ارزیابی مجددی از هوش فرهنگی فرد به انجام می رسد تا پیشرفت وی را اندازه گیری و نقاط باقیمانده اش را تعیین و در رفع آن برنامه های آموزشی جدیدی تدارک دیده شود .
آنچه به عنوان الگوی ارلی و ماسافسکی برای برای تقویت هوش فرهنگی شناخته می شود در واقع نشان دهنده فرایند آموزش است که می تواند برای پدیده دیگر نیز به عنوان الگو مورد توجه آموزش دهنده قرار گیرد . با این حال یکی از نکاتی که در این الگو باید مورد توجه خاص قرار گیرد نحوه اجرای تست هوش فرهنگی است . این که برای یسک دوره آموزشی شاید تن یک تست بر اساس ارزیابی خود فرد کفایت نکند و ضرورت دارد تا با روش هایی نظیر آزمون های و عمل در این باره به بر آوردی واقع بینانه تر از هوش فرهنگ مشارکت کنندگان در دوره ها به دست دهد .

( اینجا فقط تکه ای از متن فایل پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

الگوی قواعد مشارکت توماس واینکسون
این مدل آموزشی بیشتر بر مشارکت فرد آموزش گیرنده در محیط های واقعی چند فرهنگی مربوط می شود . توماس واینکسون ( ۲۰۰۵، ص ۱۰ ـ ۹ ) در مقاله خود با عنوان « هوش فرهنگی برای یک محل کار جهانی » نشان می دهند که هر چند تجارت بلند مدت در کشورهای خارجی بهترین فرصت برای تحصیل و تقویت هوش فرهنگی است اما شیوه های دیگری نیز برای اثر متغییر وجود دارند . آنها روش های خود را به عنوان قواعد مشارکت می نامند . از نظر آنها این ها قواعدی هستند که مدیران باید همواره آن ها را به هنگام کار با افرادی که از زمینه های فرهنگی متفاوت به خاطر داشته باشند .
بهره گیری از این الگو فرد یک محیط چند فرهنگی واقعی را طلب می کند . که فرد در آن قرار گرفته است و به نحوی آگاهانه به دنبال تقویت هوش فرهنگی خود است . به عبارت دیگر کلاس آموزش که در این الگو مورد توجه ارائه دهندگان آن است کلاسی است که محیط آن یک محیط کاری چند فرهنگی با توجه به نوع تخصص فرد آموزشی گیرنده است. در چنین محیطی فرد آموزش گیرنده باید به موارد زیر بپردازد:
دانش خود را درباره فرهنگ و زمینه فرهنگی خود افزایش دهد . همچنین به آنها بیندیشید و مشخص کند که وی دارای کدام تعصب های فکری یا رفتاری است و چه ویژگی های منحصر به فردی را در مقایسه با دیگران در محیط چند فرهنگی قرار گرفته با آن داراست . وی باید به گونه ای آگاهانه و با مرور رفتارهای روزمره اش تلاش کند تا مشخص نماید که چگونه زمینه فرهنگی اش به گونه ای ناخودآگاه در رفتارها و ادراکاتش منعکس شده است.
لازم است که آموزش گیرنده متوجه نشانه های رفتاری و تفسیرهای ممکن آن نشانه ها باشد . هم چنین باید مشخص کند که چنین نشانه های رفتاری دارای کدامین اثرات احتمالی بر رفتار دیگران است.
تلاش کند تا رفتارهای خود را به شیوه ای که برای آموزش گیرنده سهل تر است برای موفقیت های جدیدی که در آن قرار می گیرد اصلاح و سازگار کند .
دقت کند افرادی که با وی در تعامل هستند چگونه به سازگاری رفتاری وی پاسخ می دهند.
علاوه بر استفاده از روش های سازگاری اندیشیده و برنامه ریزی شده ، روش های سازگاری فی البداهه را نیز آزمایش کند و گزارش از نتایج آن تهیه نماید.
رفتارهای جدیدی را که اثر بخش بوده اند تکراری نماید به نحوی که به صورت خودکار درآیند.
دو الگوی مورد بررسی قابلیت ترکیب با یکدیگر دارند . در حالی که الگوی ارلی و ماساکوفسکی عمدتا بر محیط آموزشی نظیر محیط های دانشگاهی تمرکز دارد الگوی توماس وانیکسون یک محیط کاری واقعی و چند فرهنگی را به عنوان محیط آموزشی خود بر می گزیند . الگوی اول می تواند با سرعت بیشتری فرد را متوجه ابعاد مختلف هوش فرهنگی نماید در حالی که الگوی دوم با سرعت کمتر می تواند اثرات عمیق تری را بر رفتارهای واقعی آموزش گیرندگان گذارد . در هر حال چنین به نظر می رسد که بهره گیری از الگویی که از نقاط قوت هر یک از این دو الگو ( سرعت آموزش و اثر رفتاری ) ترکیب یافته باشد امکان پذیر است .
الگوی حلقه های سه گانه باووک^[۴۷] و همکاران
باووک و همکاران (۲۰۰۸) با برجسته کردن مفهوم حساسیت بین فرهنگی^[۴۸] و طرح اهمیت و ضرورت آن برای رسیدن به روابط بین فرهنگی اثر بخش ، الگوی خود برای توسعه این حساسیت فرهنگی را به نام الگو ی حلقه های سه گانه یادگیری فرهنگی^[۴۹] طرح کرده اند . آنان تشریح کرده اند که حساسیت بین فرهنگی جوهره اثر بخشی بین فرهنگی و همچنین داشتن حساسیت بین فرهنگی را نتغییر ضروری برای غلاقمندی به فرهنگ های سایرین و توجه به تفاوت های بین فرهنگی و پس از آن تمایل به اصلاح رفتاری به عنوان نشانه ای از احترام برای مردمانی از سایر فرهنگ ها دانسته اند .
الگوی حلقه های سه گانه تلاش می کند تا از مرزهای فرهنگ منفرد از طریق ترکیب و همگرایی ناشی از مقایسه های بین فرهنگی فراتر رود. همانطور که در شکل (۲-۲) نمایش داده شده است این الگو برای قرار گرفتن افراد در زمینه فرهنگی متفاوت یا قرار گرفتن افراد در محیط های چند فرهنگی نظیر یک گروه کاری متشکل از افرادی از کشورهای مختلف کاربرد دارد.
گام اول:وارسی محیط
گام اول
گام دوم: مقایسه اطلاعات محیط با فرهنگ خودی
گام سوم:انجام کنش ها
گام
دوم الف
گام
دوم
گام دوم الف
گام اول
گام دوم
شکل(۱): الگوی آموزش فرهنگی حلقه های سه گانه
(باووک و همکاران،۲۰۰۸،ص۸)
حلقه اول:
حلقه دوم:
حلقه سوم:
گام دوم الف : مقایسه اطلاعات با هنجارهای فرهنگی محیط
شکل۲-۲ :الگوی آموزش فرهنگی حلقه های سه گانه ( باووک وهمکاران ، ۲۰۰۸ ؛ ص ۸).
