• تعهد و پشتیبانی مدیریت ارشد سازمان در جهت دهی به افراد و کنترل دست یابی به اهداف مرتبط با پیاده سازی سیستم در کسب و کار

مطالعه ادبیات موضوع نشان می‌دهد که با توجه ‌به این که پیاده سازی سیستم مدیریت منابع سازمان نیازمند طراحی کل فرایند کسب و کار و ساختار سازمانی است، حمایت مدیریت ارشد خصوصاً در مراحل اولیه پروژه از اهمیت بالایی برخوردار است. برای موفقیت کلیه پروژه های فناوری اطلاعات، حمایت مدیریت ارشد که می‌تواند در قالب هدایت پروژه و نظارت بر پیشرفت پروژه در کل چرخه عمر آن باشد، رکن بسیار مهمی به شمار می رود (Sawah et al., 2008; Yusuf et al., 2006). اگر چه نقش مدیریت میانی و سایر پرسنل نیز بسیار با اهمیت می‌باشد؛ لیکن در صورتی که مدیریت ارشد به طور دائم مسئولیت ها و وظایف پروژه استقرار سیستم را به دیگران تفویض نماید، احتمال شکست پروژه به شدت افزایش خواهد یافت. حمایت مدیریت ارشد سازمان در تمایل آن ها به فراهم ساختن منابع و اختیارات لازم در جهت مدیریت موفق پروژه، اتخاذ تصمیمات سریع و پشتیبانی و حمایت در پذیرش پروژه در داخل سازمان تعریف می شود. مدیریت ارشد باید در تمام مراحل پروژه استقرار سیستم، مشارکت کافی داشته باشد و به نظارت مستمر و ارائه راهنمایی های لازم ‌در مورد پروژه بپردازد، نقش و اهمیت سیستم های جدید و ساختارآن را برای پرسنل در جهت دستیابی به اهداف مشترک و نوین سازمان بیان نماید و سیاست ها، اهداف، مسئولیت ها و نقش های جدید در سازمان را به طور کامل تعیین کرده و به برنامه های آموزشی سیستم های جدید را در تمام سطوح سازمان توجه لازم داشته باشد. ‌بنابرین‏ از آن جا که مدیریت ارشد که دارای دانش گسترده ای از فرایند های عملیاتی سازمان می‌باشد، قادر به نظارت بر پیاده سازی سیستم، حمایت پروژه به طور مستقیم، ‌پاسخ‌گویی‌ به ذی نفعان و نظارت بر انجام وظایف افراد بوده و دارای آگاهی کامل از تغییرات می‌باشد. همچنین حمایت مدیر ارشد می‌تواند منجر به کاهش مقاومت کارکنان، تشویق کارکنان به مشارکت در استقرار سیستم و اهمیت درک این پروژه در داخل سازمان گردد. ‌بنابرین‏ کارکنان، کاربران سیستم و واحدهای مختلف سازمان نسبت به مشارکت فعالانه در پروژه و حمایت از پیاده سازی ERP ترغیب می‌شوند (Wang et al., 2008; Grabski and Leech, 2007).

• مدیریت انتطارات افراد از سیستم و ایجاد درک درستی از قابلیت ها و ویژگی های سیستم در دیدگاه کارکنان سازمان

از آنجا که هدف اصلی و اولیه پروژه های پیاده سازی سیستم برنامه ریزی منابع سازمان، ایجاد انسجام و یکپارچگی میان حوزه های مختلف کاری می‌باشد، لذا وجود یک همکاری نزدیک بین این بخش ها جهت ایجاد نگرش مشترک از سیستم به عنوان یک پیش نیاز شناخته می شود. مدیریت ارتباطات مؤثر و انتظارات موجود در سطوح مختلف سازمان از آن جهت ضروری می‌باشد که نقش به سزایی در مطلع شدن کارکنان از اهداف، فعالیت ها، حوزه عمل و تغییراتی که که به واسطه پیاده سازی سیستم در سازمان ایجاد خواهد شد، دارد. بر این اساس، مدیریت پروژه می‌تواند در از بین بردن شکاف بین تکنولوژی، سازمان و کاربر مؤثر واقع شود. چرا که به دلیل فعالیت هایی از قبیل مهندسی مجدد فرآیندهای سازمان، ارائه پشتیبانی به کاربر سیستم، ارائه بازخورد و آموزش به آن ها، نقش مهمی در از بین بردن ناسازگاری بین فن آوری، سازمان و کاربر ایفا می‌کند و می‌تواند بر راحتی استفاده و سودمندی درک شده از سوی کارکنان سازمان تاثیر بگذارد (Basoglu et al., 2007; Cebeci, 2009).

