در ماده ۵۸ مقرر شده است که تنها بزهکارانی می توانند از آزادی مشروط بهره ببرند که محکوم به حبس تعزیری شده باشند این شرط بدین معناست که اگر محکوم علیه به دلیل بازداشت موقت یا عدم تودیع وثیقه در حبس باشد و یا آنکه محکومیت حبس آنها بدل از جزای نقدی باشد قادر به استفاده از آزادی مشروط نمی باشند. اداره حقوقی قوه قضاییه نیز در نظریه شماره ۱۴۷۲/ ۹۲/ ۷ مورخ ۷/ ۸/ ۱۳۹۲ بر تعزیری بودن نوع حبس تاکید نموده است و حبس های غیر تعزیری را از شمول آزادی مشروط خارج نموده است.
نکته مهمی که می بایست بیان نمود این است که در قانون مجازات اسلامی ۱۳۷۰ مقنن، تنها محکومینی را واجد استفاده از آزادی مشروط بر شمرده بود که برای نخستین بار محکوم به حبس تعزیری شده اند و این در حالی است که در قانون مجازات ۱۳۹۲، مقنن قید «نخستین بار» را برداشته است، که به نظر می رسد این اقدام مقنن در تایید نظرات حقوق دانانی است که هدف اصلی از نهادهایی همچون تعلیق اجرای مجازات، آزادی مشروط و غیره را اصلاح و تربیت بزهکار دانسته اند .

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

۲/۲. احراز شرایط توسط محکوم علیه
در بندهای «الف»، «ب» و «پ» ماده ۵۸ مقنن سه شرط اساسی را جهت ارائه پیشنهاد از سوی مقامات قضایی مقرر داشته است که این شرط عبارتند از:

1. 1. محکوم در مدت اجرای مجازات همواره از خود حسن اخلاق و رفتار نشان دهد؛

1. 1. حالات و رفتار محکوم نشان دهد که پس از آزادی، دیگر مرتکب جرمی نمی‌شود؛

1. 1. به تشخیص دادگاه محکوم تا آنجا که استطاعت دارد ضرر و زیان مورد حکم یا مورد موافقت مدعی خصوصی را بپردازد یا قراری برای پرداخت آن ترتیب دهد؛

مبرهن است، مقنن در بند پ، جبران ضرر و زیان مدعی خصوصی را در صورتی از جمله شروط اعطای آزادی مشروط می داند که به طور کل در زمان ارائه پیشنهاد، مدعی خصوصی ای وجود داشته باشد والا در صورتی که پس از ارائه پیشنهاد آزادی مشروط، فرد یا افرادی ادعای ضرر و زیان نمایند، مقام قضایی نمی تواند، حکم آزادی مشروط ر لغو نماید. اداره حقوقی قوه قضاییه در نظریه شماره ۳۱۳۷/۷ مورخ ۲۹/ ۴/۱۳۸۳ تاکید نموده است که «عدم ارائه دادخواست ضرر و زیان توسط شاکی خصوصی مانع استفاده مشارالیه از آزادی مشروط نیست …»
در خصوص بندهای «الف» و «ب» نیز وفق بند اخیر ماده ۵۸ احراز آنها بر عهده گزارشی است که از سوی رییس زندان محل به تایید قاضی اجرای احکام می رسد و قاضی اجرای احکام نیز موظف است وضعیت زندانی درباره تحقیق شرایط مذکور به دادگاه ارائه دهد. و در صورتی که قاضی اجرای احکام زندان در خصوص وضعیت زندانی تحقیق نکرده باشد، دادگاهی که مشغول رسیدگی و صدور حکم آزادی مشروط زندانی است؛ مکلف است شرایط آزادی از جمله سابقه محکومیت کیفری زندانی را بررسی و در صورتی که حائز شرایط باشد، نسبت به صدور حکم اقدام نماید.( نظریه شماره ۴۸۷۰/۷ مورخ ۶/۷/۱۳۷۷)
۳/۲. اجرای دستورات و اقدامات کیفری
در ماده ۶۰ ق.م.ا. ۱۳۹۲، مقنن به محاکم این اختیار را داده است تا در صورت صلاحدید خود، محکوم را با توجه به اوضاع و احوال وقوع جرم و خصوصیات روانی و شخصیت وی به اجرای دستورات مندرج در قرار تعویق صدور حکم، مندرج در ماده ۴۳ ق.م.ا. ملزم کند.
در قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۷۰ مقنن برخی دستورات عرفی و استاندارد را از جمله سکونت در محل معین یا خودداری از سکونت در محل معین را مقرر نموده بود (تبصره ۳ ماده ۳۸ ق.م.ا. ۱۳۷۰) لیکن به نظر می رسد که با توجه به ناکافی بودن این اقدامات به منظور اصلاح، توانگیری، خنثی کنندگی و غیره، مقنن در قانون اخیرالتصویب تلاش نموده است تا از طریق وضع این اقدامات، به رفع این ایراد و نقائص بپردازد و همانگونه که در بحث مربوط به تعویق صدور حکم بیان نمودیم یکی از مهمترین اهداف مقنن در خصوص این اقدامات جلوگیری از ارتکاب مجدد جرم توسط مجرم است که این اقدام مقنن مکمل شرط عدم سابقه استفاده محکوم از آزادی مشروط (بند ت ماده ۵۸ ق.م.ا. ۱۳۹۲) می باشد.
ب: سرانجام آزادی مشروط
طول مدت آزادی مشروط وفق ماده ۵۹ ق.م.ا. عبارت است از بقیه مدت مجازات محکوم علیه که دادگاه می تواند آن را تغییر دهد لیکن مدت آزادی مشروط کمتر از یک سال و بیشتر از پنج سال نخواهد بود. در خلال این مدت در صورتی که محکوم علیه از دستورات دادگاه تبعیت نماید (مندرج در ماده ۶۰) و همچنین مرتکب جرائم عمدی موجب حد، قصاص، دیه یا تعزیر تا درجه هفت نشود آزادی او قطعی می شود در غیر این صورت مطابق ماده ۶۱ ق.م.ا. اگر در مدت آزادی مشروط بدون عذر موجه از دستورات دادگاه تبعیت ننماید برای مرتبه اول یک تا دو سال به مدت آزادی مشروط وی افزوده می شود و در صورت تکرار یا ارتکاب یکی از جرائم عمدی فوق الذکر علاوه بر محکومیت و اجرای مجازات جرم جدید، مدت باقی مانده محکومیت مجازات قبل نیز اجرا می شود.
مبحث دوم: جلوه های ترمیمی نهادهای مبدل مجازات
در قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲ نهادهایی پیش بینی شده است که محاکم برای نخستین مرتبه، مطابق با آنها می توانند اجرای مجازات ها را از قالب سنتی و کلاسیک خارج نموده و به طرق و شیوه های غیر کیفری اجرا نمایند.
از جمله مهمترین رویکردهای مبدل مجازات ها می توان به مجازات های جایگزین حبس (فصل نهم از کتاب کلیات)، نظام نیمه آزادی و تخفیف مجازات ها اشاره نمود که در پرتو آنها نوع مجازات های مندرج در قانون به شیوه هایی از قبیل خدمات عمومی رایگان، جزای نقدی، جزای نقدی روزانه و غیره مبدل می شود.
ذکر این نکته لازم است که قانون مجازات اسلامی رویکردهایی را به صورت موردی و خارج از یک چارچوب کلی برای تبدیل مجازات ها پیش بینی نموده است که از جمله آنها می توان به ماده ۲۷ ق.م.ا. اشاره نمود که وفق بندهای «ب» و «پ» آن، مجازات هایی همچون مصادره اموال و انفصال دائم می تواند در صورتی که به حال متهم مناسب تر باشد، تبدیل به جزای نقدی درجه یک تا چهار و انفصال موقت به میزان پنج تا پانزده سال بشود؛ که این موارد به دلیل آنکه دارای یک ضابطه کلی و قاعده مند، برای تبدیل مجازات ها نمی باشد، خارج از این مبحث می باشد و بحث در خصوص آنها را به مبحث آتی واگذار خواهیم نمود.
گفتار نخست: جایگزین های حبس
جایگزین های حبس نوعی از مجازات است که متفاوت از محبس یا زندان است و به موجب آن بزهکار تحت نظارت های خاص و شدید جامعوی و دادگاه قرار می گیرد و این در حالی است که بزهکار درگیر در محیط زندان نمی شود.
در دهه ۱۳۸۰ و همزمان با شکل گیری لوایح قضایی، با توجه به انتقادات فراوانی که نسبت به آثار منفی اقتصادی، جرم شناختی و اجتماعی مجازات حبس مطرح بود، مجلس شورای اسلامی در بهار ۱۳۸۴ کلیات لایحه قانونی مجازات اجتماعی را تحت عنوان « لایحه قانون مجازات های اجتماعی جایگزین زندان» به تصویب رسانید که پس از تغییر و تحولاتی در آن، سرانجام در قالب فصل نهم از بخش دوم کتاب کلیات قانون مجازات اسلامی به تصویب مجلس رسید.
بحث در خصوص نظام جایگزین های زندان را با این پرسش کلیدی آغاز می نمایم که به چه دلیل قانونگذاران در کشورهای مختلف به جای آنکه همچنان بر مجازات حبس به عنوان رایج ترین مجازات در جهان تاکید کنند، در اندیشه تغییر این رویکرد و استفاده از جایگزین های زندان افتادند؟ به گونه ای که در فرانسه قانونگذار این کشور مطابق با قانون ۹ مارس ۲۰۰۴، جایگزین های زندان را در ماده ۸- ۱۳۱ وارد قوانین خود نمود و یا قانونگذاران ایران در قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲، مطابق با مواد ۶۴ الی ۸۷ از قانون مذکور، جایگزین زندان را پیش بینی نموده است و همچنین سایر کشورها که هر یک به شکلی تلاش نمودند تا مجازات های اجتماعی را وارد قوانین خود کنند.
برای پاسخ به این پرسش به دو مقدمه مهم می بایست اشاره شود:
نخست آنکه جنبش اصلاح سیستم زندان ها همزمان با انقلاب کبیر فرانسه در سال ۱۷۸۹ شدت گرفت و در آستانه تولد مکتب تحققی حقوق جزا، تحولاتی به کوشش اصلاح طلبان انگلیسی در ایالات متحده آمریکا به وقوع پیوست که از جمله آن تحولات، تغییر نگرش به انسان، ماهیت و کمال پذیری او بود .
پس از پیدایش دوران علم مداری در اوائل قرن نوزدهم و اواخر قرن هجدهم، مکتبی تحت عنوان اثبات گرایی شکل گرفت که از دیدگاه آنان ضمانت اجراهای اجتماعی، می بایست بر مبنای حالت خطرناک مجرم و مسئولیت اجتماعی او شکل بگیرد و به این دلیل که تمام مجرمین از دیدگاه آنان دارای مسئولیت تام کیفری نبودند، لازم می آمد که اقدامات تامینی جایگزین زندان شکل بگیرد و در این راستا کارشناسان جنایی می بایست عهده دار تصمیم گیری نسبت به متهمین شوند ، در این میان، هر چند که اثباتیون نتوانستند در زمینه جایگزین های زندان، موفقیت مهمی کسب نمایند، لیکن دیدگاه آنان در این خصوص توانست تاثیر مهمی در آینده زندان ها و جایگزین های آن ایفا کند.
دوم آنکه تا سال ۱۹۹۰، میزان قابل توجهی به جمعیت زندان ها افزوده شد، و طبق آمارهای رسمی در سال ۲۰۰۱ بیشتر از ۹ میلیون نفر در جهان در موسسات و نهادهای جزایی نگهداری می شدند و این یعنی ۱۴۰ نفر در هر ۱۰۰۰۰۰ هزار نفر که این امر می تواند نشان دهنده افزایش میزان جرائم در جهان و به تبع آن افزایش میزان استفاده دولت ها از کیفر به منظور پاسخ به جرائم دارد .
در سال ۲۰۰۳، دو جرم شناس و حقوق دان انگلیسی به نام های مایلی جاکوبسون و هوگو، ارزیابی کردند که افزایش جمعیت زندان ها در انگلستان در نتیجه تغییر قوانین به سوی ضمانت اجراهای شدیدتر بوده که این امر در نهایت جمعیت زندان را افزایش داده است، آنها پیشنهاد دادند که قانونگذار انگلیس به صورت همزمان سخت گیری بر مجازات ها، مضیق کردن تعریف جرم و تغییر شرایط زندان های سخت را در دستور کار خود قرار دهند .
در نهایت می توان گفت که افزایش میزان حبس، سبب طیف وسیعی از مشکلات برای نهادهای کیفری شده که از جمله آنها می توان به ازدحام جمعیت در زندان ها، کنترل ناکافی زندانیان و مهمتر از همه هزینه های سر سام آور برای دولت می شود . مجموع این عوامل به علاوه این نکته که سیاست مقابله با حبس رویکردی است که در سالهای اخیر مورد توجه مقامات عالی قوه قضاییه واقع شده است ، سبب آن شده که قانونگذار ایران به مجازات های جایگزین حبس توجه ویژه ای نماید و آن را به عنوان یکی از راهکارهای مقابله با تورم کیفری، در قانون مجازات اسلامی بگنجاند.
جایگزین های زندان در همان حال که به جبران خسارت بزهدیده ی پردازد، برای جامعه نیز منافعی را بدنبال داشته و سبب بازپروری بزهکاران می شود جایگزین های زندان هزینه های زندان را کاهش داده و سبب پیشگیری از تکرار جرم می شود.
مهمترین منافع و مزایای جایگزین های زندان عبارتند از:

1. 1. در اختیار قرار دادن گزینه های بیشتر برای محاکم تا از طریق آن بزهکاران را مجازات نمایند.

1. 1. ذخیره اموال عمومی و مالیلت هایی که صرف نگهداری محکومان در زندان می شود.

1. 1. تقویت جامعه و خانواده ها

۴- حمایت از جامعه به شیوه کاهش میزان جرائم
گفتار نخست: چگونگی صدور حکم جایگزین های حبس در ق.م.ا. ۱۳۹۲
در فصل نهم از کتاب اول قانون مجازات اسلامی ۱۳۹۲، مقنن به منظور صدور حکم به مجازات های جایگزین حبس دو دسته شرایط در نظر گرفته است که با توجه به نوع جرم ارتکابی، درجه مجازات، وضعیت بزهدیده و بزهکار و همچنین دستورات و شرایط مقرر از سوی دادگاه می توان آنها را به دو دسته شرایط ماهوی و شکلی تقسیم می شود.
الف: شرایط ماهوی
مقنن در فصل نهم از بخش دوم کتاب اول قانون مجازات اسلامی، در خصوص ماهیت جرم ارتکابی مجموعه شرایطی را لحاظ نموده است که این شرایط از چند حیث تقسیم می شوند.

1. 1. شرایط راجع به جرم

از حیث عمدی و یا غیرعمدی بودن جرم ارتکابی، مقنن جرائم عمدی را که می توانند مشمول احکام جایگزین حبس گردند به چند دسته تقسیم نموده است.
۱/۱. جرائم عمدی
نخست جرائم عمدی که حداکثر مجازات قانونی آنها تا سه ماه حبس است و بدون هیچ گونه قید و شرطی در خصوص آنها احکام جایگزین صادر می شود. مجازات های تا سه ماه حبس در دسته جرائم تعزیری تا درجه ۸ هست که مجازات آنها عبارتند از «حبس تا سه ماه، جزای نقدی تا ده میلیون ریال و شلاق تا ده ضربه».
نکته مهم آن است که با توجه به اینکه جرائم مذکور در ماده ۶۵ و همچنین سایر مواد فصل نهم به صورت مطلق ذکر شده است، تعزیری بودن و غیرقابل گذشت بودن آنها را می بایست از سایر موارد و قوانین از جمله ق.آ.د.ک. ۱۳۹۲ استنباط نمایم زیرا در جرائم غیرتعزیری مجازات حبس تا سه ماه وجود ندارد و همچنین مطابق ماده ۱۳ ق آ.د.ک. در جرائم قابل گذشت، در صورت گذشت شاکی، اجرای مجازات موقوف می شود .
در نتیجه می توان گفت که کلیه مجازات های حبسی که مشمول جایگزین های حبس می شود، می بایست غیرقابل گذشت باشند. نکته مهم دیگری که به ذهن متبادر می شود این است که با توجه به اینکه در ماده ۳ قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین (۲۸/ ۱۲/ ۱۳۷۸) کلیه مجازات های حبس تا ۹۱ روز تبدیل به جزای نقدی می شود، حال ممکن این پرسش مطرح شود که آیا با توجه به وجود این قانون نوبت به اجرای جایگزین های حبس در خصوص مجازات های حبس تا ۹۱ روز می شود یا خیر؟
اداره حقوقی قوه قضاییه در نظریه شماره ۱۵۲۲/۹۲/۷ - ۱۳/۸/۹۲ در خصوص این پرسش با تصویب قانون وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین، بندهای یک و دو از قانون نحوه وصول برخی از درآمدهای دولت و مصرف آن در موارد معین نسخ گردیده یا خیر؟ اینگونه بیان نموده است که « مطابق بند یک ماده۳ قانون وصول برخی از درآمدهای دولت ومصرف آن درموارد معین مصوب ۱۳۷۳،در هر مورد که در قوانین حداکثر مجازات کمتر از ۹۱روز حبس باشد، به جای حبس حکم به جزای نقدی صادر می شود، اما طبق ماده ۶۴ قانون مجازات اسلامی سال ۱۳۹۲ مجازات جایگزین حبس موقعی قابل اعمال است که محکومٌ¬علیه واجد شرایط تخفیف باشد در غیر اینصورت مجازات جایگزین اعمال نخواهد شد. مثلاً دادگاه، مجازات متهم سابقه دار را در صورت ارتکاب جرمی که حداکثر مجازات آن ۳ ماه حبس باشد باید اجباراً به جزای نقدی تبدیل کند امّا به مجازات جایگزین حبس نمی تواند محکوم نماید، در نتیجه بند یک ماده ۳ قانون مرقوم از مقررات مجازاتهای جایگزین حبس ضعیف تر بوده و نسخ نشده است، همچنین حسب مفاد بند ۲ قانون مرقوم در هر مورد که در قوانین حداکثر مجازات بیش از ۹۱ روز حبس و حداقل آن کمتر از این باشد دادگاه مخیر است که حکم بیش از سه ماه حبس یا جزای نقدی صادر کند و به مجازات جایگزین حبس نمی تواند محکوم نماید و چون در مقررات مربوط به مجازاتهای جایگزین میزان جزای نقدی اینگونه جرائم پیش بینی نگردیده دلیلی بر نسخ وجود ندارد.»
که به صورت خلاصه می توان اینگونه بیان نمود که با توجه به اطلاق بند ۱ از ماده ۳ قانون وصول برخی از درآمدهای دولت، مجازات تا ۳ ماه حبس به جزای نقدی مبدل شود و احکام جایگزین حبس تنها در صورتی اجرا می شود که محکوم علیه واجد شرایط تخفیف باشد .
دسته دوم، صدور حکم به جایگزین حبس به صورت مشروط است که مقنن در جرائم با مجازات حبس ۹۱ روز تا شش ماه و همچنین شش ماه تا یک سال در صورتی که محکوم علیه سابقه محکومیت قطعی کیفری به حبس تا شش ماه یا جزای نقدی بیشتر از ۱۰ میلیون ریال یا شلاق تعزیری (بند الف ماده ۶۶) و همچنین حبس بیشتر از شش ماه یا حد قصاص یا پرداخت بیشتر از یک پنجم دیه (بند ب ماده ۶۶)، نداشته باشد و از زمان محکومیت های قطعی سابق بر آن کمتر از ۵ سال گذشته باشد ؛ احکام جایگزین را لحاظ نموده است . در غیر این صورت (ارتکاب جرائمی غیر از جرائم فوق و گذشت بیشتر از پنج سال) حتی با وجود محکومیت های پیشین، استفاده از جایگزین حبس بلامانع است. که این شرط را می توان در راستای اصول مقنن، مبنی بر عدم استفاده بزهکاران با حالت خطرناک، از تخفیف ها و معافیت های قانونی دانست.
دسته سوم از شرایط مقرر به منظور اعطای مجازات های جایگزین حبس، جرائمی هستند که استفاده از جایگزین های حبس در خصوص آنها ممنوع می باشد که این جرائم تعزیری خود به دسته تقسیم می شود دسته نخست جرائم موضوع ماده ۶۹ ق.م.ا. که بیان می کند «مرتکبان جرایمی‌که نوع یا میزان تعزیر آنها در قوانین موضوعه تعیین نشده است به مجازات جایگزین حبس محکوم می‌گردند.»که مقصود از این جرائم، جرائمی باشد که مقنن جرم بودن آنها را احراز کرده لیکن نوع و میزان مجازات آنها مشخص نشده است.