همانطورکه درشکل مشخص است حلقه اول باوارسی محیط وبه عبارتی گردآوری داده هاازمحیط اطراف آغازمی شودوسپس بامفایسه اطلاعات گردآوری شده ازمحیط جدیدبه لحاظ فرهنگی بافرهنگ خودی ادامه پیدامی کندودرگام سوم ازحلقه اول فردتلاش می کندتابراساس نتایج حاصل ازمقایسه دیدگاه دوم،کنش متناسب باموقعیت انجام دهد . تفاوت اصلی حلقه دوم باحلقه اول درگام میانی یاگام دوم است . حلقه دوم رامی توان درمقایسه باحلقه اول حرکتی روبه جلودانست به این معناکه درحلقه اول داده های محیط صرفاًبافرهنگ خودی مقایسه می شوددرحالی که حلقه دوم این مقایسه بامجموعه هنجارهای فرهنگی درمحیطچندفرهنگی مقایسه می شودونه بافرهنگ خود ،‌ به عبارت دیگرمی توان مقایسه انجام شده درحلقه اول رایک مقایسه دوگانه واین مقایسه رادرحلقه دوم چندگانه دانست بدون آنکه فرهنگ خودی دخالت داده شود . حلقه سوم نیزترکیبی ازحلقه های اول ودوم است به این معناکه مقایسه انجام شده یک مقایسه چندگانه است بااین تفاوت نسبت به حلقه دوم که دراین مقایسه یک سوی آن نیزفرهنگ خودی است توجه به این نکته نیزمفیداست که درحلقه های سه گانه گامهای اول وسوم یکسان وتفاوت اصلی درگام دوم است .
باوجود تفاوت هایی که درتعریف هوش به طور کلی مشاهده می شود در رابطه باهوش فرهنگی بیشتر ناظر برشباهت ها میان تعاریف مختلف هستیم.هسته اصلی تشکیل دهنده هوش فرهنگی توانمندی افراد یا گروه های اجتماعی درتعامل اجتماعی سازنده با افراد یا گروه های اجتماعی با فرهنگ متفاوت است.به عنوان مثال ، اگر دوشهر را درنظربگیریم که هردوی آنها درخصیصه متشکل بودن از ملیت های چندگانه اشتراک دارند اما دریکی بیشترهمکاری های اجتماعی ، فرهنگی واقتصادی میان افراد با ملیت های مختلف مشاهده می شوددرحالی که در دیگری بیشتر شاهد تعارض های اجتماعی ، فرهنگی ویا اقتصادی هستیم می توان چنین وضعیتی را به هوش فرهنگی متفاوت ملیت های تشکیل دهنده درهریک از دوشهرمنتسب کرد.انگ وداین (۲۰۰۸) در مقاله خود به عنوان « مفهوم هوش فرهنگی » تاکیدمی کنند که این مفهوم منعکس کننده توانمندی فردی برای عمل ومدیریت اثربخش درمجموعه های به لحاظ فرهنگی متنوع تعریف می شود ( انگ وداین ، ۲۰۰۸).
تعریف این دو از هوش فرهنگی درپاسخ به این پرسش بوده است که درنظامی که فضای سازمانی وکاری آن به شدت تحت تاثیر جهانی شدن قرار گرفته است این ضرورت وجود دارد تا درک کنیم چرا برخی ازافراد درموقعیت های به لحاظ فرهنگی متنوع به گونه اثر بخش تری عمل می کنند ودرپاسخ به چنین پرسشی است که آنها بحث فرهنگی را مطرح می کنند.
ارلی وانگ (۲۰۰۳) دراثرخود با« هوش فرهنگی : تعاملات فردی دربین فرهنگ ها » فردی را دارای هوش فرهنگی بالا می دانند که بتواند به شیوه موثری دریک زمینه فرهنگی نوین و متفاوت با زمینه فرهنگی رشد یافته درآن خودسازگار کندبدون آنکه هویت فرهنگی خود را کنار بگذارد ( ارلی وانگ ، ۲۰۰۳).
توماس واینکسون^[۵۰] (۲۰۰۳) دراثر خودبانام « هوش فرهنگی : مهارت های افراد برای تجارب جهانی » تعریف خودازهوش فرهنگی را باذکر زیربناها واجزای سازنده آن مطرح می کنند.به نظر آنان هوش فرهنگی مشتمل برفهم ودرک بنیان های تعامل بین ودرک بنیان های تعامل بین فرهنگی ، توسعه دادن رویکردی خلاقانه ومنعطف به تعامل های بین فرهنگی ودرنهایت ایجاد مهارت های سازگاری ونشان دادن رفتارهایی است که می توان آنها را درموقعیت های بین فرهنگی یا چندفرهنگی اثربخش دانست ( توماس واینکسون ،۲۰۰۳ ).توانایی درگردآوری اطلاعات ، تفسیرآنها وعمل کردن برمبنای آنها درموقعیت های چندفرهنگی ( ارلی وپیترسون ، ۲۰۰۴ ) ، توانایی فرد برای سازگاری موقعیت آمیز با مجموعه های نوین فرهنگی که براساس زمینه فرهنگی فرد را می توان آنها را مجموعه های فرهنگی نامانوس وناآشنا دانست( ارلی ، انگ وتان^[۵۱] ، ۲۰۰۴) وتوانایی درتعامل اثربخش با مردمانی به لحاظ فرهنگی متفاوت ( توماس ،۲۰۰۶ ) ازجمله دیگر تعاریفی است که برای هوش فرهنگی ارائه شده است.
هوش فرهنگی ، توانایی فردبرای انطباق موثر وکارامد باموقعیت های فرهنگی جدید است وبنابراین اشاره به شکلی از هوش موقعیتی ( مکانی ) دارد که رفتارهای هوشمندانه تطابقی ، از نظر فرهنگی با ارزش ها وباورهای یک جامعه یا فرهنگ خاص پیوند می خورد ( ارلی وآنگ ،۲۰۰۳ ).
بسیاری از محققان هوش فرهنگی را توانایی فرد در انجام اثر بخش وظایف در موقعیت های متفاوت فرهنگی تعریف کرده اند ( موساکوفی ، ۲۰۰۴ ؛ وارلی وانگ ،۲۰۰۳ ). توماس واینکسون برآن اند که هوش نوعی شایستگی چندوجهی است که شامل دانش فرهنگی ، عمل متفکرانه وفهرستی از مهارت های رفتاری می شود ( توماس واینکسون ، ۲۰۰۵ ).توماس وارلون هوش فرهنگی را به عنوان نظامی از توانایی های تعاملی تعریف کرده اند. درواقع هوش فرهنگی ظرفیتی است که به افراد اجازه می دهد تا در مواجهه با فرهنگ های مختلف ، درک وفهم درستی داشته باشند وبه طور مناسب عمل کنند. ارلی وارنگ هوش فرهنگی را ساختار مستقلی از فرهنگ می دانند که در شرایط خاص فرهنگی به کار می رود .این نوع از هوش درک وفهم تعاملات بین فرهنگی را بهبود می بخشد ( ارلی ،۲۰۰۲ ) برای اینکه فرد از لحاظ فرهنگی باهوش شناخته شود ، باید در موقعیت های که برداشت ها واشارات مختلفی وجود دارد ، بتواند قضاوت وعملکرد مناسب ودرستی داشته باشد ودرک وفهم صحیحی از ان موقعیت به دست اورد ( توماس ، ۲۰۰۶ ). افرادی که از سطح هوش فرهنگی بالاتری برخوردار بودند در ابراز عواطف وحالات فیزیکی تسلط بیشتری دارند.برخی دیگر از محققان ، هوش فرهنگی را توانایی کلی در تعامل موثربا افراد دیگر با زمینه های فرهنگی مختلف تعریف نموده اند واز این رو، در تعریف هوش فرهنگی عمدتا بر تعاملات ورفتارهای درون فر هنگی تاکیددارند تا رفتارهای عاطفی ومنطقی ( جانسون وهمکاران ، ۲۰۰۶ ). در رابطه با نحوه شکل گیری هوش فرهنگی ، پاره ای از محققان معتقد به شناخت ذاتی هستند وتعداد دیگری نیز معتقدند که هوش فر هنگی در واقع پروسه ای است که در جریان ان افراد دانش فرهنگی را به عنوان وجهی از واقعیت زندگی درک و کسب می کنند ( توماس ،۲۰۰۶ ؛ وارلیوموساکوفسکی ، ۲۰۰۴ ) ومعتقدند که این جزء از فرهنگ زیر مجموعه بخش شناختی عقل می باشد.
جدول۲- ۱: تعاریف اندیشمندان از هوش فرهنگی