• تعیین اهداف، زمانبندی و تشکیل تیم پروژه توسط مدیر پروژه

دست یابی به یک درک کامل از اهداف و مقاصد پروژه و همچنین راه های دستیابی ‌به این اهداف، در اولین مرحله از اجرای هر پروژه فناوری اطلاعات به ‌عنوان یک امر ضروری و پیش نیاز شناخته می شود. این برنامه باید مزایا و منافع استراتژیک، منابع، هزینه ها، ریسک و زمان مورد نظر در اجرای پروژه و سایر موارد را بوضوح بیان نماید و مسئولیت های سازمان در قبال انجام پروژه را تبیین نماید. همچنین توجیه سرمایه گذاری در این پروژه و فلسفه وجودی آن و همسویی آن با نیازهای سازمان نیز باید به صورت صریح و مشخص در این برنامه مشخص گردد. ‌بنابرین‏ مدیریت پروژه و سازمان باید اطمینان حاصل نمایند که این سیستم از اهداف و چشم انداز سازمان پشتیبانی می‌کند (Ifinedo, 2008) .بر این اساس، مدیر پروژه باید اهداف پروژه پیاده سازی سیستم مدیریت منابع سازمان را تبیین نماید. این اهداف باید مشخص بوده، قابل اندازه گیری و قابل دستیابی باشد، مرتبط با اهداف سازمان بوده و دارای برنامه زمان بندی باشد. سپس وی باید این پروژه پیچیده را به بخش های کوچک قابل کنترل که اعضای تیم می‌توانند بر آن اساس ارزیابی شوند، تقسیم نماید. این امر به به تیم پروژه کمک می کند تا در حین پروژه از هدف اصلی استقرار سیستم منحرف نشود و مدیر پروژه را قادر می‌سازد تا به مشاهده رفتارها،کنترل رفتار اعضای تیم استقرار و توانمند سازی آن ها در انجام وظایف خود، رهبری تیم و افزایش روحیه افراد بپردازد (Ptak, 2004; Grabski and Leech, 2007). همچنین مطالعه ادبیات موضوع نشان می‌دهد که گاهی اعضای تیم استقرار به شدت درگیر طراحی مجدد فرایندهای کسب و کار و ایجاد نگرش مثبت در سایرین نسبت به سیستم می‌شوند تا جایی که فراموش می‌کنند زمانی را صرف انجام فعالیت های برنامه ریزی شده استقرار نمایند. تهیه بیانیه مأموریت‌ توسط مدیریت پروژه می‌تواند به اعضای تیم پروژه کمک کند تا درک درستی از اهداف استقرار سیستم به دست آورند. در نتیجه بیانیه مأموریت‌ برای اطمینان از جهت درست اعضای تیم در خلال پروژه اهمیت به سزایی دارد (Kapp et al., 2001).

اگرچه ‌در مورد ماهیت پیش‌فروش کمتر اختلاف شده و برخی آن را وعده بیع داشته و آن را الزام‌آور نمی‌دانند و برخی آن را تعهد به بیع دانسته‌اند و ظاهراًً برخی از قضات آن را بیع می‌دانند با این همه اکثر حقوق‌دانان پیرو این عقیده‌اند که قولنامه را باید دقیقاً تفسیر کرد و به قصد طرفین پی برده تفاوت قولنامه و پیش‌فروش را باید به طور اجمال چنین برشمرد:

۱- قولنامه معمولاً راجع‌به اموال موجود است در حالی که پیش‌فروش راجع‌به مالی است که فعلاً موجود نیست.

۲- قولنامه عموماً با قصد بیع منعقد می‌شود در حالی که پیش‌فروش با قصد تعهد ساخت و تملیک.

با این همه بعضاً ماهیت پیش‌فروش و قولنامه به هم منطبق است مثلاً دیده شده که پیش فروش را به صورت دو قولنامه منعقد کرده‌اند ‌بنابرین‏ ممکن است ضمن یک قولنامه ‌در مورد حال موجودی تعهد بر وی کرد همان طور که می‌توان ‌در مورد حال معدومی همین تعهد را کرد اما همان گونه که در ابتدا گفته شد قولنامه بر خلاف پیش‌فروش که ‌در مورد اموال معدوم است معمولاّ در معامله احوال موجود به کار می‌رود.

گفتار هفتم : شرایط و اوصاف موضوع قرارداد

یکی از شرایط و اوصاف مالی که موضوع انتقال قرار می‌گیرد آن است که هنگام عقد موجود باشد، این شرط اختصاص به تعهداتی دارد که موضوع آن عین معین باشد.

ماده ۳۶۱ ق.م مقرر داشته است:

«اگر در بیع عین معین معلوم شود که مبیع وجود نداشته بیع باطل است».

‌بنابرین‏ در موردی که مبیع عین معین یا در حکم آن است باید هنگام عقد موجود باشد زیرا در این موارد عقد تملیکی است که مورد معامله توسط یکی از متعاملین به دیگری تملیک و مورد انتقال قرار می‌گیرد زیرا فقط مال موجود می‌تواند مورد تملیک قرار گیرد به همین جهت در این گونه موارد هر گاه عین در زمان انتقال موجود نباشد به موجب ماده مذکور عقد باطل است و مثال معروفی که حقوق ‌دانان ذکر می‌کنند آن است که هر گاه بایع اسبی را که در اصطبل دارد بفروشد و سپس معلوم گردد که قبل از معامله آن اسب مرده بوده است معامله باطل می‌باشد و این شرط تنها ‌در مورد بیع نیست بلکه باید آن را به سایر معاملات سرایت داد.