دشمنی حیوانات با یکدیگر فطری نیست ؛ بلکه اکتسابی است ؛
وجود کروموزوم (y ) اضافی ، دلیلی بر ذاتی بودن پرخاشگری نیست ؛ بلکه افرادی که دارای این الگوی کروموزومی هستند ؛ دارای اندامی درشت و قوی و قدی بلند بوده و همین امر ، از نظر اجتماعی سبب گزینش آنان به کارهای خشن می شود . مدتها بود که تصور می شد که کروموزم (y ) اضافی ، در مردان را به طرف اّبّر مرد بودن و بسیار پرخاشگر بودن سوق می دهد . مطالعات دقیق با زندانیان دارای الگوی کروموزومی xyy مشخص کرد که اغلب آنها در اثر جنایاتی غیر خشونت بار مثل سرقت اتومبیل ، دزدی ، اختلاس و گزارشهای نادرست به پلیس دستگیر شده اند و تنها تعداد کمی مرتکب جنایات خشونت آمیزی شده بودند (اون ، ۱۹۷۲) . ممکن است مردان دارای xyy نه به علت بالا بودن پرخاشگری بلکه به علت کم هوشی ، بیشتر زندانی شده باشند ( ویت کین ، ۱۹۷۶). هوش پایین زمینه ساز دست زدن این افراد به جنایت است ؛ زیرا عوامل اجتماعی چون کاهش فرصتهای شغلی را به دنبال دارد . همچنین به علت هوش پایین است که اگر این افراد مرتکب جنایت شوند ، زود دستگیر می شوند (کالات ، ۱۳۷۴: ۵۷۷).
تحریک الکتریکی هیپوتالاموس حیوانی وقتی باعث رفتار پرخاشگرانه می شود که در برابر حیوان ضعیف تر از خود قرار گیرد . اگر در برابر حیوان قوی تر قرار بگیرد ، واکنش او فرار و ترس است . شناخت نیز در این میان مؤثر است ، ممکن است فردی که با کلمه توهین آمیزی عصبانی می شود ، فرد دیگر نشود . اگر ذاتی بود باید هر دو عصبانی می شدند .
در بسیاری از فرهنگها ، چیزی به عنوان پرخاشگری وجود ندارد . مثلاً : به گفته ” اتوکلاین برگ ” در یکی از قبایل وقتی دو نفر اختلافی دارند ، به جای جنگ و دعوا ، اختلاف خود را با شعر گویی در حضور جمع مطرح می کنند و قبیله داوری می کند ، برنده مشاعره ، برنده دعواست . همچنین در جامعه ای که پرخاشگری یک رفتار هنجاری تلقی می شود ، در مقایسه با جوامعی که چنین وضعی را ندارند ، پرخاشگری به مراتب بیشتر است . به بیان دیگر همه ما این مفروضه نسبتاً جهانی را به یاد داریم که ” مردان همیشه سلطه جو و پرخاشگرند در حالی که زنان مطیع و صلح جویند ” . اما ، این الگو ظاهراً از آن چیزی که جهانی تلقی می شود بسیار فاصله دارد ، در بین افراد ” آراپش “ ^[۳۲] کوه نشینان گینه نو ، هم مردان و هم زنان رفتاری از خود بروز می دهند که آن را صفات زنانه می نامیم . ظاهراً این گروه ، رقابت ، پرخاشگری و رفتار سلطه جویانه را کنار گذاشته ، محبت و اعتماد دو جانبه را جایگزین آن ساخته اند . در مقابل ” موندوگومر” ها ^[۳۳]یک قبیله آدمخوارند که در گینه نو زندگی می شود آنها بی باک ، جابر ، مستبد ، پرخاشگر و آماده اند با کوچکترین تحریکی دعوا راه بیندازند . در این قبیله از آغاز تولد ، کودک به یک دنیای خصومت آمیز قدم می نهد ، زود از شیر گرفته می شود ، مورد ضرب و شتم قرار می گیرد ، و اغلب توسط مادری فاقد هر گونه نشانی از انگیزه های متداول مادرانه به قتل می رسد .
مطالعات انجام شده ، نشان می دهد که یادگیری رفتار پرخاشگرانه در فرهنگهای گوناگون در مورد پسران و دختران به ویژه در سنین ۳ تا ۶ سالگی ، نتایج اجتماعی متفاوتی را به همراه دارند . ” کودکان به سرعت
می آموزند که دختر کوچکی که هرگز بچه دیگر را نمی زند و یا عبارتهای تند مورد خطاب قرار نمی دهد ” خانم کوچکی ” است ؛
اما پسر بچه ای که در مقابل دیگران جواب تند نمی دهد یا نمی تواند حق خود را از همسالان خود بگیرد ، یک ترسو یا ” آدم زن صفتی ” نامیده می شود . ( فرهنگی ، ۱۳۷۲ : ۸۱) .
تحقیقات بروکوویتز (۱۹۸۶) نشان می دهد که مشاهده آلات و ابزار پرخاشگری ، در شخص مشاهده کننده حالت پرخاشگرانه را بر می انگیزد . او عقیده دارد که وجود ” محرکهای خشونت و پرخاشگری ” ارتباط مستقیمی با ارتکاب خشونت دارد ، خشونت و مبارزه جویی او نیز بیشتر خواهد شد . به عنوان مثال : فرض کنید دوستی دارید که دارای مجموعه ای از جنگ افزارهای سبک (تفنگ و تپانچه ) را در اختیار دارد . روزی به خانه او می روید و در اطاقی که این مجموعه قرار دارد ، می نشینید . با او به بحث و مجادله می پردازید . آیا در این وضعیت ، این احتمال وجود دارد که شما کنترل خود را از دست داده و تمایل پیدا کنید که از آن جنگ افزار ها استفاده کرده و طرف مقابل را هدف بگیرید ؟ به عبارت دیگر آیا وجود آن سلاحهای آماده به کار (هرچند از این موضوع آگاهی دارید که سلاحها بدون خشاب هستند ! ) در مقابل شما ، حس خشونت را تقویت نمی کند ؟
بروکویتز بر این باور است که سلاحها در بسیاری از موارد و موقعیتها با ارتکاب خشونت و جنایت ارتباط دارد ؛ حتی اگر از آنها استفاده نیز نشود . همین وجود آنها در صحنه ، تمایل شخص را به پرخاشگری و دست زدن به کارهای خلاف بیشتر می سازد .
پرخاشگری چگونه یاد گرفته می شود ؟
تجربه شخصی و مشاهده دیگران به ما یاد داده است که پرخاشگری اغلب بی نتیجه نیست . مطالعات نشان می دهد که حیوانات را می توان با کمک یک سری در گیریها از موجوداتی مطیع و سر به راه به جنگنده هایی افسار گسیخته تبدیل کرد . کودکان را نیز می توان تحت تاثیر قرار داد ف کودکی که پرخاشگریش نسبت به دیگر کودکان با موفقیت همراه باشد ، استعداد پرخاشگری بیشتری را در آینده دارد (پترسون و همکاران ، ۱۹۶۷ ) . به همین ترتیب ، بازیکنان پرخاشگری هاکی – کسانی که در بازیهای خشن خطاهای بیشتری را مرتکب می شوند – گلهای بیشتری می زنند تا بازیکنان غیر پرخاشگر . در هر دوی ایم موارد ، به نظر می رسد پرخاشگری وسیله ای است برای دستیابی به پاداشهای خاص (Myers , 1988 : 410 )