بررسی میزان ترکیبات فنلی کل با بهره گرفتن از Folin-Ciocalteu و بر طبق روشKim و همکاران به صورت زیر انجام گرفت ( Kim et al. 2007):
۳-۱۲-۱- مواد و محلول های مورد نیاز
در این آزمایش از عصاره های متانولی برگ گیاهان، متانول ۱۰۰ درصد ، متانول ۵۰ درصد، معرف Folin-Ciocalteu، بی­کربنات سدیم ۶ درصد و محلول استاندارد گالیک اسید استفاده گردید.
۳-۱۲-۲- روش آزمایش
به منظور اندازه گیری میزان ترکیبات فنلی­کل در عصاره های متانولی گیاهان، از معرف رقیق شده Folin-Ciocalteu استفاده گردید. بدین صورت که درون یک ظرف فویل پیچ شده ۵ میلی لیتر معرف Folin-Ciocalteu ریخته و ۴۵ میلی لیتر آب مقطر به آن اضافه گردید. در نتیجه معرف Folin-Ciocalteu ده بار رقیق تر شد. این محلول تا زمان استفاده در یخچال نگاه داری شد. ۲۰۰ میکرو لیتر از غلظت های مختلف عصاره متانولی گیاهان که بسته به نوع گیاه بین یک تا ۳۰ میلی گرم در میلی لیتر بودند به لوله های آزمایش محتوی ۱۵۰۰ میکرو لیتر معرف رقیق Folin-Ciocalteu اضافه گردیدند و نمونه ها به مدت ۵ دقیقه در دمای محیط قرار گرفتند. سپس ۱۵۰۰ میکرو لیتر محلول ۶ درصد (v:w) بی کربنات سدیم، که از طریق حل نمودن شش گرم بی کربنات سدیم در ۱۰۰ میلی لیتر آب مقطر تهیه شده بود، به لوله های آزمایش اضافه گردید. نمونه ها به مدت ۱۳۰ دقیقه در دمای اتاق قرار داده شدند. محلول شاهد (کنترل) فاقد عصاره و محتوی ۲۰۰ میکرو لیتر متانول، ۱۵۰۰ میکرو لیتر معرفFolin-Ciocalteu و ۱۵۰۰ میکرولیتر محلول بی کربنات سدیم بودند. جذب دستگاه توسط محلول شاهد (کنترل) در طول موج nm750 صفر گردید و پس از آن جذب سایر نمونه ها در طول موج مذکور قرائت شد.
۳-۱۲-۳- تهیه محلول استاندارد
برای تهیه محلول استاندارد گالیک اسید، ۰۰۲/۰ گرم گالیک اسید در ۱۰ میلی لیتر متانول ۵۰ درصد حل گردید و بدین ترتیب محلول استاک ۲۰۰ میکروگرم در میلی لیتر گالیک اسید تهیه شد. سپس غلظت های ۲۵، ۵۰، ۷۵، ۱۰۰، ۱۲۵، ۱۵۰ و ۲۰۰ میکروگرم در میلی لیتر گالیک اسید از محلول استاک تهیه گردید و از هر یک ۲۰۰ میکرو لیتر به لوله های آزمایش محتوی ۱۵۰۰ میکرولیتر معرف رقیق Folin-Ciocalteu اضافه گردید. نمونه ها به مدت ۵ دقیقه در دمای محیط قرار گرفتند و پس از آن ۱۵۰۰ میکرو لیتر محلول ۶ درصد بی کربنات سدیم به هر لوله آزمایش اضافه گردید. نمونه ها به مدت ۱۳۰ دقیقه در دمای اتاق قرار داده شدند.