ولی تعهداتی که موضوع آن کلی است وجود مال مورد انتقال در هنگام عقد ضرورت ندارد مثلاً شخصی می‌تواند پنج خروار گندم را (به صورت کلی) که چند ماه بعد آن‌ ها را تحویل دهد بفروشد یا کارخانه ایران خودرو می‌تواند تعهد کند چندین دستگاه اتومبیل را در ظرف یک سال آینده طبق شرایط تعیین شده به خریداران آن تحویل دهد ‌بنابرین‏ در این موارد که مبیع کلی است، ضرورتی ندارد که مصداقی از آن کلی در حین عقد وجود داشته باشد زیرا انتقال با تراضی صورت نمی‌پذیرد بلکه انتقال با تعیین مصداق خارجی آن عین به وسیله متعهد انجام می‌شود و به طور معمول مظهر این اقدام «تسلیم» می‌باشد. پس آنچه درباره ضرورت موجودیت عین معین گفته شد در این فرض مورد ندارد زیرا در این تعهد نوع مال موضوع انتقال قرار می‌گیرد و دایره اجرای آن نامحدود است پس آنچه اهمیت دارد توانایی فروشنده و امکان اجرای موضوع تعهد است نه وجود عین هنگام عقد بیع.

نویسندگان عرب^[۲۵] هم این شرط را از شرایط عقد بیع می‌دانند که خلاصه آن بدین شرح است:

«اصل در عقود آن است که بر موضوع وجود واقع گردد (مراد از موضوع همان مورد معامله) و لذا بستن عقد بر چیز معدوم باطل است و این قاعده در تمام انواع عقود کلیت ندارد بلکه منطبق با مواردی است که معقود علیه (مبیع) عین باشد مثلاً در مواردی که معقود علیه، عمل یا منفعت باشد در حقیقت موضوع عقد هنگام عقد امر معدومی است که به تدریج و مرورزمان حاصل می‌گردد، مثالی که می‌آورند عقد اجاره اشیاء است موضوع عقد اجاره منفعت است و منافع هنگام عقد موجود نیست بلکه معدوم است و به استیفای مستأجر تدریجاً حادث می‌گردد. در این صورت بااستناد به اصل مذبور (موجود بودن معقود علیه) باید اجاره باطل باشد لیکن به موجب قاعده استحسان و غیر آن اجاره اشیاء جایز است و نظر به حاجت و نیاز مبرم مردم و ثبوت آن هم به دلیل کتاب و سنت و اجماع می‌باشد و همچنین است حکم عقود دیگری که موضوع و متعلق آن‌ ها منافع است . مانند عاریه یا عقودی که متعلق آن‌ ها عمل است مثل وکالت و اجاره خدمات و کفالت و جعاله نزد کسانی که قائل به صحت جعاله می‌باشند. پس بنا بر آنچه که ذکر شد شرط وجود در معقود علیه محدود به مواردی است که موضوع عقد عین باشد،در بیع لازم است که مبیع موجود باشد و بیع معدوم باطل است ‌بنابرین‏ بیع ثمره که هنوز ظهور نکرده باطل است و هم چنین در هبه شرط می‌باشند که موهوب هنگام عقد موجود باشد ‌بنابرین‏ هبه انگور باغی که بعداً به ثمر خواهد رسید یا کره اسبی که بعداً موجود خواهد شد صحیح نیست.«

این نویسنده در خصوص مستندات این اصل (یاشرط) چنین ذکر نموده است : این قاعده مستند به حدیث شریفی است که از پیامبر(ص) رسیده است که نهی فرموده است:

بیع حبل الجمله را (حبل بچه شتری است که در شکم مادر می‌باشد) زیرا مبیع در این بیع معدوم است و نیز از حکیم بن حزام روایت شده که سؤال کرد از رسول الله(ص) که مردی آمده نزد من و مالی را می‌خواهد خریداری نماید که در اختیار ندارم آیا می‌توانم از آنچه که در بازار است تهیه و به او بفروشم؟ فرمود: مفروش مالی را که در اختیار نداری»

البته مقام بحث این حدیث^[۲۶] از دیدگاه فقهای امامیه در جای دیگر از شرایط مبیع می‌باشد و آن موضوع قدرت بر تسلیم مبیع است و این حدیث گویای آن مبیعی است که موجود است لیکن بایع قدرت تسلیم آن را ندارد ‌بنابرین‏ به نظر می‌رسد که استناد به حدیث مور ‌در مورد موجود بودن معقودعلیه نامربوط باشد.

نکته قابل ذکر در این زمینه آن است که مفهوم و معنی نظریه تملیک از نظر فقهای امامیه و اهل سنت تفاوت دارد. فقهای اهل سنت تملیک را منحصراًً در عین خارجی می‌دانستند و به همین جهت نمی‌توانستند که نظریه مذبور را ‌در مورد عقودی که مبیع عین خارجی نیست توجیه کنند جزاینکه برای چاره اندیشی متوسل به حاجت و نیاز عمومی مردم شوند و از قیاس یا استحسان یاری جویند و به دیگر سخن از نظر فقهای عامه تعاقد بر اموالی که بعداً موجود خواهند شد باطل است^[۲۷] زیرا در حال انعقاد عقد معدوم می‌باشد و بیع معدوم باطل است لیکن عده ای از فقهای مذبور مستثنیاتی از این قاعده (موجود بودن مبیع) بیان کرده‌اند که اهم آن‌ ها »عقد استصناع« و» بیع سلم« می‌باشد.

فصل دوم

ماهیت حقوقی قرارداد پیش فروش ساختمان در حقوق ایران

آنچه مسلم است برای اینکه بتوان ‌در مورد ماهیت حقوقی چنین قراردادهایی اظهار نظر قطعی نمود ، لازم است اقدام معمول در تنظیم اینگونه قراردادها به نحو صحیح توصیف گردد . بی شک توصیف اعمال حقوقی تابع عناوینی که طرفین بر آن می‌نهند نمی‌باشد ، بلکه از مندرجات و محتویات سندی که تنظیم می‌کنند باید قصد مشترک طرفین را احراز نموده و بر مبنای این قصد مشترک ، ماهیت آن را تبیین نمود .