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

آلبرت بندورا ^[۳۴](۱۹۶۱) پیشروی نظریه یادگیری اجتماعی عقیده دارد که پرخاشگری نه تنها از طریق تجربه ؛ بلکه با مشاهده رفتار دیگران نیز مانند بسیاری از رفتارهای اجتماعی دیگر آموخته می شود .
بندورا دو گروه کودک را انتخاب کرد و هر گروه را در معرض تماشای یکی از دو فیلم کوتاه قرار داد . در یکی از این فیلمها ، الگو یک فرد بزرگسال بود که عروسکی (دلقک باد شده ) را به شیوه خشونت بار مورد ضرب و شتم قرار می داد . در فیلم دیگر الگو به روشی غیر خشونت آمیز و آرام و کاملاً ساکت با عروسک بازی می کرد . بعد از نمایش فیلم به کودکان هر دو گروه اجازه داده شد که آزادانه در یک اتاق که پر از اسباب بازیها از جمله عروسک مورد استفاده الگو بود ،بازی کنند . مشاهده رفتار آنان نشان داد که کودکانی که رفتار پرخاشگرانه و خشونت آمیز مدل را دیده بودند بیشتر از گروهی که چنین رفتاری را ندیده بودند تمایل به انجام رفتار پرخاشگرانه و خشونت آمیز با عروسک را داشتند .
نقش رسانه ها ی گروهی و فیلمهای تلویزیونی در آموزش پرخاشگری
رسانه های گروهی در شکل دهی و آموزش رفتارهای گوناگون نقش مهمی به عهده دارند . همان طوری که در بحث از نظریه بندورا مطرح شد ، یادگیری مشاهده ای و سر مشق گیری از دیگران بخش مهمی از یادگیری های ما را تشکیل می دهد . بر اساس گزارش مجله اخبار آمریکا و گزارشهای جهان ، کودکان آمریکایی روزانه یازده ساعت با ویدئو ، تلویزیون کابلی و تلویزیونهایی که بابت هر بار تماشا باید برای آن پول پرداخت ، سرو کار دارند . به این ترتیب تلویزیون ، قصه گو ، له له نصیحت گر ، معلم و پدر و مادر بچه ها شده است . کودکان آمریکایی در دوره ابتدایی ۵۰۰۰ ساعت و در پایان دبیرستان ۱۹۰۰۰ ساعت به تلویزیون نگاه می کنند و این ارقام شگفت آور نشانگر زمانی بیشتر از مدت زمانی است که آنها در کلاس درس حضور پیدا می کنند . بر اساس تحقیق پرایل ^[۳۵] (۱۹۸۱ ) یک کودک آمریکایی بین ۵ تا ۱۵ سال به طور متوسط بیشتر از ۱۳۴۰۰ صحنه خشونت بار و خرابکارانه را از تلویزیون تماشا می کند .
رسانه های گروهی هر رو بیش از پیش فیلمهای خشن و وحشیانه را به نمایش در می آورند و کتاب و نوارهایی از همین مقوله را منتشر می سازند . یافته های پژوهشی نشان می دهد که فیلمهای سینمایی ، تلویزیونی و ویدئویی از عوامل بسیار مؤثر در کجرویها و بزهکاریهای جوانان هستند . نمایش اعمال خشونت بار ، کشتار ، جنایت ، خون آشامی و نیز صحنه های هیجان انگیز در فزونی و تشدید کجرویها اثر بسزایی دارد . البته باید توجه داشت که همه تماشاگران به اندازه تحت تأثیر فیلمهای بد آموز قرار نمی گیرند ؛ بلکه با توجه به آموخته ها و تجربه های پیشین خود برداشتهای گوناگونی دارند . هنگامی که افراد برای تماشای فیلم می روند ، دارای ضمیری چون ” لوح سفید ” نیستند ؛ بلکه قبلاً زمینه انفعالی پیدا کرده اند که انتخاب نوع فیلم ، خود دلیل اندیشه پیش ساخته آنان است .
البته نقش رسانه های گروهی را در کم کردن پرخاشگری نمی توان نادیده گرفت . برای نمونه چنانچه عملکرد رسانه های گروهی به شکلی باشد که انتظارات بیش از حدی از نظر اجتماعی و شخصی در مردم پدید آورد که با واقعیات زندگی آنها انطباق نداشته باشد ؛ این مسأله موجب رنجش ، تحریک پذیری و توهم خواهد شد و کوتاهترین راه برای پالایش روانی برای فرد ، پرخاشگری است . اما اگر رسانه های گروهی واقعیتهای اجتماعی را عرضه کنند و راهکارهای مقابله با ناکامی را به افراد بیاموزند و بتوانند افرادی را به عنوان الگو مطرح کنند که به خاطر شخصیت سالم و پشتکار و ویژگیهای مثبت دیگر ، در زندگی خود موفق شده اند . می توانند نقش مهمی را در بهسازی جامعه ایفا کنند .
آیا پرخاشگری همواره زیان آور است یا فایده هایی نیز دارد ؟
بر خلاف آنچه در بادی امر به نظر می رسد ، پرخاشگری همیشه ناپسند و زیان آور نیست ؛ بلکه اگر از حد اعتدال خارج نشود و هدف آن تسلط بر مشکلات زندگی و ترقی و تعالی و آسایش آدمی باشد ، نه تنها سودمند است ، بلکه ضرورت نیز دارد . البته اشکال بزرگی که در اینجا وجود دارد ، این است که نمی توان میان پرخاشگریهای ناپسند و زیان آور و آنهایی که برای زندگی ضرورت دارد و سودمند است ، حدی معین کرد و خط فاصلی کشید . کودکی که علیه بزرگترها سرکشی می کند پرکشی می کند پرخاشگر است ، ولی در عین حال نشان می دهد که انگیزه ای او را به سوی استقلال ، که جزء ضروری و باارزش رشد است ، رهبری می کند .
بر اساس مطالعه انجام شده در برخی از میمونها ، متوجه شده اند که پرخاشگری در گروهی از آنها نقش مهمی در تغذیه ، تولید مثل و تعیین شیوه تسلط ایفا می کند و قویترین و پرخاشگرترین مذکر گروه از طریق ابزار پرخاشگری ، مقام مسلط را به خود اختصاص می دهد (ارونسون ،۱۳۶۹ : ۱۷۳ ) . به نظر می رسد وضع و حال رفتار آدمی نیز به همین گونه است کوششهای بچه میمون و کودک انسان که از روی کنجاوی و کسب استقلال صورت می گیرد ، گاه با پرخاشگری همراه است . پرخاشگری در مواقعی چاشنی اساسی رشد کودک است و او نمی تواند بی آن ، بندهای وابستگی خود را از دیگران (مادر یا دیگر بزرگسالان ) بگسلد و بر خود تکیه کند و به تدریج استقلال شخصی به دست بیاورد .
جین گودال ^[۳۶] جانورشناس انگلیسی در جنگلهای تانگانیکا مشاهده کرد که یک شمپانزه نر بزرگ با غرور و تبختر تمام از سر لاشه جانوری که به تازگی کشته بود کنار رفت تا ماده ای که بچه کوچکی داشت از آن بخورد ، هیچ یک از نرهایی که ناظر صحنه بودند ، با تمام عجز و ناله ای که کردند ، اجازه چشیدن آن را نیز نیافتند (ولاهوس ،۱۳۵۷ : ۱۴۰ ). رفتار شمپانزه را می توان پرخاشگری ” نوعدوستانه ” نامید . گاه از دیدگاه دیگری استدلال می شود که پرخاشگری عمل مفید و لازمی است . فروید معتقد بود که اگر انسان برای ابراز پرخاشگری اجازه نیابد ، نیروی پرخاشگرانه انباشته شده و سرانجام به شکل خشونت مفرط و یا بیماری روانی ظاهر می شود .
کنترل پرخاشگری
روان شناسی فروید ، کلیه اعمال آدمی را با دو غریزه زندگی و مرگ تحلیل می کند و می گوید غریزه مرگ هم باید به شکلی تخلیه شود : یا به بیرون ، به صورت پرخاشگری و دیگر کشی ، و یا به درون ، به صورت اعمال خود – تخریبی و خودکشی . به همین دلیل است که نمی توان پرخاشگری را به کلی ریشه کن کرد ، حداکثر کاری که می شود کرد ” پالایش ” آن است ؛ یعنی هدایت کارمایه ( انرژی ) این غریزه در جهتی که مورد قبول اجتماع و به سود آن باشد . مثل : مسابقات ورزشی ، فعالیتهای سیاسی و رقابتهای سالم .
به تعبیر فروید برای پالایش روانی و کنترل پرخاشگری راه حلهایی وجود دارد :
صرف نیرو در فعالیتهای بدنی از قبیل بازیهای ورزشی ، جست و خیز ، مشت زدن به کیسه بوکس و غیره . بازیهای رقابتی راه گریزی است برای کنترل پرخاشگری ؛
اشتغال به پرخاشگری خیالی و غیر مخرب . شواهد حاکی از آن است که ” خیالپردازی ” درباره پرخاشگری احساس بهتری به مردم می دهد و حتی می تواند منجر به کاهش موقتی در پرخاشگری گردد.
اعمال پرخاشگری مستقیم ، حمله به ناکام کننده ، صدمه زدن به او ، ناراحت کردن او ، ناسزا گفتن به او و جز اینها ؛
دوری جستن از موقعیتهای پرخاشگری ؛
برای رهایی از تنشهای روانی ، بزرگسالان باید فرصتهایی به دست آوردند تا مانند کودکان رفتار کنند . این روش به آنان این امکان را می دهد تا مانند زمانی که در مهد کودک بوده اند ، تقریباً هر کاری را که دوست دارند در محیط گردهمایی خود انجام دهند (بازگشت به زمان کودکی ).
از خود بیگانگی انسان امروز
چندی پیش ، در شهر مارلیک کرج ، مردی در یک اقدام جنون آمیز با به آتش کشیدن خانه اش ، خانواده یازده نفری خود را به کام مرگ فرستاد. او در وصیت نامه ای که از خود به جای گذاشت ، نوشته بود ” … انسانها بی احساس شده اند ، عاطفه از بین رفته و انسانها ماشینی شده اند … ” ظاهراً نویسنده این مطلب می خواسته است ، مفهومی را بیان کند که جامعه شناسان به آن ” از خود بیگانگی “^[۳۷]گویند . فروغ فرخزاد با درون بینی شاعرانه خود ، ماشینی شدن ومسخ شدن تدریجی انسان امروز را در شعر ” دیدار در شب ” توصیف می کند و ” زنده های امروزی را چیزی به جز تفاله یک زنده نمی داند “ ^[۳۸] و ویرژیل گئورگیو نویسنده رمان ساعت ۲۵ می نویسد : ” وقتی که انسان با ماشین همانند شود و هویت ماشینی پیدا کند ؛ در آن موقع دیگر انسانی در پهنای زمین باقی نخواهد ماند .”
” مهاتما گاندی “ ^[۳۹]تمدن ماشینی را ” عصر سیاه ” می نامد و می گوید : ” به زعم این تمدن ، مادیات تنها هدف زندگی است و در آن کمترین اعتنایی به معنویات نمی شود . این تمدن اروپاییان را دیوانه می کند و ایشان را بنده زر می سازد … قلب تمدن جدید ” ماشین ” است .
فصل سوم
روش تحقیق
جامعه مورد مطالعه
جام

فصل اول
کلیـــات پژوهـــش
۱-۱ مقدمه
۲
فصل اول: کلیات پژوهش
امروزه اختلالات خوردن ^[۱](ED) یکی از مورد توجهترین اختلالات روانی/ روانتنی ^[۲] به شمار میرود. این دسته از اختلالات باعث ایجاد اشکال در سلامت جسمی و عملکرد روانی میشوند و کیفیت زندگی فرد مبتلا را مختل میکنند و همچنین ممکن است سبب افزایش مرگ و میر شوند ( دالی، جنکینس^[۳]، ۲۰۱۱ ). این اختلالات به سه شکل بیاشتهایی عصبی^[۴] پرخوری عصبی^[۵] و شکل بینابینی به نام Bing-eating وجود دارد. گرچه در حال حاضر دانش ما در خصوص پاتولوژی این اختلالات محدود است ولی زمینه های ژنتیکی، ویژگیهای فردی، عوامل اجتماعی-فرهنگی، تبلیغات و رسانه ها، دوستان و خانواده از عوامل مهم بروز آنها یاد شده است ( گلدن^[۶]، ۲۰۰۳).
باور عمومی بر این است که اختلالات خوردن مربوط به جوامع غربی است که تاکید فراوانی به تناسب اندام میشود ولی گذر اپیدمیولوژیک و ترویج فرهنگ غرب سبب شده است که بتدریج شاهد افزایش این اختلالات در کشورهای شرقی مثل ژاپن، پاکستان و ایران باشیم (گلدن ۲۰۰۳ ، سوماتسو^[۷]، ۱۹۸۵، مومفورد^[۸]، ۱۹۹۲).
اخیرا مطالعاتی در ایران در خصوص اختلالات خوردن صورت گرفته است. نوبخت و همکاران (۲۰۰۰ ) شیوع اختلالات خوردن به شکل بیاشتهایی عصبی و پرخوری در دختران ۱۵-۱۸ ساله تهران را به ترتیب ۹/۰ و ۲/۳ درصد گزارش نمودند. مطالعه دیگر، شیوع این دو را در دانشجویان دانشگاه آزاداسلامی به ترتیب ۸/۱ و ۸/۷ درصد و به طور کلی ۵/۲۱ درصد از دانشجویان را در معرض خطر اختلالات خوردن گزارش نمود ( صفوی، محمود، روشندل، ۲۰۰۹).
۱-۲ بیان مسأله
۳
فصل اول: کلیات پژوهش
اختلالات خوردن از اختلالات سخت و ناتوانکننده روانپزشکی هستند که به صورت اختلال در رفتارهای خوردن و تصویر بدنی تعریف میشود. بی اشتهایی عصبی^[۹] و پراشتهایی عصبی^[۱۰] دو شکل عمده از اختلالات خوردن هستند. هردو اختلال شامل دلواپسی افراطی از وزن، شکل و اندازه بدن و ادراک تحریف شده از بدن خود است (کلوپر^[۱۱]، ۲۰۱۱ ).
در سبب شناسی این اختلالات عوامل ژنتیکی، زیستی، روانشـناختی و محیطی مطـرح شدهاند.
محیط نقش مهمی در پیدایش بعضی اختلالات خوردن دارد. به طور مثال نشان داده شده است که مادران کودکانی که بعدها مبتلا به اختلالات خوردن می شوند، طی بارداری در معرض استرس بیشتری بودهاند. اتفاقات حین زایمان (مثل هماتوم سفال) یا زایمان زودرس، شانس بروز اختلالات خوردن را افزایش می دهد. برخی دیگر از عوامل محیطی مرتبط با اختلالات خوردن داشتن تاریخچهای از آسیب دوران کودکی به ویژه سوءاستفاده جنسی، فیزیکی، هیجانی و بیتوجهی هستند. افرادی با مشخصه بیاشتهایی عصبی، پراشتهایی عصبی ویا اختلال خوردن نامشخص که گزارشاتی از آسیبهای مکرر دوران کودکی دارند، رفتارهای خودتخریبی را از خود نشان میدهند(کلوپر،۲۰۱۱).
هرچند پدیده کودک آزاری از اعصار دور در جوامع انسانی وجود داشته، لیکن در سالهای اخیر به صورت علمی مورد توجه قرار گرفته و مبارزه با آن به تدریج آغاز شده است.آزار کودکان در سطوح و به اشکال مختلفی از جمله آزارجسمی مانند کتک زدن یا انواع تنبیههای بدنی، آزار روانی و هیجانی مانند بیتوجهی، غفلت از برآوردن نیازهای اولیهی کودکان، وآزار جنسی در بیشتر جوامع امروزی وجود دارد(باکر^[۱۲] ، ۱۹۹۰ ).
طبق تعریف سازمان جهانی بهداشت^[۱۳] (۱۹۹۹)کودک آزاری جسمی عبارت است از هر تعاملی که به آسیب واقعی بالفعل یا بالقوه منجر گردد و تا حد معقولی در کنترل والد یا شخص سرپرست، قدرتمند و یا مورد اعتماد کودک باشد.
۴
فصل اول: کلیات پژوهش
از سویی مفهوم نقص در تنظیم هیجان به علت نقش احتمالی آن در ایجاد تفاوت در بروز نشانه ها، توجه فراوانی را به خود جلب کرده است (گراس و مونز، ۱۹۹۵)^[۱۴]، که شامل آسیب شناسی خوردن نیز میشود (هدرتون^[۱۵]، بومیستر^[۱۶] ۱۹۹۱ ، سلوای^[۱۷]، استرانگمن^[۱۸] و هستون^[۱۹]، ۲۰۰۵ ). اخیراً، گراتز و رومر^[۲۰] (۲۰۰۴) در مفهوم سازیشان از تنظیم / نقص در تنظیم هیجان، شش عامل را به لحاظ نظری و با پشتوانه تجربی استخراج کردهاندکه روایی آنها مورد تأیید قرار گرفته است. این عوامل نه تنها تجربه هیجانی منفی را شامل میشوند، توانایی شخص برای برچسب گذاری صحیح هیجانی، تحمل فشار روانی و هدف گرا بودن و رفتار انطباقی در زمان تجربهی فشار روانی را نیز در بر میگیرند. بنابراین، ساختار تنظیم هیجان شامل توانایی انطباقی فرد در شناسایی و کنار آمدن با حالات هیجانی منفی است، نه فقط تجربه صرف خود حالت منفی.

( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

فرضیه تنظیم هیجان در اختلال خوردن، نشانگانی مانند میخواری را تلاشی برای افتراق خود از عواطف منفی یا خودتسکینی، عنوان میکند ( هدرتون، بومیستر ۱۹۹۱، سلوای، استرانگمن و هستون ۲۰۰۵ ). رفتارهای مختل خوردن در این مدل به عنوان یک ابزار غیر انطباقی برای کنار آمدن با عاطفهی منفی مفهوم سازی شده است، و بنابراین دلالت بر مهارتهای تنظیم هیجانی ضعیف دارد. این مطالعات با تأکید بر این فرضیه، از ارزیابی سریع بوم شناختی (EMA)^[21] استفاده میکنند و به این نتیجه رسیده اندکه افزایشی در عاطفه منفی پیش از بروز نشانه های روزانه اختلال خوردن وجود دارد ( انگلبرگ^[۲۲]، استیگر^[۲۳]،گوئین^[۲۴] و وندرلیچ^[۲۵] ۲۰۰۷، اسمیت^[۲۶] و همکاران، ۲۰۰۷، استین^[۲۷] و همکاران، ۲۰۰۷). برای مثال، رفتار می خواری بوسیلهی کاهش عواطف دردناک، حداقل در کوتاه مدت به عنوان یک تقویت کنندهی منفی برای کاهش یا بلوکه کردن هیجان منفی عمل میکند (ارنو^[۲۸] ،کندی^[۲۹] و اگراس^[۳۰]، ۱۹۹۲ ؛هدرتون و بومیستر،۱۹۹۱ ؛پولیوی^[۳۱] و هرمان^[۳۲]، ۱۹۹۳؛ ویتساید^[۳۳] و همکاران، ۲۰۰۷).
نتایج رشد کردن و بزرگ شدن در یک محیط سوء استفادهگر ارتباطات بالقوه متعددی با مدل تنظیم هیجان در ایجاد نشانگان اختلال خوردن دارد. انتقاد مراقب از ابراز عاطفه کودک، تنبیه ابراز هیجانی، یا کم اهمیت جلوه دادن عواطف (یعنی؛ ویژگی رفتارهایی محیطهای سوء استفادهگر از لحاظ هیجانی) با سرکوبی هیجانی، اجتناب، و شکست در رسیدن حمایت به کودکان، که تمام اینها احتمالاً میتوانند به عنوان استـراتژیهای تنظیم هیـجان عاطفی غیر انطـباقی مفـهوم سازی شوند ( برلین^[۳۴] و کسیدی^[۳۵]، ۲۰۰۳ ؛ شیپمن^[۳۶]، ۲۰۰۷ ؛ اسپینراد^[۳۷] ،استیفتر^[۳۸] ، دونلان مککال^[۳۹] و ترنر^[۴۰] ، ۲۰۰۴ ). در بزرگسالان، سوءاستفاده هیجانی دوران کودکی^[۴۱] ( CEA ) گزارش شده توسط فرد با بازداری هیجانی و سبک اجتنابی فرد، عدم پذیرش هیجانی، و اجتناب تجربی مرتبط است. به طور خلاصه، سوء استفادهی هیجانی با الگوهای غیرانطباقی تنظیم هیجان در هر دو دورهی کودکی و بزرگسالی ارتباط دارد. همانگونه که آسیب شناسی خوردن به عنوان نتیجه تلاشهای ناکارآمد تنظیم هیجان مفهوم سازی شده است، بنظر میرسد که CEA تأثیر غیر مستقیمی در آسیب شناسی خوردن بعدی از طریق رشد این مهارتهای تنظیم هیجان ناکارآمد، داشته باشد.
۵
فصل اول: کلیات پژوهش
مطالعات معدودی در زمینه اختلالات خوردن در ایران انجام شده است، نوبخت و دژکام (۲۰۰۰) در اولین مطالعه بررسی اپیدمیولوژیک این اختلالات در ایران شیوع بیاشتهایی عصبی و پراشتهایی عصبی را در ۳۱۰۰ دانشآموز دختر به ترتیب ۹/۰ و ۲/۳ درصد گزارش کردند.
۶
فصل اول: کلیات پژوهش
مطالعه دیگری در تبریز روی دانش آموزان دختر ، نشان داد که ۷/۱۶ درصد از افراد شرکت کننده در معرض خطر ابتلا به اختلالات خوردن بودند(پورقاسم گرگری، کوشاور، سیدسجادی، کرمی، شاهرخی، ۲۰۰۹).
در مطالعه ای در آمریکا که در آن رابطه سوءاستفادهی دوران کودکی با نقص در تنظیم هیجان و اختلالات خوردن متعاقب آن بررسی شد، نتایج معناداری بدست آمد( بورنز^[۴۲]، فیشر^[۴۳]، جکسون^[۴۴]، هاردینگ^[۴۵]، ۲۰۱۲ ). در بررسی های مشابهی ، نشان داده شد که سوءاستفادهی دوران کودکی، پیشآگهی برجستهای برای ابتلا به اختلالات خوردن بعدی است( سونسوک کونگ و کونسوک برنشتین، ۲۰۰۸ )^[۴۶]. بنابراین با توجه به پیشینه تحقیق و اهمیت اختلالات خوردن این سوال پیش میآید که آیا نقص در تنظیم هیجانات قادر است روابط بین سوءاستفادهی دوران کودکی و نشانه های اختلالات خوردن را میانجیگری کند؟
۱-۳ اهمیت و ضرورت پژوهش
۷
فصل اول: کلیات پژوهش
امروزه اختلالات خوردن یکی از مورد توجهترین اختلالات روانی/روانتنی^[۴۷] به شمار میروند. این دسته از اختلالات باعث ایجاد اشکال در سلامت جسمی و عملکرد روانی میشوند و کیفیت زندگی فرد مبتلا را مختل میکنند و همچنین ممکن است سبب افزایش مرگ و میر شوند. علت اصلی این اختلالات هنوز به خوبی شناخته نشده است و درمان آنها مشکل است و بسیاری از بیماران تمایلی به استفاده از درمانهای کنونی ندارند.
اختلالات خوردن مجموعهای چند عاملی در هم آمیخته از متغیرهای زیستی، خانوادگی، روانی-اجتماعی و روانشناختی میباشند( کنت^[۴۸] و والر^[۴۹]، ۲۰۰۰ ). کارشناسان، تخمین میزنند که علاوه بر اختلالات خوردن، تقریباً ۲۵ میلیون نفر با یک اختلال پرخوری یا رفتار تغذیه ای خفیف، دست به گریبانند.
همهگیر بودن مشکل کودک آزاری و افزایش گزارشات مربوط به صدمات و آسیبهایی که متوجه کودکان است، دولتهای جهان را بر آن داشته است تا توجه جدیتری به حقوق کودکان داشته باشند. تصویب پیمان نامه جهانی حقوق کودک به عنوان یک توافق جهانی در سال ۱۹۸۹ میلادی شاهدی برای این تلاشها در جهت تضمین بقا و رشد، تحصیل و سلامتی و همچنین حمایت از کودکان در برابر انواع سوءرفتارهای جسمی، جنسی یا بهره کشی از آنها در کار و جنگها است (رحیمی و قاسم زاده، ۱۳۷۷ ). در معرض سوءاستفاده و بی توجهی قرار گرفتن کودکان میتواند به رنج وسیعی از پیامدهای مخرب، که یک عمر تباهی به بار آورد، منجر شود (الیستر لامنت ۲۰۱۰ )^[۵۰]. متخصصان بالینی و محققان مطرح کردهاندکه آسیب وسوءاستفادهی دوران کودکی به ویژه سوءاستفادهی جنسی می توانند به صورت نیرومندی اختلالات خوردن بعدی را تبیین نمایند (رورتی و یاگر،۱۹۹۶)^[۵۱].
رشد کردن و بزرگ شدن در یک محیط سوء استفادهگر میتواند ارتباطات بالقوه متعددی با مدل تنظیم هیجان در ایجاد نشانگان اختلال خوردن داشته باشد( برلین و کسیدی، ۲۰۰۳ ؛ شیپمن، ۲۰۰۷ ؛ اسپینراد ، استیفتر ، دونلان مککال و ترنر، ۲۰۰۴ ). در بزرگسالان، سوءاستفادهی هیجانی دوران کودکی ( CEA ) گزارش شده توسط فرد با بازداری هیجانی و سبک اجتنابی فرد و عدم پذیرش هیجانی مرتبط است. به طور خلاصه، سوء استفاده هیجانی با الگوهای غیرانطباقی تنظیم هیجان در هر دو دورهی کودکی و بزرگسالی ارتباط دارد. همانگونه که آسیب شناسی خوردن به عنوان نتیجه تلاشهای ناکارآمد تنظیم هیجان مفهوم سازی شده است، بنظر میرسد که CEA تأثیر غیر مستقیمی در آسیب شناسی خوردن بعدی از طریق رشد این مهارتهای تنظیم هیجان ناکارآمد، داشته باشد. گیلبا- اسکچمن^[۵۲] و همکاران (۲۰۰۶) دریافتند افراد کم اشتها در قیاس با افراد پراشتها از آگاهی هیجانی کمتری برخوردارند در مقابل افراد پراشتها نسبت به کم اشتها در تنظیم هیجانات خود مشکلات بیشتری نشان دادهاند.
۸
فصل اول: کلیات پژوهش
مبتنی بر آنچه عنوان شد، چنین استنباط میشود که روابط بین سوءاستفاده دوران کودکی و اختلالات خوردن بواسطه نقص در تنظیم هیجان، وساطت میشود. لکن تصریح این روابط به انجام پژوهش جدید نیازمند است. از این رو، پژوهش حاضر بخشی از این دغدغه را پوشش میدهد.
۹
فصل اول: کلیات پژوهش
۱-۴ اهداف پژوهش
۱-۴-۱ هدف کلی
تعیین نقش سوءاستفادهی دوران کودکی در نشانه های اختلالات خوردن با میانجیگری نقص در تنظیم هیجان.