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

محلول شاهد (کنترل) فاقد محلول گالیک اسید و محتوی ۲۰۰ میکرولیتر متانول، ۱۵۰۰ میکرولیتر معرف Folin-Ciocalteu و ۱۵۰۰ میکرولیتر محلول بی کربنات سدیم بودند که توسط آن جذب دستگاه اسپکتروفتومتر در طول موج nm750 صفر گردید پس از آن جذب محلول های استاندارد در طول موج مذکور قرائت شد. از مقادیر جذب به دست آمده برای رسم منحنی استاندارد استفاده گردید و سپس با بهره گرفتن از منحنی استاندارد میزان ترکیبات فنلی کل موجود در نمونه های گیاهی بر حسب میلی گرم گالیک اسید بر گرم وزن خشک محاسبه گردید. تمامی آزمایشات در سه تکرار انجام پذیرفت.
۳-۱۳-آزمایش اثر بستر کشت بر پتانسیل آنتی اکسیدانی بااستفاده از روش DPPH
تعیین پتانسیل آنتی اکسیدانی با بهره گرفتن از رادیکال پایدار DPPH بر طبق روش توصیف شده توسط Shimada و همکاران به صورت زیر انجام پذیرفت (Shimada et al., 1992 ) :
۳-۱۳-۱- مواد و محلول های مورد نیاز
در این آزمایش از عصاره متانولی نمونه های گیاهی، متانول ۱۰۰ درصد، محلول ۰۰۴/۰ درصد DPPH در متانول و محلول Trolox استفاده گردید.
۳-۱۳-۲- روش آزمایش
به منظور اندازه گیری پتانسیل آنتی اکسیدانی عصاره­های متانولی از محلول ۰۰۴/۰ درصد DPPH در متانول استفاده گردید. ابتدا محلول استاک ((stock solution تهیه گردید بدین صورت که ۰۲۴/۰ گرمDPPH را در یک ارلن فویل پیچ شده ریخته و سپس توسط ۱۰۰ میلی لیتر متانول ۱۰۰ درصد حل گردید. این محلول تا زمان استفاده در دمای  نگاه داری شد. برای تهیه محلول ۰۰۴/۰ درصد DPPH در متانول، ۱۰ میلی لیتر از محلول فوق را در یک ارلن ریخته و ۴۵ میلی لیتر متانول ۱۰۰ درصد به آن اضافه گردید. محدوده جذب این محلول در طول موج nm515 می­بایست ۰۲/۰ ± ۱/۱ باشد. سپس ۱۵۰ میکرولیتر از غلظت های مختلف عصاره های متانولی گیاه که بسته به نوع گیاه بین ۱ تا ۳۰ میلی گرم در میلی لیتر بودند به ۲۸۵۰ میکرو لیتر محلول ۰۰۴/۰ درصد DPPH در متانول اضافه گردید و به مدت یک ساعت در تاریکی قرار داده شدند. محلول شاهد (کنترل) فاقد عصاره و محتوی ۱۵۰ میکرولیتر متانول و ۲۸۵۰ میکرولیتر محلول ۰۰۴/۰ درصد DPPH در متانول بود. دستگاه اسپکتروفتومتر توسط متانول در طول موج nm515 صفر گردید و پس از آن جذب شاهد و نمونه­ها در طول موج مذکور قرائت شد.
۳-۱۳-۳- تهیه محلول استاندارد
برای تعیین پتانسیل آنتی اکسیدانی لازم است منحنی استاندارد رسم گردد. برای این منظور از ترولکس (Trolox) که یک آنتی­اکسیدان سنتزی و دارای ساختمانی شبیه به ویتامین E می­باشد استفاده گردید. ابتدا محلول استاک (stock solution) ترولکس در متانول و سپس با بهره گرفتن از متانول خالص غلظت های ۲۵، ۵۰، ۱۰۰، ۲۰۰، ۳۰۰، ۴۰۰، ۵۰۰، ۶۰۰، ۷۰۰ و ۸۰۰ میکرو مولار ترولکس تهیه گردید. آنگاه ۱۵۰ میکرو لیتر از غلظت های تهیه شده به ۲۸۵۰ میکرولیتر محلول ۰۰۴/۰ درصد DPPH در متانول اضافه گردید.
محلول­ها به مدت یک ساعت در تاریکی قرار گرفتند و پس از صفر کردن دستگاه اسپکتروفتومتر توسط متانول خالص در طول موج nm515، جذب محلول­های استاندارد در این طول موج قرائت شد و با بهره گرفتن از مقادیر جذب بدست آمده، منحنی استاندارد رسم گردید.
با بهره گرفتن از منحنی استاندارد پتانسیل آنتی اکسیدانی گیاهان معادل ترولکس بر حسب میکرومول ترولکس بازاء گرم وزن خشک تعیین گردید. هم چنین درصد مهار رادیکال های DPPHتوسط نمونه گیاهان با بهره گرفتن از فرمول زیر تعیین گردید. در این معادله A_blank میزان جذب کنترل و A_sample میزان جذب نمونه است.
% inhibition = (A_blank – A_sample) / A_blank × ۱۰۰
به منظور تعیین غلظتی از عصاره متانولی برگ گیاهان که ۵۰ درصد رادیکال های DPPH را مهار می کند (IC₅₀)، از نمودارهای مربوط به جذب محلول DPPH در غلظت های مختلف عصاره متانولی هر نمونه گیاهی استفاده گردید. تمامی آزمایشات در سه تکرار انجام پذیرفت.
۳-۱۴-بررسی خاصیت ضد میکروبی اندام هوایی کاکتوس برزی­کاکتوس طی روش­های متفاوت
۳-۱۴-۱-فهرست وسایل مورد استفاده شده برای کار میکروبی
انکوباتور
اتوکلاو
آسیاب
کلونجر
ترازو
پلیت های با اندازه های متفاوت
سواپ
دیسک های ۶٫۴ میلی متری
انس
پنس
لوپ
لوله آزمایش
رک ( جا لوله­ای)
کاردک
شیکر
یخچال
سمپلر
سر سمپلر
هود معمولی
هود UV دار
سانتریفیوژ
ارلن، بشر، استوانه مدرج، جالوله­ای، لوله فالکون، کاغذ صافی
فیلترهای تزریق

۱-۴-۱ ایزوترم جذب
تعادل ایزوترم جذب در طراحی سیستم جذب از اهمیت بالایی برخوردار است. اطلاعات تعادلی یعنی تمام آنچه که به عنوان ایزوترم جذب شناخته شده است نیاز اساسی برای دانستن مکانیسم جذب است.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