نوابی‌نژاد (۱۳۸۰) اعتقاد دارد انسان دارای مجموعه‌ای از نیازها و غرایز است که عدم ارضاء و یا عدم توجه در ارضای هر کدام از این غرایز منجر به تزلزل در شخصیت می‌شود. یکی از نیرومندترین غرایز انسان غریزه جنسی است که بر اثر ازدواج تأمین این نیاز در فرایند طبیعی و سالم قرار می‌گیرد و زن و مرد را از انحراف به گناه مصون می‌دارد. ‌بنابرین‏ وسیله طبیعی و شروع ارضای این غریزه، ازدواج و تشکیل خانواده است. شاید به همین علت است که رسول خدا (ص) می‌فرماید هر کس ازدواج کرد نصف دینش را حفظ ‌کرده‌است.

عامل زیستی ازدواج: یعنی طبیعت از «نزدیکی جنسی» زن و مرد، پیش از هر چیزی خواستار «تولید مثل» به خاطر «بقای نسل» است نه لذت‌جویی صرف جنسی (حیدری، ۱۳۸۷).

نوابی‌نژاد (۱۳۸۰) بیان می‌کند که یکی از موضوعات مهمی که در ازدواج دختر و پسر مطرح است و ماحصل بزرگ ازدواج شمرده می‌شود، مسأله تولید مثل و بقای نسل است که از اهداف اساسی ازدواج محسوب می‌شود. به عبارت دیگر، تولد انسا‌ن‌هایی که نیازمند تربیت و پرورش صحیح هستند. وجود فرزندان باعث گرمی، پویایی و صفای کانون خانوادگی و انگیزه‌ای برای دوام زندگی و احتمالاً تضعیف در درگیریهای زن و شوهر است. رسول خدا (ص) در همین زمینه می‌فرماید : «تزویج کنید تا صاحب فرزند شوید و بر شمار شما افزوده شود، زیرا من در قیامت به امت‌های دیگر به وسیله کثرت شما مباهات می‌کنم».

عامل روانی ازدواج: یعنی جلب رضایت و تمایل طرفین یا خانواده طرفین، که رکن اساسی هر روابط زناشویی به شمار می‌رود. در اجتماعات قدیمی و کشاورزی و غیرصنعتی، که فرد بیشتر تحت قیمومیت خانواده به سر می‌برد به رضایت و تمایل طرفین کمتر توجه می‌شد و هنوز هم کمتر ‌به این تمایلات و رضایت دختر و پسر توجه می‌شود بلکه رضایت و تمایل خانواده های زن و شوهر و هر دو خانواده و نظایر آن‌ ها را مورد توجه قرار می‌دهند. پس از ازدواج، دوام و سلامت خانواده به عوامل زیادی بستگی دارد و یکی از مهم‌ترین عوامل رضایت زن و شوهر از زندگی زناشویی می‌باشد (حیدری، ۱۳۸۷).

­­

پیش‌بینی‌کننده های ازدواج موفق

ویژگی‌های فـردی: شـامل صـفات شـخصیتی، سـلامت عـاطفی، ارزش‌ها، نـگرش‌ها و بـاورهاست. مـثال‌هایی از این ویژگی‌ها عبارتند از: انعطاف پذیری، عزت نفس، مهارت‌های بین فردی، باورهای مربوط به ازدواج (عوامل مثبت)، غمگینی، تکانشی بودن و . . (فقیرپور، ۱۳۸۴).

ویژگی‌های فردی که تحت تأثیر ساختار ژنتیکی و تاریخچه زندگی و تجارب فرد می‌باشند، نقش تعیین‌کننده‌ای در رفتارهای شخص دارند و نوع تعاملات او را در رابطه با دیگران از جمله با همسر تعیین می‌کنند. به عنوان نمونه انعطاف‌پذیری عنصراساسی زندگی زناشویی است و لازمه‌ی رسیدن به تفاهم و درک متقابل، پذیرش واقعیت‌ها، نیازهای یکدیگر و برخورداری از میزانی انعطاف‌پذیری می‌باشد. همچنین برخورداری از عزت نفس به فرد کمک می‌کند تا ارتباطات مثبت‌تری شکل داده و متقابلاً بتواند با احترام به نیازهای همسر توجه کند به جای اینکه دست به اقدامات تدافعی و تهاجمی بزند (میرمحمد صادقی، ۱۳۸۸).

در مقابل وجود ویژگی‌های منفی همچون غمگینی و یا تکانشی بودن، تعاملات زوج‌ها را یا به حداقل می‌رساند و یا منجر به شکل‌گیری ارتباطات منفی می‌شود، به گونه‌ای که تبادلات رفتاری به جای اینکه پاداش بخش باشد، تنبیه کننده و رابطه ها تدریجاً ضعیف می‌شوند (فقیرپور، ۱۳۸۴) .

تغییر ویژگی‌های فردی دشوار است و به همین منظور دو نفر که قصد ازدواج با هم را دارند، لازم است از ویژگی‌های فردی خود و نیز دیگری آگاهی نسبی داشته باشند. در انتخاب همسر در نظر گرفتن این ویژگی‌ها مهم است (میرمحمد صادقی، ۱۳۸۸).