اهداف اختصاصی
۱-۴-۲-۱ تعیین نقش سوءاستفادهی دوران کودکی در نشانه های خوردن
۱-۴-۲-۲ تعیین نقش نقص در تنظیم هیجان در نشانه های اختلال خوردن
۱-۴-۲-۳ تعیین نقش سوءاستفادهی دوران کودکی در نقص در تنظیم هیجان
۱-۴-۲-۴ تعیین برازش مسیرعلی اندازه گیری شده با مدل نظری
۱-۵ فرضیه های پژوهش
۱-۵-۱ سوءاستفادهی دوران کودکی در مؤلفه های شناختی- عاطفی اختلال خوردن نقش مستقیم دارند.
۱-۵-۲ نقص در تنظیم هیجان نقش مستقیم در مؤلفه های شناختی- عاطفی اختلال خوردن دارد.

حصول اطمینان از توانمندسازی کل سازمان

وجود و استفاده از نظام‎های هوشمند، که سازمان را نسبت به مسائل محیطی آگاهتر می‌کنـد و آن‌ها را درتصمیم‎های راهبردی یاری می‎‌کند، فایده‎های بسیاری دارد. در ادامه، به چند مورد از آن اشاره می‌کنیم (تویت، ۲۰۰۶؛۱۱۴): ۱٫ افزایش درجه اطمینان از تصمیم‌‎های راهبردی که بر اسـاس هوشمندی رقابتی اتخاذ شده است؛ ۲٫ افزایش دانش بـازار؛ ۳٫ بهبـود ارتباطـات چند وظیفـه ایدر سازمان؛ ۴٫ بهبود کیفیت محصول و خدمت در مقایسه با رقبا؛ ۵٫ پیش‎بینی بهتـر بـازار و نوسـانات ۶٫ آن؛ پیش‎بینی بهتر استراتژی رقبا؛ . ۷ کشف مشتریان جدید و بـالقوه؛ ۸٫ آمـوختن از شکسـت و موفقیت دیگران؛ ۹٫ تسهیل در ورود بـه کسـب وکـار جدیـد؛ ۱۰٫ افـزایش بهـره‎وری؛ ۱۱٫ افـزایش واکنش‎های پیش‎فعال نسبت به واکنشهای انفعالی؛ ۱۲٫ افـزایش تـوان سـازمان بـرای انطبـاق بـر تغییرات محیط؛ ۱۳٫ بهروز نگاه داشتن آگاهی شرکت از تغییراتی که بر فعالیت آن تأثیر دارد
۲-۳-۷ فرایند هوشمندی رقابتی
با گذر زمان و انجام تحقیقات مکرر و تلاش برای بهبود فرایند هوشمندی رقابتی این فرایند تکامل یافته وبه فرایندی شامل شش مرحله به صورت زیر تغییر شکل داده است:
(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت nefo.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