به طور کلی، ایزوترم جذب یک منحنی بسیار ارزشمند توصیف پدیده حاکم بر حفظ و یا حرکت از یک ماده از محیط متخلخل آبی و یا از محیط­های آبی به فاز جامد در درجه حرارت وpH ثابت است.
تعادل جذب سطحی (­نسبت بین مقدار جذب با باقی­مانده در محلول) زمانی ایجاد می­ شود که ماده جذب شونده با جاذب برای زمان کافی در تماس باشد. رابطه ریاضی، که نقش مهمی در تجزیه و تحلیل و مدلسازی، طراحی عملیاتی و عملکرد قابل اجرا در سیستم­های جذب را دارد معمولاً با نمودار فاز جامد در برابر غلظت باقی­مانده به تصویر کشیده می­ شود. پارامترهای فیزیکو شیمیایی همراه با فرضیات اساسی ترمودینامیکی دیدی نسبت به مکانیسم جذب سطحی، خواص سطح و همچنین درجه میل جذب کننده ارائه می­ کنند. ( فو و حامد، ۲۰۱۰)^[۳۴]
ایزوترم جذب، یک منحنی مربوط به غلظت تعادل املاح در سطح جاذب، ، به غلظت املاح در مایع یعنی ، ، که با آن در تماس است.
: مقدار ماده جذب شده در واحد وزن جاذب در حالت تعادلی
: غلظت تعادلی املاح باقی مانده در محلول زمانی که مقدار جذب برابر است.
در طول زمان، طیف گسترده­ای از مدل­های ایزوترم تعادل در قالب سه روش اساسی فرموله شده ­اند که عبارتند از: لانگمویر^[۳۵]، فرندلیچ^[۳۶]، برونر-امیت-تلر^[۳۷]، ردلیچ-پترسون^[۳۸]، دوبینین-رادشکویچ^[۳۹]، تمکین^[۴۰]، توات^[۴۱]، کوبل-کوریگان^[۴۲]، سیپس^[۴۳]، خوان^[۴۴]، هیل^[۴۵]، فلوری-هاگینز^[۴۶]، رادک-پرسنیتز^[۴۷] (مالک و فاروق،۱۹۹۶)^[۴۸]
در روش اول به سینتیک فرایند اشاره شده است، بدین وسیله تعادل جذب یک حالت پویا با نرخ برابر جذب و واجذب تعریف می­ شود. ( لانگمویر، ۱۹۱۶) در حالی که، ترمودینامیک، اساس روش دوم می­باشد و می ­تواند چهارچوبی از استخراج انواع مختلف مدل­های ایزوترم ارائه دهد. (میرس، ۱۹۶۵ )^[۴۹] نظریه پتانسیل به عنوان نظریه سوم می­باشد که معمولاً بیانگر ایده اصلی در طراحی منحنی­های مشخصه می باشد. (دوبینین، ۱۹۶۰)
۱-۴-۱-۱ مدل لانگمویر
در سال ۱۹۱۶، اروینگ لانگمویر^[۵۰] مدل خود را برای جذب نمونه­ها بر روی سطوح ساده ارائه داد. لانگمویر جایزه نوبل سال ۱۹۳۲ را برای کار خود دریافت کرد. ایزوترم جذب لانگمویر در ابتدا برای توصیف جذب سطحی گاز و فاز جامد بر روی کربن فعال برای تعیین کمیت و تقابل عملکردهای مختلف جاذب زیستی تعریف شد. در فرمول این مدل تجربی، جذب سطحی تک لایه (ضخامت لایه جذب شده در حد یک مولکول) فرض شده است. او فرض کرد که یک سطح داده شده شامل تعداد معینی از سایت­های هم ارز است که یک گونه می ­تواند به صورت فیزیکی یا شیمیایی به آن بچسبد.
نظریه او زمانی شروع شد که او بدیهی شمرد که مولکول­های گاز یک سطح به صورت الاستیکی به جای اول خود بر نمی­گرددند در حالی که اجسام جامد الاستیک می­باشند. در این مدل جذب یک گاز ایده آل بر روی یک سطح ایده­آل در نظر گرفته می­ شود. فرایند جذب به عنوان یک واکنش که در آن یک مولکول گاز با سایت خالی جامد واکنش می­دهد و حاصل، کمپلکس جذب می­باشد.
جذب سطحی تنها می ­تواند در تعداد محدودی از سایت­های محلی مشخص که مشابه و هم ارز می­باشند رخ دهد بدون تعامل فرعی بین مولکول­های جذب شده حتی در سایت­­های مجاور. لانگمویر به جذب سطحی همگن که هر مولکول دارای آنتالپی ثابت و انرژی فعال­سازی یکسان (تمام سایت­ها دارای میل برابر برای جذب) اشاره دارد. (کاندو و گابتا، ۲۰۰۶)^[۵۱]
مدل جذب لانگمویر از رایج­ترین مدل­­های مورد استفاده برای تعیین مقدار جذب جاذب بر روی یک جاذب به عنوان تابعی از فشار و یا غلظت در دمای داده شده است که معادله آن به صورت زیر مورد است:
۱-۱)
در این معادله ( و ( ثابت های لانگمویر که به ترتیب مربوط به ظرفیت تک لایه و انرژی جذب می­باشد.
ثابت بدون بعدی که معمولاً به عنوان فاکتور جداسازی تعریف شده است توسط وبر^[۵۲] و چاکراورتی^[۵۳] شناخته شده است و با معادله زیر نشان داده شده است ( وبر، ۱۹۷۴) :
در این معادله به ثابت لانگمویر و به غلظت اولیه جاذب اشاره دارد هر چه پایین­تر باشد جذب مطلوب­تر است.
جذب نامطلوب
= ۱جذب به صورت خطی
۰جذب مطلوب
= ۰جذب برگشت نا پذیر
۱-۴-۱-۲ مدل فرندلیچ
ایزوترم فرندلیچ اولین ارتباط شناخته شده است که جذب سطحی برگشت پذیر و غیر ایده­آل که به شکل گیری تک لایه محدود نمی­ شود را توصیف می­ کند. این مدل تجربی را می­توان برای جذب چند لایه با توزیع غیر­یکنواخت حرارت جذب و پیوندهای درونی بر روی سطح ناهمگن اعمال کرد. در این دیدگاه میزان جذب شده، مجموع جذب در همه سایت­ها با محل­های اتصال قوی است تا زمانی که انرژی جذب شده به صورت نمایی کاهش می­یابد. (زدویچ، ۱۹۳۴)^[۵۴]
در حال حاضر، ایزوترم فروندلیچ به طور گسترده­ای در سیستم­های ناهمگن به ویژه برای ترکیبات آلی و یا گونه­ های بسیار تعاملی در کربن فعال و غربال مولکولی استفاده می­ شود. شیب بین ۰ تا ۱ معیاری برای سنجش شدت جذب و یا عدم تجانس سطح است و هر چه سطح نا­همگن­تر شود شیب به صفر نزدیک می­ شود و n/1 بیشتر از یک نشان دهنده جذب مشارکتی می­باشد. (حق سرشت و لو،۱۹۹۸)^[۵۵]
معادله فرندلیچ به صورت زیر است:
در این جا نشان دهنده ظرفیت جذب زمانی که غلظت تعادل جذب برابر با ۱ باشد، n نشان دهنده درجه وابستگی جذب در غلظت تعادلی می­باشد.
به تازگی ایزوترم فرندلیچ که فاقد مبنای اساسی ترمودینامیکی است و به قانون هنری^[۵۶] نزدیک نمی­ شود مورد انتقاد قرار گرفته است.
۱-۴-۱-۳ مدل D-R
این ایزوترم یک مدل تجربی است که در ابتدا برای جذب بخارات بحرانی بر روی مواد جامد منفذ کوچک ارائه شد، در واقع مکانیسمی برای پر کردن منافذ است به طور کلی برای بیان مکانیسم جذب با توزیع انرژی گاوس بر روی سطح نا­همگن است. این مدل اغلب با موفقیت بر روی املاح با فعالیت بالا و محدوده متوسط از داده ­های غلظت، به خوبی برازش می­ شود. این مدل دارای خواص تقریبی رضایت بخش است اما قانون هنری در فشارهای کم قابل پیش بینی نمی ­باشد.( آلتین و همکاران، ۱۹۹۸)^[۵۷] روشی است که معمولاً برای تشخیص جذب فیزیکی و شیمیایی یون­های فلزی مورد استفاده قرار می­گیرد. در مدل D-R پتانسیل جذب ثابت فرض شده است.(دوبینین، ۱۹۶۰)
یکی از ویژگی­های منحصر به فرد مدل ایزوترم D-R این است که وابسته به درجه حرارت است و زمانی که داده ­های جذب در دماهای مختلف به عنوان تابع لگاریتمی مقدار جذب در مقابل میزان انرژی پتانسیل رسم می­ شود منحنی مشخصه نامیده می­ شود که اطلاعات مناسب را می­توان از آن استخراج کرد. معادله غیر خطی مدل D-R به صورت زیر می­باشد:
در این معادله ظرفیت تک لایه­ای ، ضریب فعالیت که به انرژی جذب وابسته است و پتانسیل می­باشد که به غلظت تعادلی وابسته است.
از فرمول زیر بدست می آید:
R ثابت گازها و برابر با ۳۱۴/۸ ، T دما با واحد کلوین (K) است.
ثابت به معنای انرژی آزاد (E) با واحد kJ که از فرمول زیر بدست می ­آید( هابسون، ۱۹۶۹)^[۵۸]:
۱-۴-۱-۴ مدل تمکین
ایزوترم تمکین مدل اولیه توصیف جذب هیدروژن بر روی الکترود پلاتین در محلول­های اسیدی است. این ایزوترم شامل یک عامل است که ارتباط صریح بین جاذب و ماده جذب شده را بیان می­­­کند. با نادیده گرفتن ارزش غلظت فرض می­ شود که گرمای جذب از همه مولکول­ها در لایه به صورت خطی نه به صورت لگاریتمی کاهش می­یابد. ( آهارونی و آنگاریش، ۱۹۷۷)^[۵۹] معادله تمکین برای پیش بینی تعادل فاز گاز بسیار مناسب است اما برای سیستم­های پیچده جذب شامل فاز مایع این ایزوترم مناسب نمی ­باشد. (کیم و همکاران، ۲۰۰۴)^[۶۰]
معادله آن با یک توزیع یکنواخت از انرژی اتصال به صورت زیر مشخص می­ شود:
در این جا ثابت ایزوترم تمکین، ثابت اتصال تعادل ایزوترم تمکین با واحد ( L) می­باشند.
فرم خطی این ایزوترم برای بدست آوردن ثابت­ها به صورت زیر می­باشد:

