و نرم خویی و مهربانی که به دو صورت خوشرویی و خوش زبانی در افراد نمود پیدا میکند، نیز بسیار مورد توجه و تأکید بوده است. لبخند و تبسم یک نیروی شگفت انگیز اجتماعی دارد که هر کس با آن وارد جایی می شود همگان را به خود جلب میکند. هیچ نیرویی نمی تواند با کانون خانواده یا گروه دوستانی که در آنجا لبخند و شادی وجود دارد مقابله کند.همچنان که ترشرویی و ناخشنودی همیشگی ، دیر یا زود بر روی سلامت فکری ، روحی و جسمی انسان اثر میگذارد، تعادل روانی را برهم می زند.
پیامبر اکرم صلوات الله علیه: حق زن بر شوهر آن است که که او را گرسنه نگذارد و بدنش را بپوشاند و برای او روی درهم نکشد و در جای دیگری می فرمایند: با ایمان ترین افراد، کسی است که خوش اخلاق ترین آن ها و مهربان ترین آن ها با خانواده خود است . و من مهربانترین فرد با خانواده خود هستم(مجلسی،۱۴۰۴).
امام صادق علیه السلام می فرمایند: نیکی کردن به دیگران و خوشرویی محبت دیگران را جلب و انسان را وارد بهشت می گرداند و بخل ورزی و ترشرویی انسان را از خدا دور و وارد دوزخ میکند(کلینی،۱۳۶۵).
امام علی علیه السلم می فرمایند: پس در همه حال با همسران خود مدارا کنید و با ایشان نیکو سخن بگویید(مجلسی،۱۴۰۴).
مثبت اندیشی:
اصولا یکی از مهم ترین ویژگی های خانواده سالم ، تلقی مثبت و سازنده اعضا و یا به عبارتی مثبت اندیشی نسبت به یکدیگر است . افراد دارای این ویژگی همسر خود را با دید مثبت ارزیابی کرده و از جنبههای منفی او حتی الامکان چشم پوشی میکند.از سوی دیگر ، از اموری که با حسن ظن و مثبت اندیشی رابطه دارد ، سوء تفاهم است چه بسا اتفاق می افتد که گفته ها با شنیده ها همخوانی ندارد.و آنچه می گوییم غیر از چیزی است که طرف مقابل می فهمد برخی افراد به سبب داشتن روحیه ای خاص برای دچار شدن به سوء تفاهم به شدت آماده اند و ذهن آن ها از هر سخنی ، برداشتی نامطلوب دارد. این افراد از موهبت خوش بینی بی بهره اندو حفظ روابط با آن ها گاه بسیار دشوار است برخی از روان شناسان عامل اصلی اختلاف های زناشویی را سوء تفاهم می دانندو توصیه های فراوانی در این زمینه دارند.(حیدری،۱۳۸۷).
در منابع اسلامی گمان نیک نسبت به دیگران ، بسیار ستایش شده و بر فواید و محاسن آن تأکید گردیده است که به برخی فرموده های امیر المومنین علیه السلام در این مورد اشاره میکنیم:
گمان نیکو به افراد، از بهترین خصایل و بزرگترین نعمت های الهی است. خوش گمانی ، اندوه انسان را کاهش میدهد و او ا از بر گردن گرفتن گناه ، نجات میدهد.و در جای دیگری فرمودند،کسی که به مردم حسن ظن داشته باشد، مهر و محبت آنان را به دست خواهد آورد(خوانساری،۱۳۷۳).
سپاسگزاری و قدردانی:
سپاسگزاری بازتاب عاطفی محبت و خوش اخلاقی است و اهمیت آن چنان مورد توجه شارع مقدس است که کوتاه در اجرای آن همانند سستی در شکرگزاری به ساحت اقدس الهی به شمار آمده است. بدیهی است وقتی از عملکرد فردی تشکر میکنیم در حقیقت او را به نوعی تأیید کرده ایم بنابرین سپاسگزاری زن و شوهر از یکدیگر ، صمیمیت میان آن دو را استوار می گرداند. باید توجه داشت که کوچکترین تشکرها و قدردانی ها که بر زبان جاری می شود، بزرگترین و عمیق ترین آثار روانی را در طرف مقابل از خود به جای خواهد گذاشت.
امام رضا علیه السلام می فرمایند: هر کس از بنده ای که به او خوبی کرده تشکر نکند، شکر خدای عزوجل را به جای نیاورده است(مجلسی،۱۴۰۴).