مرحله مقصد: مرحله آماده شدن و کسب قابلیت لازم برای انجام وظایف است؛ دوره زمانی است که در خلال آن شرکت برای بررسی محیط آماده می‎شود و شامل آموزش پرسنل بخش هوشمندی رقابتی و سایرپرسنل می‎گردد.
مرحله تقاضا: در این مرحله نیازهای اطلاعاتی و رویکردی که باید اختیار شود، تعیین می‎گردد. به دلیل حجم زیاد داده‎ها، در این مرحله شرکت باید محدوده و چارچوبی را برای فعالیت هوشمندی رقابتی مشخصکند تا بتواند بر حوزه‎های با اهمیت‎تر و مورد علاقه شرکت متمرکز شود. در این مرحله مشخص خواهد شد که شرکت به چه اطلاعاتی نیاز دارد و چرا؟
مرحله اکتشاف: در این مرحله به جستجو و گردآوری اطلاعات با روش‎های قانونی و اخلاقی پرداخته می‎شود.
مرحله توسعه: در این مرحله از اطلاعاتی که گردآوری و مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است، تصویر معناداری ارائه می‏‎شود.
مرحله تحویل:در این مرحله نتایج حاصل، در زمان مناسب در اختیار افراد واجد شرایط قرار می‎گیرد.
مرحله بهبود: شامل کسب و انعکاس نقطه نظرات و اطلاعات مشتریان، برای بهبود فرایند هوشمندی رقابتیاست. در این مرحله یادگیری از طریق انعکاس آنچه اتفاق افتاده است و یافتن راه‎هایی برای بهبود بخشیدن به این فرایند در دور بعد، به وقوع می‎پیوندد.
از دیدگاه کاهنر (۱۹۹۷) فرایند هوشمندی رقابتی به این صورت می‌باشد:
برنامه‌ریزی و هدایت: فرایند هوشمندسازی با تعریف و تبیین اقدام هوشمند آغاز می‌شود. درک نیازمندی‌های کاربر به اندازه‌ای اهمیت دارد که موفقیت فرایند متاثر از آن است. چارچوب زمانی نیز اهمیت دارد. با چارچوب زمانی نحوه تخصیص منابع مشخص می‌شود و روش فرایند جمع‌ آوری اطلاعات تعیین می‌شود.
جمع‌ آوری: این مرحله شامل جمع‌ آوری داده‌های خام مورد استفاده در سیستم هوشمند است. نویسندگان سه نوع داده را معرفی کرده‌اند:
اطلاعات سفید (اطلاعات قفل شکسته): این اطلاعات، عموما در پایگاه‌های عمومی داده‌ها، روزنامه، اینترنت و نظایر آن قابل دسترسی است.
اطلاعات خاکستری: اطلاعات خصوصی‌تر که از نمایشگاه‌های تجاری جمع‌ آوری شده یا از نشریه‌هایی که رقیب به آنها توجهی نکرده است، بدست می‌آید فروشنده می‌تواند با بازدید از شرکت رقیب اطلاعاتی را درباره آن شرکت به دست آورد.
اطلاعات سیاه: اطلاعاتی که به صورت غیرقانونی جمع‌ آوری شده است، نظیر گوش دادن از راه تلفن یا هک رایانه‌ای، معمولا ۸۰ درصد اطلاعات از نوع اطلاعات سفید و ۱۵ درصد از نوع خاکستری است.
تجزیه و تحلیل: عامل محوری فرایند در این مرحله اطلاعات نامرتبط و از هم گسسته به هوش تبدیل می‌شود. این مرحله ترکیبی از علم و هنر است. اطلاعات ساده، پس از تجزیه و تحلیل به هوش تبدیل می‌شود.
انتشار (اشاعه): تحلیل‌گر اقدام‌های مناسبی را برای توزیع و انتقال اطلاعات (هوش) به کاربر نهایی پیشنهاد می‌دهد. فولد بیان می‌کند ذخیره‌سازی و تحویل اطلاعات می‌بایستی طبق ضوابط حراست و امنیت اطلاعات باشد (فولد^[۳۹]، ۱۹۹۵).
اگر چه تصمیم‌گیران سازمان استفاده کنندگان اصلی سیستم هوشمند رقابتی‌اند، اما به عقیده کاهانار تفکر جمع‌ آوری اطلاعات باید در ذهن هر فرد باشد اطلاع‌رسانی فعالیتی پیوسته است و در این مسیر باید روش‌های تشویقی و اعطای پاداش به کار گرفته شود (وییرز^[۴۰]، ۲۰۰۵: ۵۸۰).
نمودار۲-۱: فرایند تولید هوشمندی رقابتی (بن، ۲۰۰۸: ۲۲)
۲-۳-۸ هوشمندی رقابتی در عمل
چه کسی از هوشمندی رقابتی استفاده می‌کند؟ براساس نتایج تحقیقی که توسط گروه آیندگان
گلاستونبری^[۴۱]انجام شده است بالغ بر ۸۲ درصد از شرکت‎هایی که درآمد سالیانه بیش از ۱۰ میلیارد دلار دارند ازسیستم هوشمند سازماندهی شده استفاده می‎کردند. ضمن اینکه بسیاری ازاین شرکت‎های بزرگ، واحد هوشمندی رقابتی دارند، شرکت‎های متوسط مایل هستند که زمی
نه هوشمندی رقابتی را ایجاد و از آن استفاده کنند،حال اینکه واحدهای تجارتی کوچک هم به خودی خود از هوشمندی رقابتی استفاده می‎کنند.
هوشمندی رقابتی می‎تواند بدون پرداخت هزینه صورت گیرد. در سال ۱۹۹۵ مطالعه‎ای توسط دانشگاه تگزاس صورت گرفت و به این مهم دست یافتند که حرفه‎ای که به هوشمندی رقابتی اهمیت می‎دهد در عمل برروی سه موضوع کار می‎کند: فروش، سهم بازار و درآمد حاصل از هر سهم. با توجه به سه شاخص کلیدی مالیدر نظر گرفته شده در این مطالعه شامل: متوسط فروش، سهم بازار و سوددهی نشان داد که شرکت‎های دارای هوشمندی رقابتی عملکردی متمایز از دیگر شرکت‎ها دارند، لذا لازم است در همه موارد سه عامل مذکور اندازه‎گیری شود و شرکتی که در این سه بعد وضعیت مناسبی داشته باشد در سایر ابعاد هم عملکرد خوبی خواهدداشت.
همچنین شرکت‎های هوشمند با ایجاد تشکیلاتی مناسب و استفاده از این فناوری، محیط را تحلیل، رقبا راشناسایی، فرصت های بازار را کشف و از آن استفاده کرده و نیز از طریق جمع آوری اطلاعات ضمن یادگیری واستفاده از اطلاعات موجود برای مقاصد بعدی، در مقابل تغییرات عکس‎العمل سریع از خود نشان می‎دهند.
سینا شارپ^[۴۲]بنیانگذار یکی از اولین شرکت‎های هوشمندی رقابتی در ایالات متحده در کتاب مزایای هوشمندی رقابتی، هوشمندی رقابتی را ابزاری مدیریتی می داند که مزایای بیشمارش دست کم گرفته شده است. وی معتقد است هوشمندی رقابتی برای تصمیم‎گیری هوشمندانه تجاری حیاتی است و با کاهش ریسک برنامه‎ ریزی استراتژیک مارا به سمت سود بیشتر و اشتباهات کمتر راهنمایی می‎نماید(شارپ، ۲۰۰۹).
۲-۳-۹ خواص پنچ‌گانه هوشمندی رقابتی
تحلیلگران هوشمندی رقابتی، پنج خاصیت را برای آن شناسایی کرده‎اند:
خاصیت و روحیه مبارزه طلبی: حالت تهاجمی در این خاصیت کاملاً مشهود است. تحلیلگر هوشمندی درمدیریت کردن فرایند بسیار اثرگذار بوده و به صورت کاملاً پیوسته، همانند یک دیده بان در جستجوی فرصت‎هاست.
خاصیت و روحیه تهاجمی: این خاصیت نیز زمینه‎های اثرگذاری را در خود داراست. تحلیلگرهوشمندی، غالباً ساختارهایی از متخصصان هوشمندی در امور نظامی را در خود دارند.
خاصیت و روحیه فعال: تحلیلگر هوشمندی دائماً به دنبال اطلاعات استراتژیک در لابلای منابع اطلاعاتی عادی است، اما باید گفت که سیستم‎های اطلاعاتی شرکت واقعاً ساختار نیافته‎اند.
خاصیت انفعالی: مدیر هوشمندی تنها زمانی عکس العمل نشان می‎دهد که رقبا نسبت به شرکت واقعاً حالت تهاجمی و خصمانه‎ای از خود نشان دهند.
در خواب رفتگان: تیم مدیریتی شرکت تمایلی به فرایند هوشمندی رقابتی یا مدیریت دانش از خود نشان نمی‎دهد و علی الظاهر باکی از رقابت ندارد.
۲-۳-۱۰ تفکر راهبردی و هوشمندی رقابتی
ضعف تفکر استراتژیک مدیران ارشد بنگاهها و سازمانها، موجب می‎شـود آنهـا از فرصـت‎هـای جدید محروم شوند، لذا، مجهزشدن مدیران ارشد به قابلیت‎های راهبـردی ، ضـروری و حیـاتی بـه نظر می‎رسد.ماهیت تفکر راهبردی نشانگر فهیم و بصیرشدن نظام سازمانی و انسـانی اسـت. ایـن بصیرت کمک می‎کند تا در شرایط پیچیده کسب وکار:
واقعیتهای بازار و قواعد آن به درستی شناخته شود؛ ۲٫ ویژگیهای جدید بـازار زودتـر از رقبا کشف شود؛ ۳٫ جهش‎های (ناپیوستگیهای) کسب و کار درک شود؛ . ۴ بـرای پاسـخگویی بـه این شرایط، راهکارهای بدیع و ارزش‎آفرین خلق شود. تفکر راهبردی، مدیر را قادر می‎کند عوامـل مؤثر در تحقق اهداف و دلیل این تأثیر را درک کند، همچنین، درک کنـد کـه چگونـه ایـن عوامـل برای مشتری ارزش می‎آفریند؟ این بصیرت نسـبت بـه عوامـل تأثیرگـذار درخلـق ارزش، قـدرت تشخیص ایجاد می‎کند. بدون این تشخیص، صرف منابع (مادی و غیرمادی) سازمان بـرای دسـتیابی به موفقیت، بیحاصل خواهد بود. کنایچیاومی در کتاب تفکر یک استراتژیست اظهـار مـی‎کند “اگر موضوعات اساسی را تشخیص ندهید، هر قدر به هم خود و کارمندانتان فشـار روحـی و فیزیکی وارد کنید، سرانجام، نتیجـه‎ای جـز سـردرگمی و شکسـت حاصـل نخواهـد شـد » . تفکـر راهبردی، فرایندی خلاقانه و واگرا است و با چشم‎انداز و دورنمای طراحی راهبران سازمان مرتبط است (حمیدیزاده، ۱۳۸۸، ص۳۵). این امر مستلزم فراتر رفتن اندیشه مدیران از عملیات روزمـره، باهدف تمرکز بر قصد راهبردی بلندمدت کسب وکار است. تفکر راهبـردی، فعالیـت‌هـایی چـون گردآوری اطلاعات، تحلیل، بحث و تبادل نظر در خصوص شرایط حاکم بر سازمان با فعالیت‌های متنوع و پاسخگویی به سؤالهای اساسی در مورد سبد دارایی‌های سازمان را شامل می‌شود. آبراهام تفکر راهبردی را شناسایی استراتژی‌های قابل اطمینان مدل‌های کسب و کاری می‌داند که به خلـق ارزش برای مشتری منجر شـود (حمیـدی زاده، ۱۳۹۰، ص۱۲۷). یکـی از مفـاهیم مهـم مـدیریت، درسال‎های اخیر، هوشمندی رقابتی است با که شرکت‎های بزرگ عجین شده است. افزایش هوش رقابتی موجب می‎شود سازمانها اطلاعات محیط اطراف خود را سریعتر و با دقت بیشتری تجزیـه و تحلیل کنند و نتایج حاصل را ذخیره کنند و در مواقع مقتضی در دسترس تصمیم‌گیرندگان قـرار دهن. د این امر جریان تبادل داده‎ها، اطلاعات و دانش را در سازمان تسریع می‎کند و اثربخشی تفکر و تصمیم‌گیری استراتژیک را بهبود می‎بخشد. هوشمندی رقابتی به مثابه رادا
ری است که با کشـف فرصت‌های جدید و هشدار تهدیدها، شرکت را قادر می‌کند محـیط خـود را سـریع‌تـر و دقیـق‌تـر شناسایی کند. سازمان هوشمند، استراتژی رقبا را بهتـر و سـریع تـر درک مـی‌کنـد و از شکسـت و موفقیت آنها می‌آموزد و این امکان را برای مدیران سازمان به وجود می‌آورد با نظارت نظام‌منـد و با آگاهی بیشتری تصـمیم‎هـای راهبـردی اخـذ کننـد (مک گونال و وال^[۴۳]، ۱۹۹۶؛ کانهر^[۴۴]، ۱۹۹۶؛ گوشال و وستنی^[۴۵]، ۱۹۹۱).
۲-۳-۱۱ ارزیابی هوشمندی رقابتی
مطالعـــات انجام یافته نشان می‎دهد اندازه گیری ارزش و یا میزان هوشمندی رقابتی و تاثیر آن بر سازمان به‎ دقت امکان پذیر نیست ولی در عین حال راه‎های ساده و عملی تر نیز وجود دارد که می‎توان از آن استفاده کرد. برای مثال برخی از روشها عبارتنداز:
استفاده از شواهد تجربی که عملکرد مالی و بازار را بــه هوشمندی رقابتی سازمان مرتبط می‎سازد؛
اندازه‎گیری ارزش هوشمندی رقابتی براساس تاثیر مستقیم مسائل مالی بر کسب وکار؛
اندازه‎گیری ارزش هوشمندی رقابتی براساس تاثیر غیر مستقیم مسائل مالی بر کسب و کار؛
اندازه‎گیری ارزش هوشمندی رقابتی براساس نوع استفاده.
الف) استفاده از شواهد تجربی که عملکرد مالی و بازار را به هوشمندی رقــابتی سازمان مرتبط می‎سازد:
در این روش عملکرد شرکت‎هایی که از هوشمندی رقابتی استفاده میکنند از بابت فروش، سهم بازار ،سود هر سهم و غیره با عملکرد شرکت‎هایی که از هوشمندی رقابتی استفاده نمی کنند، مورد مقایسه واقع میشود. چنین روشی برای اندازه‎گیری اهمیت فعالیت‌های هوشمندی رقابتی و نقش آن در کسب مــــوفقیت سازمان مفید است ولی اندازه‎گیری سهم هر یک از افراد و بخش‎هایی که در افزایش هوشمندی سازمان و در نتیجه، موفقیت آن نقش داشته‎اند کار آسانی نیست.
ب) اندازه‎گیری ارزش هوشمندی رقابتی براساس تاثیر مستقیم مسائل مالی بر کسب وکار:
یکی از راه‎های ساده اندازه‏گیری ارزش هوشمندی رقابتی آن است که ببینیم کدامیک از درآمـــدها و یا صرفه جویی در هزینه‎ها را می‎توانیم مستقیما ًبه آن مرتبط سازیم. به عنوان مثال اگر سازمانی قادر باشد در زمانی که وضعیت قیمت‎گذاری محصول بسیار رقابتی است،به دقت ساختار قیمت تمام شده و یا حاشیه سود محصولات رقیب را ارزیابی کند، از مزیت با اهمیتی برخوردار خواهد بود و اگر واحــد فروش از این اطلاعات به طریق موفقیت‎آمیزاستفاده کند، طبیعی است که سهمی از این موفقیت، مرهون هوشمندی رقابتی است.
ج) اندازه‎گیری ارزش هوشمندی رقابتی براساس تاثیر غیرمستقیم مسائل مالی بر کسب و کار:
بیشتر اوقات همبستگی دقیقی بین این دو وجود ندارد. برخی مواقع هوشمندی، موفقیت زود هنگام برای سازمان به همراه نمی‎آورد، ولی منافع آتی در پی دارد. برای مثال، هوشمندی رقابتی یکی از عوامل متعددی است که موجب افزایش سهم بازار می‎گردد. این پیش‎ بینی به نوبه خود از جمله اطلاعاتی است که میتوان از آن برای تصمیم‎گیری در خصوص میزان تولید استفاده کرد. خبرگان هوشمندی رقابتی مسئولیت پیش‎ بینی صحیح تولید را از آن خود می‎دانند اما تعیین ارتباط منطقی به آسانی امکان‎پذیر نیست. در حالاتی که هوشمندی تاثیر غیرمستقیم در کسب و کار دارد، ‌آن چه از اهمیت ویژه برخوردار است،آن است که درک کنیم اطلاعات چگونه مورد استفاده قرار گرفته و چه نتایجی به بار آورده است.
د) اندازه‎گیری ارزش هوشمندی رقابتی براساس نوع استفاده:

برای انجام این کار (گستراندن زمین)، اورمزد دو ابزار به جم اعطا می کند که در وندیداد نام آن ها به صورت «اَشترا» (Av.aøtr¦-) و «سوورا» (Av.suÖr¦-) آمده است. در مورد معنی دقیق این دو واژه، مباحث زیادی مطرح شده است، اما اغلب “اَشترا” را “چوبدست” و “سوورا” را “شیپور” دانسته اند.