جدول ۱-۱ معرفی معادله مدل­های ایزوترم جذب ( فو و حامد، ۲۰۱۰)

MO8

۲۶۹_۲۰۸

۲۱۸_۲۰۴

۴

MO9

۲۶۱_۲۱۱

۲۲۷_۲۰۷

۵

MO13

۲۷۳_۲۲۲

۲۴۰_۲۱۶

۶

MO16

۱۷۳_۱۵۳

۱۶۳_۱۴۱

۷

AK39

۲۹۵_۲۱۰

۲۲۵

۸

AK84

۴۱۰

۲۵۶

* در گونه های مختلف Prosopis (موتورا، ۲۰۰۶)
شکل ۳-۴ چند شکلی حاصل از تکثیر با آغازگر MO9 در برخی درختان فرزندی، M: مارکر مولکولی bp100
اگر انتقال‌پذیری آغازگرها فقط برحسب تعداد آغازگرهایی که باند دادند محاسبه گردد کلیه آغازگرها باند دادند و باید میزان انتقال‌پذیری آنها را ۱۰۰درصد دانست ولی براساس تعداد آلل‌های پلی‌مورف، از ۲۴ آلل تولید شده توسط ۸ جایگاه مورد بررسی فقط ۸ آلل پلی‌مورفیسم نشان داده‌اند که برابر با ۳۳درصد است. بنابراین انتقال‌پذیری نشانگرهای انتخاب‌شده از گونه‌های خویشاوند پایین است و ضروری به نظر می‌رسد که تعداد بیشتری آغازگر و نمونه مورد بررسی قرار گیرد. البته در تحقیقاتی که روی انتقال پذیری آغازگر SSR در گیاهان هم خانواده صورت گرفت انتقال‌پذیری موفق اعلام شده است (دکروک و همکاران، ۲۰۰۲، بروندانی و همکاران، ۲۰۰۳، کولئونگ و همکاران،۲۰۰۳، بالیان و همکاران، ۲۰۰۵، موتورا، ۲۰۰۶، الاصبحی و الهادی، ۲۰۱۰، شری و همکاران، ۲۰۱۱، فان و همکاران، ۲۰۱۱). آغازگر AK39 علی‌رغم PIC نسبتا مناسب اعلام‌شده در مقاله اجیمن (۲۰۰۸) در همان مقاله هم با اتصال ناقص، اتصال پیدا کرده بود، بنابراین به نظر می‌رسد که آغازگر مناسبی نباشد.

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

مطالعات قبلی انجام‌شده روی Prosopis juliflora بوسیله آغازگرهای RAPDو ISSR به منظور مشخص نمودن روابط فیلوژنتیکی بین گونه‌های مختلف و منشاء این گیاه صورت گرفته بود. که حاوی اطلاعات ضد و نقیضی می‌باشند. البته یک مورد مطالعه توسط شری و همکاران در سال ۲۰۱۱ مربوط به انتقال پذیری آغازگرهایP. chilensis روی تعدادی گونه‌ی Prosopis از جمله P. juliflora انجام شد که نشان ‌داده‌شد که این آغازگرها به P. juliflora انتقال پذیر است اما به‌نظر می‌رسد از هر گونه فقط یک نمونه گرفته شده است و به‌ همین دلیل هیچ محاسبه‌ی آماری بر اساس آغازگرهای SSR صورت نگرفت و روابط فیلوژنی را براساس آغازگر RAPD رسم شده بود. تحقیق پیش رو نخستین تحقیقی است که درون یک جمعیتP. juliflora انجام شده است.
علی‌رغم اینکه از آغازگرهای SSR استفاده شد و انتظار می‌رفت که روابط هم بارزی دیده شود اما این موضوع به دلیل تتراپلوئید بودنP. juliflora محقق نشد و SSRها به صورت غالب مغلوبی عمل کردند (لیو، ۲۰۰۷) بنابراین محاسبه‌ی هتروزیگوسیتی مشاهده شده ممکن نیست و در صورت محاسبه‌ی هتروزیگوسیتی مورد انتظار نیز قابل اعتماد نیست.
۴-۴ داده‌های حاصل از آغازگر‌‌های پلی‌مورف
در این مطالعه از ۸ آغازگر موردبررسی تعداد ۲ آغازگر AK84 و MO5 پلی‌مورفیسم نشان ندادند و بنابراین حاوی اطلاعات مفید نبودند. ریزماهواره‌ها در طول مناطق کد‌کننده‌ی DNA به‌ندرت دیده می‌شوند اما شواهدی دال بر قرارگیری توالی‌های SSR در دامین‌های کد‌کننده‌ی پروتئین وجود دارد (توث^[۹۴]، ۲۰۰۰ و جنتلز و کارلین^[۹۵]، ۲۰۰۱) به نظر می‌رسد در ژنوم‌های گیاهی فراوانی ریزماهواره‌ها در مناطق رونویسی بیشتر از مناطق دیگر باشد (مورگانته، ۲۰۰۲) بنابراین شاید باندهای ایجادشده توسط این دو آغازگر در مناطق کد‌کننده‌ی پروتئین‌های ضروری برای زندگی گیاه قرار داشته باشند. در عین حال چون درختان موردبررسی، به‌جامانده از سرمای کشنده بودند و همین امر هم موجب نوعی انتخاب طبیعی و هم سبب کاهش تعداد نمونه شده است، چه‌بسا عدم چندشکلی در این آغازگر‌‌ها خود براثر انتخاب ناشی از یخبندان اتفاق افتاده باشد. بنابراین لازم است بانددهی این آغازگرها در جمعیت‌های متنوع‌تر با تعداد نمونه بیشتر نیز موردبررسی قرار بگیرد.
در آغازگرهای MO7 آلل‌های ۱۹۷ و ۲۴۲، در MO8 آلل ۲۶۹، در MO9 آلل‌ ۲۶۱، درMO13 آلل‌های ۲۲۲ و ۲۷۳، در MO16 آلل ۱۵۸و در AK39 آلل‌های ۲۵۳، ۲۵۹، ۲۷۷ و ۲۹۵ به‌صورت چندشکلی دیده شدند بنابراین این آغازگرها دارای ارزش اطلاع‌رسانی بودند. از میان آن‌ها نیز در آغازگر MO8 آلل ۲۶۹ و در آغازگر MO9 آلل ۲۶۱، در آغازگر MO13 آلل‌های ۲۲۲ و۲۷۳ و در آغازگر ‌ MO16 آلل‌ ۱۵۸ در درخت‌های ۱۰۱B تا ۱۰۹B که درختان والدی بودند چندشکلی نشان دادند، به همین دلیل از این آغازگرها برای تعیین و بررسی روابط فیلوژنتیکی استفاده شد.
ازآنجایی‌که Prosopis juliflora اتوتتراپلوئید است و کروموزوم یا کروموزوم‌های بانددار در یک گیاه اتوتتراپلوئید به دلیل وجود آلل‌های نول ژنوتیپی متفاوت با فنوتیپ مشاهده‌شده دارند. بنابراین نمی‌توان از روی فنوتیپ به ژنوتیپ گیاه پی‌برد و فراوانی گامت‌های مختلف را باید به‌صورت غیر‌مستقیم تخمین زد. در نمونه‌های باند‌دار اینگونه گیاهان فراوانی گامت‌های تولیدشده به نسبت AA₁₂/⁵، AO_12/⁵ و OO₁₂/² می‌باشند (جدول۳-۴).
جدول ۳-۴ نسبت‌های گامتی کروموزوم‌های باند‌دار در یک گیاه اتوتتراپلوئید