ویژگی‌های زوجی: در حالی که ویژگی‌های فردی به خود فرد معطوف می‌شود، ویژگی‌های زوجی به دو نفر که می‌خواهند با هم ازدواج کنند، معطوف است. این ویژگی‌ها مواردی همچون، مهارت‌های ارتباطی و حل تعارض دو نفر، میزان آشنایی، شباهت ارزش‌ها، اهداف و… را در بر می‌گیرند. در این مورد دو نفر را به عنوان یک نظام یکپارچه مورد توجه قرار می‌دهند مثلا ً وقتی شخص «الف» با شخص «ب» شروع به صحبت می‌کند، ممکن است تعاملات منفی به وجود آید اما زمانی که همان شخص با شخص «ج» وارد ارتباط می‌شود، امکان دارد مشکلی وجود نداشته باشد. ‌بنابرین‏ نوع تعامل دو نفر، صرف نظر از ویژگی‌های فردی، می‌تواند مهم باشد. همچنین شباهت ارزش‌ها و اهداف، نقش اساسی دارند (جعفری، فاتحی زاده و هاشمی، ۱۳۸۶).

هر چقدر افراد از نظر ارزش‌ها، اهداف، باورها و طرز تفکر به یکدیگر شباهت بیشتری داشته باشند امکان درک و تفاهم متقابل بیشتری فراهم می‌شود (فقیرپور، ۱۳۸۴).

بافت رابطه‌ای: بافت رابطه‌ای مواردی همچون زمینه‌ی خانوادگی، کیفیت ازدواج و زندگی مشترک پدر و مادر، کیفیت روابط خانوادگی، سن ازدواج، میزان تأیید ازدواج از طرف دوستان و والدین او را در بر می‌گیرد. یکی از مقوله‌های اساسی در ازدواج، توجه به زمینه خانوادگی افراد و به طور کلی نقش خانواده است. به هیچ عنوان نمی‌توان خانواده یک دختر و پسر را که قصد ازدواج دارند نادیده گرفت زیرا، خانواده علاوه بر اثرگذاری‌های آشکار تأثیراتی بر شخص به جای می‌گذارد که ممکن است تدریجا نمایان شوند و یا به طور غیر مستقیم خود را نشان دهند. شیوه تعامل پدر و مادر، نحوه اعمال نقش‌های همسری، طرز تلقی درباره‌ ازدواج، غالب فکری موجود درباره‌ ازدواج، انتظارات، درجه استقلال دختر یا پسر و میزان اهمیتی که برای فرد قایل می‌شوند و همه، بخش اساسی زندگی زناشویی است (فقیرپور، ۱۳۸۴).

نظریه های مربوط به همسر گزینی

نظریه فرایند رشدی

بر طبق این نظریه، گزینش همسر عبارت است از فرایند پالایش و حذف افراد ناهمساز و فاقد شرایط تا زمانی که یک نفر انتخاب شود. این نظریه عوامل مختلف مؤثر در فرایند گزینش را شرح می‌دهد (رایس^[۲۴]، ۲۰۰۲؛ ترجمه فروغان، ۱۳۸۸).

نزدیکی

یکی از عوامل مؤثر در انتخاب همسرنزدیکی است. به عبارت دیگر، همجواری جغرافیایی یکی از عوامل عمده تأثیرگذار بر گزینش همسر است. بدیهی است که احتمال ازدواج ما با کسی که ساکن منطقه همجوار است و امکان دارد با او برخورد کنیم، بیشتر است. دسترسی‌پذیری نیز یکی از عوامل عمده دیگر به شمار می‌آید (رایس، ۲۰۰۲؛ ترجمه فروغان، ۱۳۸۸).

کشش

افراد به سوی کسانی کشیده می‌شوند که آن‌ ها را جذاب می‌یابند. این عامل هم شامل کشش فیزیکی است و هم کششی که در اثر برخی از ویژگی‌ها یا صفات فردی خاص ایجاد می‌شود (رایس، ۲۰۰۲؛ ترجمه فروغان، ۱۳۸۸).

همسازی

همسازی یعنی توانایی زندگی هماهنگ با یکدیگر. همسازی را می‌توان بر اساس نظام‌های عادتی، مفهوم و ایفای نقش، نیازها، نگرش‌ها و ارزش‌ها، و مزاج ارزیابی کرد. در فرایند گزینش همسر، فرد می‌کوشد زوجی را انتخاب کند که با او در شیوه های مختلف زندگی همسازی دارد (رایس، ۲۰۰۲؛ ترجمه فروغان، ۱۳۸۸).