امام صادق علیه السلام می فرمایند: بهترین زنان شما ، آن بانویی است که اگر به او چیزی دهند (و یا خدمتی کنند) سپاسگزاری کند و چنانچه از او باز گیرند راضی و خشنود باشد(کلینی،۱۳۶۵).
ابراز محبت:
انسان تشنه دوستی و محبت است و محبت انگیزه بسیاری از تلاش ها و زحمت های طاقت فرسای زندگی است و نخستین وظیفه روحی و عاطفی همسران آگاه سازی یکدیگر از علاقه و محبتی که نسبت به هم دارند ، میباشد که این ابراز ها باید در قالب های مختص انتظارات هر یک از زوجین باشد که این امر نیاز به شناخت روحیات و ویژگی های خاص هر دو جنس دارد.
امام صادق علیه السلام می فرمایند: هر گاه کسی را دوست داشتی ، او را بدان آگاه ساز زیرا این کار دوستی را در میان شما استوارتر میسازد و در جای دیگری می فرمایند: زن در روابط خود و شوهر همدلش از سه چیز بی نیاز نیست،… و سوم ، آشکار کردن علاقه به شوهر با دلربایی و آرایش خود در برابرش ، به گونه ای که او می پسندد(مجلسی،۱۴۰۴).
پیامبر اکرم صلوات الله علیه می فرمایند: این گفته مرد به همسرش که (دوستت دارم) هرگز از قلب او خارج نمی شود(عاملی،۱۴۰۹).
مدارا و گذشت:
مدارا کردن به این معنا است که ما در زندگی جمعی ، برخی رفتار های نابه جای دیگران را تحمل کنیم و از آن ها چشم بپوشیم برای مثال اگر رفتار همسر ایرادی دارد که باعث آزار ما می شود آن را تحمل کنیم اگر تلاش ما برای برطرف کردن آن به جایی نرسید آن را وسیله ای برای تشنج ، درگیری و تضعیف پیوند خانوادگی قرار ندهیم چرا که هریک از ما نقاط ضعفی داریم که گاه اصلاح آن ها آسان نیست و یا همت لازم را برای برطرف کردن آن نداریم .بنابرین باید بپذیریم که زندگی مشترک معمولا بدون این عوارض نیست و هیچ یک از ما نیز معصوم نیست و کسی که خود را بدون نقص میداند از همه ناقص تر است البته هر کس باید تلاش کند از عیب های خود بکاهد و این لازمه رشد معنوی انسان و دستیابی او به یک زندگی سالم و پاکیزه است که از آن به حیات طیبه یاد کردهاست.(حیدری،۱۳۸۷)
پیامبر اکرم صلوات الله علیه: کسی که برای نیل به پاداش الهی ، بر اخلاق بد همسر خود صبر میکند خداوند ثواب شاکران را به او عطا میکند(مجلسی،۱۴۰۴).
امام علی علیه السلام می فرمایند: همانا زن ، گلی خوش بو است نه یک قهرمان به همین دلیل در همه حال با او مدارا نما و با او نیکو مصاحبت کن تا زندگیت با خوشی باشد(صدوق، ۱۴۱۳).
عذرخواهی و پذیرش:
هیچ یک از ما معصوم و عاری از خطا و اشتباه نیستیم . هر فردی ممکن است در حق دیگران بدی کند. مهم این است که به هنگام پی بردن به اشتباه خود ، اعتراف و عذرخواهی داشته باشیم . ممکن است مرد بر اثر خستگی یا عصبانی نابه جا ، به همسر خود ، تندی کند یا زن با برخورد نامناسب و یا کوتاه در انجام وظیفه ، سبب ناراحتی شوهر خود شود . در این هنگام باید از همسر خود عذرخواهی کندو از سوی دیگر بر طرف مقابل نیز لازم است عذر فرد خطاکار را بپذیرد و از لغزش او در گذرد.(حیدری، ۱۳۸۷).
امام علی علیه السلام می فرماید: عذرخواهی دلیل بر عاقل بودن فرد است و در جای دیگری می فرمایند:کسی که ازخطای خود معذرت خواهی کند گویا خطایی از او سر نزده است(خوانساری،۱۳۷۳).
امام صادق علیه السلام: بهترین زنان شما آن زنی است که هنگام غضب بر شوهر خود ، یا مورد غضب واقع شدن او، به همسرش بگوید دست من در دست توست. خواب به چشمانم نخواهد رفت تا موقعی که از من راضی شوی(صدوق،۱۴۱۳).
امام سجاد علیه السلام: اگر کسی از طرف راست به تو ناسزا گفت و سپس به طرف چپ تو رفت و از کار خود معذرت خواست عذر او را بپذیر(کلینی،۱۳۶۵).