اولین تعریف قانونی از بودجه در کشور ایران مربوط به ماده ۱ قانون محاسبات عمومی مصوب ۲۱ صفر سال ۱۳۲۹(ه.ق) به شرح ذیل است.
«بودجه دولت، سندی است که معاملات دخل و خرج مملکتی برای مدت معینی در آن پیش بینی و تصویب می گردد. مدت مزبور را سنه مالی می گویند که عبارت از یک سال شمسی است».

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

دومین تعریف مربوط می شود به ماده یکم قانون محاسبات عمومی مصوب ۱۶ اسفند سال ۱۳۱۲ خورشیدی که بودجه را این گونه تعریف می کند.
«بودجه لایحه پیش بینی عواید و مخارج مملکتی است و برای مدت یک سال شمسی که به تصویب مجلس شورای ملی رسیده باشد».
تعریف سوم برابر ماده ۱ قانون محاسبات عمومی کشور، مصوب دی ماه ۱۳۴۹ خورشیدی به این صورت است :
«بودجه کل کشور برنامه مالی دولت است که برای یک سال مالی تهیه و حاوی پیش بینی درآمد و سایر منابع تامین اعتبار و برآورد هزینه ها برای انجام عملیاتی که منجر به وصول به هدفهای دولت می شود».
و بالاخره آخرین تعریف قانونی بودجه مربوط به ماده یک قانون محاسبات عمومی کشور مصوب اول شهریور ماه ۱۳۶۶ از بودجه به شرح ذیل است^۱ :
«بودجه کل کشور برنامه مالی دولت است که برای یک سال مالی تهیه و حاوی پیش بینی درآمدها و سایر منابع تامین اعتبار و برآورد هزینه ها برای انجام عملیاتی که منجر به نیل سیاست ها و هدف های قانونی می شود و از سه قسمت زیر تشکیل می شود» :
بودجه عمومی دولت که شامل :
الف) پیش بینی دریافت ها و منابع تامین اعتبار که به طور مستقیم یا غیرمستقیم در سال مالی قانون بودجه به وسیله دستگاه ها از طریق حساب های خزانه داری کل اخذ می گردد.
ب) پیش بینی پرداختهایی که از محل درآمد عمومی و اختصاصی برای اعتبارات جاری و عمرانی و اختصاصی دستگاه های اجرائی می تواند در سال مالی مربوط انجام دهند.
۲) بودجه شرکت های دولتی و بانکها شامل پیش بینی درآمدها و سایر منابع تامین اعتبار.
۳) بودجه موسساتی که تحت عنوانی غیر از عناوین فوق در بودجه کل کشور منظور می شود.
دقت در تعاریف بودجه برابر قوانین محاسباتی ایران، بیانگر این مطلب است که این تعاریف از بودجه با توجه به شرایط مختلف مالی، اقتصادی و … دولت در زمان های مختلف صورت گرفته است. مثلا در سال ۱۳۴۹ بودجه بانکها جزء بودجه دولتی نبوده، در حالیکه در سال ۱۳۶۶ بانکها نیز در شمار دستگاه های دولتی قرار گرفته و بودجه آنها در بودجه کل کشور منظور شده است(علوی طبری، ۱۳۸۶، ص ۱۳-۱۱).

عوامل مشترک در تعاریف بودجه

عوامل مشترک در تعاریف بودجه عبارتند از :
۱٫عامل درآمد

2. 2. عامل هزینه

2. 2. عامل برنامه کار

2. 2. عامل مدت زمان

2. 2. عامل هدف

پنج عامل مشترک در تعاریف بودجه، در بعضی از تعاریف روشن و در بعضی دیگر از تعاریف ضرورت دارد که به منظور رسیدن به عوامل مزبور آن را با دقت و دید وسیعتری مورد بررسی و تجزیه و تحلیل قرار داد (الماسی، ۱۳۸۷، ص ۴۷).