نظریه‌ بوون

رهبران تحول آفرین مسئولیت و اقتدار را به پیروان تفویض می‌کنند. ‌بنابرین‏، پیروان را جهت به تحقق رساندن اهداف سازمانی به طور نسبتاً مستقل توانمند می‌سازند. وضع موجود زیر سئوال می رود و روش های نو و جدید برای توسعه سازمان و به تحقق رساندن رسالت ها بیان می‌گردند. کسانی که ارزش های سنتی کمتری دارند احتمالاً نسبت به تحریک فرهیختگی رهبران تحول آفرین گشوده ترند. این گشودگی اطمینان می‌دهد که آن ها راه های جدید تفکر را به عنوان چیزی که به اثربخشی رهبری کمک می‌کند می بینند. از آن جا که فاصله میان رهبران و پیروان در جوامع سنتی نسبتاً زیاد است، پیروان انتظار دارند به آن ها گفته شود که چه کاری انجام دهند. ‌بنابرین‏، طرفداران تحریک فرهیختگ ، ممکن است برای پیروانی که ارزش های سنتی دارند و می خواهند به آن ها گفته شود که چه بکنند ناراحتی ایجاد کند، علاوه برآن، طرفداران تحریک فرهیختگی و نوآوری، ممکن است برای مدیران سنتی که این امر را به عنوان خطری در سر راه اقتدارشان حس می‌کنند

ناراحتی ایجاد کند (Spreitzer,2005,213).

به طور کلی، این عامل شامل:

• • بررسی مجدد مفروضات اساسی و مورد سوال قرار دادن آن ها؛

• • جستجوی چشم اندازهای مختلف به هنگام حل مسأله ؛

• • وادار کردن دیگران به نگریستن به مسائل از زوایای مختلف؛

• • پیشنهاد شیوه های جدید نگریستن به چگونگی انجام و تکمیل وظایف ؛

• تشویق تفکر غیر سنتی برای پرداختن به مسائل سنتی؛ (موغلی،۱۳۸۱، ۷۱)

۲-۱-۳-۵-۳-انگیزش الهام بخش

این عامل توصیف کننده رهبرانی است که از پیروانشان انتظارات بالا دارند و به آن ها از طریق انگیزش، الهام می بخشند تا متعهد شوند و بخشی از چشم انداز مشترک سازمان باشند. در عمل مدیران از سمبل ها و نمادهای احساسی جهت جلب توجه تلاش های اعضای گروه به رسیدن به چیزی فراتر از منافع شخصی خود استفاده می‌کنند. روح تیم توسط این نوع از رهبری ارتقا می‌یابد. نورت هاوس،۲۰۰۱،۱۳۸) به خصوص این کار توسط نشان دادن همدلی و خوش بینی، درگیر کردن پیروان در ارائه چشم اندازهای آینده و داشتن انتظارات زیاد انجام می شود (Popper & Mayseless & Castelnovo,2000,268).

رهبری الهام بخش وقتی اتفاق می افتد که صدای رهبر و انگیزه های پیروان در جهت اهداف و اولویت های مشترک است. رهبر روحیه اعتماد به نفس و توانمندی سرشاری را در پیروان ایجاد می‌کند، مثل این است که نوعی انرژی فزاینده و محرک بر روح و روان اعضای سازمان تزریق می شود.

رهبر الهام بخش با احساسهای پیروان سر و کار دارد اما او بیدار کردن احساسها را با به کارگیری بحث، دلیل و برهان و بدون مراجعه به عواطف انجام می‌دهد. او فعالیت گراست و تلاش می‌کند که پیروان نسبت به علت و چراییهای آرمان مورد نظر آگاهی پیدا کند و نسبت به توانایی‌های خود برای دستیابی به آن باور داشته باشند.(رشیدی، ۱۳۸۳،۳۱)

به طور کلی، انگیزش الهام بخش شامل:

• • صحبت خوش بینانه درباره آینده؛

• • صحبت توأم با شور و حرارت راجع به آن چه که نیاز به انجامش است؛

• • بیان یک چشم انداز جالب و جذاب از آینده؛

• • اظهار اعتماد نسبت ‌به این که اهداف حاصل خواهند شد؛

• • ارائه یک تصویر مهیج از آن چه که باید مورد ملاحظه و توجه قرار گیرد؛

• ‌و موضع گرفتن ‌در مورد مسائل بحث انگیزمی باشد.

بس درسال۱۹۸۵ ، انگیزش الهام بخش را به عنوان زیر مجموعه ای از کاریزما توصیف کرد. اما او این حقیقت را مشخص کرد که رهبران مجبور نیستند الهام بخش یا کاریزماتیک باشند. رهبران تحول آفرین برای برانگیختن پیروان، به چیزی فراتر از چارچوب سنتی انگیزش و ارضای نیازها دست می یازند. آن ها به وسیله القا معانی چالش های موجود در کار پیروان و برانگیختن اهداف سیستمی و اشتیاق برای بهینه سازی دیگران را بر می انگیزند.(موغلی، ۱۳۸۱،۷۱)

۲-۱-۳-۵-۴-ملاحظات فردی

توجه به دیگران یکی از جنبه‌های مهم رهبری تحول آفرین است. این موضوع تأثیر مثبتی بر رضایت مندی پیروان، رهبران و به طور کلی اثربخشی دارد (Bass,1985,103). این عامل نمایان گر مدیرانی است که جو حمایتی ای ایجاد می‌کنند که در آن با دقت به نیازهای یکایک پیروان گوش می‌دهند. رهبران به عنوان مربی و مشاور عمل می‌کنند در حالی که سعی در کمک کردن به پیروان جهت خود شکوفایی دارند. این رهبران ممکن است از تفویض به عنوان وسیله ای جهت کمک به رشد پیروان توسط چالش های شخصی استفاده کنند (Northouse,2001,138-139). ملاحظات فردی نشان دهنده تلاش سازگار رهبران برای رفتار با هر کسی به عنوان یک انسان مهم و اقدام به عنوان سرپرستی که همواره تلاش در توسعه ظرفیت بالقوه پیروانش دارد می‌باشد (Popper,2000,268).