مقاصد و اهداف بودجه ریزی

طرح ریزی دوره ای : کلیه فعالیت های واحد تجاری برای استفاده کارآمد و اثربخش از منابع کمیابی که در اختیار دارد، مستلزم نوعی طرح ریزی است.
هماهنگی، همکاری و ارتباط : فرایند بودجه ریزی، وسیله ای برای تبادل نظر و ایجاد هماهنگی بین هدفهای مدیران سطوح مختلف واحد فراهم می سازد. در مرحله بررسی و تجدید نظر بودجه معمولا برنامه های تکراری، غیر ضروری یا حتی مضر قبل از تصویب نهائی بودجه حذف می شود یا به حداقل می رسد.
به مقدار درآوردن پیشنهادها : نظر باینکه منابعی که در اختیار واحد تجاری یا سایر ارگانهاست معمولا محدود است، لذا این واحد ها ناچارند منابع خود را به نحوی سهمیه بندی کنند. اندازه گیری منافع و مخارج پروژه ها (فعالیتها) مستلزم به مقدار درآوردن آنهاست.
ارزیابی فعالیتهای انجام شده : چون بودجه، برآوردی از فعالیتهای آینده است، لذا از آن می توان به عنوان معیاری برای ارزیابی فعالیتهای گذشته واحد تجاری استفاده کرد. به عبارت دیگر، کارائی و اثربخشی مدیریت را در هر یک از بخشهای واحد تجاری می توان از مقایسه عملکرد واقعی آن با پیش بینی های بودجه مورد ارزیابی قرار داد.
آگاهی از اقلام بهای تمام شده : در هنگام تنظیم بودجه، همه مدیرانی که مسئول برآورد بودجه را دارند، ناگزیر مخارج و منافع حاصل از اجرای پروژ ها و فعالیتها را مقایسه می کنند. آگاهی از بهای تمام شده، مبنای مشترکی را برای تفاهم و برقراری ارتباط بین مدیران مختلف فراهم می سازد.
تامین الزامات قانونی : بسیاری از سازمانها، از لحاظ قانونی ملزم به تهیه بودجه می باشند زیرا در غیراینصورت وجوهی برای اجرای عملیات خود در اختیار نخواهند داشت.
هدایت فعالیتها به سمت هدفها : تصمیم گیری در مورد تخصیص منابع معمولا با توجه به آثار اجرای فعالیتها بر دستیابی به هدفها، انجام می گیرد(شباهنگ، ۱۳۸۳، ص ۱۹۵).

وظایف بودجه ریزی

به طور کلی دو وظیفه اصلی را می توان برای بودجه ریزی بیان نمود :
الف) طرح ریزی
ب) کنترل
الف) طرحریزی : برای اغلب مدیران همزمان با واژه بودجه بندی مفهوم طرحریزی نیز تداعی می شود. طرحریزی کلیه مراحل بودجه بندی را از نقطه شروع فکر تا مرحله برآورد بودجه شامل می شود و بالطبع زمان نسبتا طولانی نیز به آن اختصاص می یابد. ضمنا طرحریزی چارچوبی برای وظیفه دوم بودجه بندی، یعنی کنترل فراهم می کند.
ب) کنترل : وظیفه کنترل بودجه بندی عبارت است از مقایسه بین نتایج واقعی و پیش بینی های بودجه است. این مقایسه بعد از فراهم شدن ارقام و اطلاعات حسابداری انجام پذیر است. مقایسه نتایج واقعی با ارقام مورد انتظار بودجه را غالبا گزارش عملیات می نامند. وظیفه کنترل تنها به حداقل کردن بهای تمام شده محدود نمی شود بلکه درصورت وجود اختلاف بین نتایج واقعی و ارقام بودجه موجب اعمال نظارت بر عملیات و اتخاذ تدابیر اصلاحی نیز می گردد. به عبارت دیگر بودجه معیاری است که مدیران به کمک آن درآمدها و اقلام بهای تمام شده واقعی را ارزیابی می کنند(فرزیب، ۱۳۷۶، ص ۹۸).

روش های پیش بینی درآمد

پیش بینی درآمد باید قبل از آغاز برآورد هزینه انجام یابد چون نیازمندیهای دولت نامحدود و منابع و امکانات مالی او محدود. از این رو لازم است مقدمتا مجموع عواید حاصل از منابع مختلف درآمد پیش بینی گردد و بعد چگونگی توزیع درآمد پیش بینی شده بین نیازهای گوناگون از طریق برآورد هزینه تعیین شود که در اینجا روش های برآورد هزینه ها به شرح ذیل عنوان می شود(آقائی، ۱۳۸۶، ص ۱۳۳).

روش های برآورد هزینه

در آغاز پیدایش بودجه، توجه خاصی نسبت به بخش هزینه و نحوه برآوردهای آن وجود داشته است. تکیه و تاکید در امر تنظیم بودجه ناظر است بر چگونگی برآورد هزینه ها یا اعتبارات بودجه و اصولا زمانی که بحث تنظیم بودجه مطرح می شود همواره چگونگی برآورد هزینه ها به ذهن متبادر می گردد.
بودجه از لحاظ نحوه برآورد هزینه ها انواع مختلفی دارد که عبارتند از :

بودجه سنتی

بودجه سنتی^[۹] قدیمی ترین نوع بودجه و ساده ترین روش بودجه بندی است و هدف از تخصیص منابع مالی در این نوع بودجه بندی کنترل های مالی و تاکید بر صرفه جوئی در مصرف اعتبارات است. به عبارت دیگر، توجه اصلی در این روش معطوف به داده ها می باشد تا ستانده ها و نتایج کار.
در این روش از بودجه بندی هزینه های دستگاه به تفکیک فصول و مواد هزینه برآورد می شود ولی عملیاتی که اجرای آنها مورد نظر است در بودجه منعکس نمی شود و به عبارت دیگر در بودجه متداول ارقام هزینه بر حسب کالا، و خدماتی که خریداری خواهد شد در قالب مواد هزینه نشان داده می شود و به ماحصل و نتیجه اجرای بودجه توجهی نمی شود(آقائی، ۱۳۸۶، ص ۱۳۶).

بودجه ریزی افزایشی(تفاضلی)^[۱۰]

در این روش، بودجه سالهای گذشته هر دستگاه اجرائی مبنائی است که بودجه هر سال بر اساس شاخص های تعدیل نامشخص، افزایش فعالیتها و پرسنل جدید بدون توجه به محصول دستگاه اجرائی تدوین می شود. بودجه افزایشی یا تفاضلی عبارت است از افزایش بودجه هر دستگاه اجرائی نسبت به سال قبل با درصدی خاص. در این روش قدرت چانه زنی دستگاه اجرائی اساس تصویب و تخصیص بودجه است. اگر بودجه پیشنهادی دستگاه اجرائی با سقف تعیین شده مطابقت نداشته باشد درصدی از بودجه دستگاه کاهش می یابد و بدین ترتیب اجرای تمام فعالیتهای دستگاه با مشکل مواجه می شود ضمن آنکه امکان نظارت بر اجرای بودجه دستگاه اجرائی میسر نخواهد بود(عباسی، ۱۳۸۷، ص ۳۶).

بودجه ریزی برنامه ای^[۱۱]

دولت امریکا در سال ۱۹۴۷ کمیسیونی بنام هوور را مامور تحقیق از عملیات اقتصادی دولت و بازنگری در آن کرد. این کمیسیون در سال ۱۹۴۹ به دولت فدرال پیشنهاد بودجه ریزی را ارائه کرد که در آن وظایف، طرحها و فعالیتهای دولت مشخص شود که آن را بودجه ریزی برنامه ای نام نهادند.