به طور کلی ملاحظات فردی شامل:

• • صرف وقت در جهت آموزش و مربیگری؛

• • رفتار کردن با دیگران به عنوان اشخاص و نه صرفاً اعضای گروه ؛

• • توجه به اشخاص به عنوان صاحبان نیازها و توانایی ها و آمال و آرزوهای متفاوت از یکدیگر؛

• • کمک به دیگران برای رشد و توسعه توانایی هایشان؛

• • گوش دادن با توجه و دقت به علائق و خواسته های دیگران

• توسعه فردیت و تسهیل رشد افراد می‌باشد. (موغلی،۱۳۸۱،۷۳)

۲-۲- بخش دوم: مدیریت دانش

۲-۲-۱- مفهوم دانش و انواع آن

مفهوم مدیریت دانش برای مدت‌های مدیدی به صورت علمی اما غیررسمی مورد استفاده واقع شده است. فقدان یک توافق عمومی در ارائه تعریف مشخص از این مفهوم، به ایجاد آشفتگی و اغتشاش منجر شده است. ‌بنابرین‏، به منظور درک بهتر مفهوم مدیریت دانش باید ابتدا به بررسی مفاهیم داده، اطلاعات، دانش و ارتباط میان آن‌ ها بپردازیم .

عبارتهای اطلاعات و داده، اغلب به‌جای عبارت دانش به کار برده می‌شوند.

اما در واقع آن‌ ها مفاهیم متفاوتی دارند و درک تفاوت آن‌ ها برای انجام یک کار دانش محور بسیار حیاتی و مهم است.

۲-۲-۱-۱- داده^[۳۳]

مدیریت پورتفولیوی فرصتی است برای هیات اجرایی سازمان برای تصمیم گیری در خصوص کنترل و یا جهت دهی گروهی از اجزا که برای دستیابی به نتایج مشخص تلاش می‌کنند.

در واقع هدف از مدیریت پورتفولیوی عبارت است از اطمینان از اینکه سازمان کارهای درست را انجام می‌دهد و نه اینکه کارها را درست انجام دهد.

‌بنابرین‏ مدیریت پروتفولیوی پروژه از یک طرف بر سازمان متمرکز است تا اطمینان ایجاد کند که پروژه های انتخاب شده برای سرمایه گذاری؛ اهداف پروژه را برآورده می‌کنند و از طرف دیگر، بر مدیریت پروژه متمرکز است تا پروژه ها به شکلی اثر بخش ومطابق با برنامه تعیین شده تحویل داده شوند.

^{۱ Project Management Institute (PMI)}

^{۲Project Portfolio Management (PPM)}

مدیریت سبد پروژه فرایند تصمیم گیری پویایی را مهیا می‌کند که می توان در آن ارزش ها را مورد سنجش قرار داد، پروژه های سازمان را اولویت بندی کرد و در نهایت منابع محدود سازمانی را برای دستیابی به اهداف کلان سازمان به درستی بین پروژه ها تخصیص داد.(کرزنر،۲۰۰۴،ص۸۶۴)

در تعریفی دیگر مدیریت پروژه اینگونه بیان شده است:

در بسیاری از کشور ها از مدیریت سبد پروژه ها جهت تعیین نوع تجارت استفاده می‌گردد در این سبد باید تمام پروژه ها با هم دید، تجزیه و تحلیل نمود و نترل رد و برای به دست آوردن حداکثر سود مقایسه و دوباره منابع را به آن اختصاص داد. مدیریت سبد پروژه ها برای تعیین ارزش مستقیم و غیر مستقیم آن بر پروژه ها و برای منابع در دست، رویکردی کلی نگر دارد. (ساندر و ترانهیل،۲۰۰۳)

مدیریت سبد پروژه ها یک پروسه تصمیم گیری دینامیکی است، پروژه های جدید را ارزیابی می‌کند، اولویت بندی می کند از رده خارج می‌کند یا قبول می‌کند یا دوباره اولویت بندی می‌کند منابع را دوباره تخصیص می‌دهد.

این نوع مدیریت مشتمل بر سه نوع مدیریت است : (استاندارد,OPM¹ ۲۰۰۳)

الف) تمرکز بر مدیریت تجاری

ب) تمرکز بر مدیریت منابع ( مدیریت عمومی)

ج) تمرکز بر مدیریت پروژه

^{۱Office of Personnel Management (OPM)}

الف)تمرکز بر مدیریت تجاری

۱- در این مدیریت باید مطمئن بود که تمام پروژه ها منطبق بر استراتژی سازمانی است و در صورتی که بر اساس استراتژی نباشد باید آن را رد کرد.

-۲اولویت گذاری در اجرا و انجام پروژه ها باید لحاظ شود.

۳- ارزش به دست آمده در سازمان افزایش یابد.

۴- بیشترین برگشت سرمایه را دارا باشد.

۵- رشد عایدات و درآمد داشته باشد.

۶- خواسته های مشتریان و کسب درجه مطلوبیت در ‌تجارت‌های جدید در نظر گرفته شود.

پتانسیل سازمان را افزایش دهد.

ب) تمرکز بر مدیریت منابع (مدیریت عمومی)

در این مدیریت باید منابع را در کل سازمان بررسی نمود وضعیت ریسکهای پروژه را برآورد نمود:

۱- وضعیت منابع در دست فعلی را به صورت ترسیم داشته باشد.

۲- وضعیت منابع مورد نیاز در آینده را بداند و بر اساس پروژه ها تقاضای منابع جدید را درک کند.

۳- نیازهای آموزشی فعلی و آینده را بداند.

۴- عکس العمل سریع برای جذب منابع و رها کردن منابع را به صورت فرموله به دست آورد.

۵- به طور مؤثری درک صحیح از جابجایی منابع کلیدی بر اساس پروژه های با اولویت بالا داشته باشد و بتواند اعمال نماید.

۶- تشخیص، تحلیل، پاسخ، ردیابی و کنترل سبد پروژه ها را باید بداند و به کار گیرد.

۷- حل مشکلات و تعارضات برای منابع هزینه بر و کمیاب را بررسی نماید.

ج) تمرکز بر مدیریت پروژه

در این مدیریت باید پروژه ها را بازبینی نمود، ارزیابی برنامه را انجام داد تا زیاده روی یا تلاقی در برنامه ها نباشد.

۱-ایجاد مکانیزم انضباط در پشتیبانی از مدیریت پروژه ها

۲-ارتباط منظم و کارا بر مدیران پروژه ها و ارزیابی برنامه ها باشد.

۳-اطمینان از نزدیکی به موفقیت تحویل پروژه ها و برنامه ها

۴-کنترل پیشرفت پروژه ها در مقابل نتایج کلیدی

۵-کیفیت افزایش می‌یابد.

اگر کیفیت مهم است باید کنترل داشت و اگر کنترل داشته باشیم باید مدیریت سبد پروژه ها داشته باشیم. (یزدی،۱۳۸۴)

در صورت پذیرفتن غلط یک پروژه با انتخاب روش‌هایی و تصمیماتی پروژه را تصحیح یا واگذار می کند.

(شکل ۲-۲)کارکرد PPM (PMI,2006)

۲-۲-۳ چرخه عمر مدیریت پروژه ها

در چرخه عمر مدیریت سبد پروژه ها از اهداف استراتژیک شروع سپس با ضوابط موجود در شرکت و استانداردها مطابقت داده، در صورتی که پذیرفته شد اولویت گذاری می شود بعد از آن اطلاعات جمع‌ آوری، ارزیابی و مدیریت می‌گردند. در این مرحله بعد از بررسی شاخص گذاری هایی که قبلا” گذاشته شده از سلامت پروژه و تنظیم بودن آن باید مطمئن گردید. در غیر اینصورت دوباره تخصیص دهی در منابع می‌گردد سپس پروژه های تمام شده خارج می‌شوند و مجددا” این چرخه ادامه خواهد داشت .

شکل زیر چرخه عمر مدیریت سبد پروژه ها را نشان می‌دهد.( یزدی،۱۳۸۴)

(شکل ۲-۳) چرخه عمر مدیریت سبد پروژه

۲-۲-۴ عوامل موفقیت مدیریت سبد پروژه ها

در صورتی که در یک سازمان پیش نیازهای زیر در نظر گرفته شود باعث موفقیت در اجرای به موقع و با سوددهی بالا برای پروژه ها خواهد بود: (یزدی،۱۳۸۴)

الف) توانایی سازمانی در نظارت و استاندارد بودن رویه ها

ب) مدیریتهای ارشد سازمان از اهمیت مدیریت سبد پروژه ها مطلع باشند.

ج) تمایل و رضایتمندی در لایه‌های مدیریت سازمان

د) وجود سیستم ارتباطی سریع در کل سازمان

۲-۲-۵ استراتژی های سازمانی و مدیریت پورتفولیوی

امروزه بر خلاف روش های سنتی سازمانی، بنگاه های اقتصادی بر اساس پروژه تقسیم بندی می‌شوند و دایما” بر تعداد شرکتهایی که برای مدیریت فعالیت‌های خود به سوی روش پروژه محور گرایش می‌یابند افزوده می شود. از سوی دیگر برای بقا در بازارهای تجاری، رقابت پذیری، کسب درآمد و توسعه اقتصادی –اجتماعی، انتخاب و اجرای پروژه های تحقیق و توسعه امری اجتناب ناپذیر می‌باشد. (نیایی۱۳۸۵)

آگاهی از این مطلب که پروژه های سازمان در راستای اهداف استراتژیک سازمان باشند، یکی از مهمترین مشکلاتی است که فراروی مدیران است. این موضوع به دلیل کمبود منابع انسانی از یک سو و قابلیت رقابت پذیری سازمان و ادامه حیات از سوی دیگر اهمیت ویژه ای برخوردار است.

مدیریت سبد پروژه با این ایده سر و کار دارد که شرکت‌ها نه تنها باید روی مدیریت مستقل پروژه ها و اهداف خاص آن تمرکز کنند، بلکه باید پروژه ها را به عنوان یک نهاد واحد با اهداف مشترک مدیریت نماید.

همچنین در مدیریت سبد پروژه ها فرض بر این است که به طور کلی بیشتر شرکت‌ها تعداد پروژه های پیشنهادی آن ها بیش از توان مالی و منابع فیزیکی آن ها برای اجرا می‌باشد. لذا مدیریت مجبور به تصمیم گیری روی تداوم بعضی یا حذف بعضی دیگر می‌باشد. (نیایی ،۱۳۸۵)