( اینجا فقط تکه ای از متن فایل پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

بهار بر این باور است که واژه سوورا را شاید بتوان از ریشه ی sª- به معنای “صدا زدن و آواز دادن” در نظر گرفت اما در مورد واژه ی اشترا، ابهام بیشتری وجود دارد. در پهلوی این واژه معنای تازیانه دارد، ممکن است این واژه در اصل به دو معنی به کار می رفته است، یکی “تازیانه” و دیگری آلتی برای نواختن سازی خاص (بهار، ۱۳۸۶: ۲۲۹).
چنین تصویری می تواند نشان دهنده ی مهاجرت آریایی ها در طول زمان باشد. زیرا همان طور که بیان شد، جم سه بار این کار را تکرار می کند و شاید به همین علت جم را پادشاهی می دانند که مهاجرت بزرگ اقوام آریایی در زمان او رخ داده است (ثمینی، ۱۳۸۸: ۹۹).
کلنز عقیده دارد که «سوورای جم» می بایست نقشی در اداره ی اجتماع روان ها به دست او داشته باشد. این موضوع می تواند صحت داشته باشد، زیرا «سوورای» جم درست بین نی (n¦Ùi-) یَمَه در ریگ ودا و «صور اسرافیل» در اسلام، که هم نام آن و هم معنای آن برگرفته از سوورای جم است قرار می گیرد (کلنز، ۱۳۸۶: ۱۱۹).
در جای دیگر چنین آمده است که «اَشترا» و «سوورا»، دو ابزار چوپانی هستند که به جم نیروی مشهورش یعنی (xøaýra-)، را می بخشند و این (xøaýra-) به او قدرتی شگفت انگیز می دهد و او را قادر به انجام کارهای غیر ممکن و شگفت می کند (نجاری ، ۱۳۸۷: ۴).
برجسته ترین ویژگی جم آن است که او شاه- پهلوانی فره مند است. او نخستین و تنها پادشاهی است که فره ی همه ی طبقه ها یعنی، شهریاری، موبدی و پهلوانی را دارا بوده است (وکیلی، ۱۳۸۹: ۳۶).
و از آن جایی که داشتن فره، عاملی برای موفقیت و کامیابی محسوب می شده است، جم به واسطه دارا بودن آن نیرویی خارق العاده داشت و همان طور که پیش تر بیان شد شاید یکی از دلایل شهریاری آرمانی او در دوران طلایی حکومتش همین دارا بودن فر بوده است.
براساس متن زامیاد یشت، جم به واسطه ی در اختیار داشتن فر، بر هفت کشور پادشاهی می‌کرد و بر دیوها و مردمان و جادوان و پویان و ساستارها و کوی ها و کرپان ها فرمانروایی کرده است.
اما در نهایت جم که از جاودانان بود و فناناپذیر آفریده شده بود، مرتکب گناه شد و فر در سه نوبت به شکل مرغ وُارغنه، (Av.v¦rÆßna-)، از او جدا شد. فر پادشاهی او به فریدون رسید. فر موبدی او نصیب ایزد مهر شد و فر پهلوانی و جنگاوری او به گرشاسب نرمنش پیوست (بهار، ۱۳۸۷: ۲۲۶).
سه گانه بودن فر جم که افزون بر برکت بخشی، معرف ریاست او بر حکومت دین و پهلوانان بوده است، می تواند نشان دهنده ی ساختمان ابتدایی قبایل هند و اروپایی باشد که در آن ها ظاهراً رئیس قبیله خود جادوگر قبیله و پهلوان نیز بوده است (همان: ۲۲۷).
در مورد گناه جم نیز مطالب گوناگونی وجود دارد و مباحث مختلفی مطرح شده است. در گاهان، یسنه ی ۳۲، بند ۸، گناه جم آموختن خوردن گوشت به مردمان دانسته شده است (پورداوود،۱۳۴۷ :۳۱۶ ).
در وندیداد (۲)، در مورد گناهکار شدن جم سخنی به میان نیامده است، اما در زامیاد یشت بند ۳۳، پیش از توصیف جدا شدن فره از او، گناه جم را دروغ گویی بیان می کند.
بیشتر متون پهلوی گناه جم را دروغ گویی و ادعای خدایی کردن دانسته اند. از آن جمله در متن فاری میانه ی جاماسب نامه، گناه جم، خودستایی و غرور دانسته شده است (همان: ۳۱۴).
و نیز در روایت پهلوی، این گونه بیان شده است که جم، گسترش دین اهورامزدا را نپذیرفته و نیز به راه دیوان رفته و ادعای خدایی کرده است (میرفخرایی، ۱۳۶۷: ۴۲).
در کتاب فارسی میانه ی «مینوی خرد» نیز آمده است که جم از بی مرگان بود، اما اهریمن او را فریب داد و جم ادعای خدایی کرد و بدین سبب میرا شد (تفضلی، ۱۳۸۵: ۳۲).
در اوستا خبری از توبه ی جم و بخشیده شدن او توسط اهورامزدا نیست، اما در متون پهلوی، جم از ادعای خدایی توبه می کند و نپذیرفتن دین بهی را اشتباهی بزرگ بر می شمارد و از زرتشت می خواهد که آن را بپذیرد و به راه دیوان نرود، به سبب این توبه و پشیمانی و کارهای نیکی از جمله، بازداشتن مردمان از کشتن گوسفندان در ازای گرفتن پیل از دیوان، اهورامزدا و امشا سپندان و دیگر ایزدان او را می آمرزند و او را از دوزخ به «همیستگان» می فرستند و جم به مقام پادشاهی همیستگان دست می یابد (میرفخرایی، ۱۳۶۷: ۴۲).
بنا بر نظر آموزگار، جم با وجود این که مرتکب گناه می شود، در سنت ایرانی همواره شخصیتی در خور ستایش باقی می ماند. سقوط او در واقع به سر رسیدن دوران طلایی است و این اندیشه که جم خود را خدا فرض می کند، اندیشه ی نسبتاً متاخری است (آموزگار، ۱۳۸۶ : ۵۶).
در مورد پایان زندگی جم می توان گفت که مطالب بیان شده در اوستا و متون پهلوی در یک راستا قرار دارند. در زامیاد یشت این گونه آمده است که جم، پس از دروغ گویی و جدا شدن فر از او، ناشاد و سرگردان شد و در برابر دشمنی در زمین پنهان شد و نیز در بند ۴۶ از «سپیتور»، (-(Av.sp¨tiiura، به همراه «اژی دهاک» به عنوان پیک اهریمن واره کننده ی جم نام برده شده است.
در متون پهلوی نیز روایت مشابهی وجود دارد از جمله در بند هشن آورده شده است که جم، تهمورث و سپیتور و نرسه با هم برادر بودند و دهاک و سپیتور در به دو نیم کردن جم همکاری کردند (بهار، ۱۳۸۵: ۱۴۹).
در «روایت پهلوی» به دو نیم شدن جم، نتیجه ی امتنای او از گسترش دین بهی دانسته شده است و نیز بیان شده است که جم به مدت هزار سال در «همیستگان» ماند و سپس اجازه ی ورود به «گرودمان» (بهشت برین) به او داده شد.
آبادانی های بسیار، اموزش هنرهای گوناگون، ساختن ابزار جنگی، نرم کردن آهن، تهیه ی لباس، رشتن و بافتن و دوختن و برقراری طبقات اجتماعی، ساختن خانه و برقراری مدنیت و خوشبختی های بسیار دیگری را به جم و دوران طلایی حکومت او نسبت داده اند (آموزگار، ۱۳۸۶: ۵۴).
۳-۱-۳ عامل به وجود آورنده ی فرایند پالایش در اساطیر ایرانی
در اساطیر ایرانی و نیز در متون اوستایی و پهلوی، عامل پالایش جهان اهریمنی دانسته شده است. نام این دیو یا موجود اهریمنی به صورت “مهرکوشا” Av.mahrkªøa-)) از ریشه (marc) به معنای “مرگ و نابودی” تنها یک بار در یکی از جزوات اوستایی آمده است و در متون فارسی میانه نیز به صورت “ملکوس"، “ملکوش” و “مرکوس” بیان شده است (اوشیدری، ۱۳۷۱ : ۴۴۳).
در فرگرد دوم وندیداد، نه نام زمستان و نه نام جادوگر و یا دیوی که آن را به وجود می آورد برده شده، اما تفسیر پهلوی وندیداد، از زمستان ملکوسان سخن می گوید (کریستین سن،۱۳۸۶ : ۳۵۷). در بند هشن نیز آمده است که ملکوس، از تبار نابودی، از تخمه ی “تور برادر رش” Mp.tªr-¨-br¦dar-r§ø)) است که زرتشت را از میان برده است. این دیو جادوگری و پری پرستی را رواج می دهد و با برف و تگرگ بی پایان همه ی موجودات جهان را نابود می کند (همان، : ۳۱۴).
معظمی در مقاله ی خود چنین بیان می کند که زمستان، یکی از نزدیکان و همراهان کِمار دیوِ آز، نزدیک ترین همراه و یاور اهریمن، می باشد (معظمی،۲۰۰۲ : ۵۶).
براساس متن دادستان دینیگ از دیگر متون فارسی میانه، تباهی سختی با باران مرکوس می رسد، و بیشتر مردمان به دنبال برف ها و سرمای بیرون از اندازه و بی حاصلی جهان می میرند و حتی چیزهایی که مردمان می توانند به دست آورند، در خطر نایابی قرار می گیرد (رضایی راد،۱۳۸۹ : ۱۸۳).
شایان ذکر است که در بعضی از منابع از جمله در کتاب “Indo- European poetry and myth” بیان شده است که اهورامزدا، خود زمستانی سخت و کشنده ایجاد می کند (وست، ۲۰۰۷: ۳۷۷). البته این موضوع که دادار اهورامزدا، عامل این بلا دانسته شده، به نظر نمی تواند درست باشد، زیرا اگر اورمزد خود عامل به وجود آورنده ی این زمستان سهمگین است، چه دلیلی وجود دارد که به جم بیاموزد که “وَر” را بسازد و نژاد همه ی موجودات را به آن جا ببرد و آن ها را از نابودی نجات دهد و نیز این که در سنت ایرانی تخریب عملی دیوی و شرارت آمیز تلقی می شود (کریستین سن،۱۳۸۶ : ۳۶۱).
در هر حال، در متون باستانی ایرانی، عامل ایجاد زمستان ملکوسان اهریمنی دانسته شده، زیرا اصولاً ویرانگری و نابودی اعمالی اهریمنی هستند که با ذات پاک اهورامزدا که سراسر پاکی و کمال گرایی است، مغایرت دارد.
ملکوسان به نظر نمی تواند توجیه چندان مناسبی باشد زیرا در بیشتر سایر تمدن هایی که پالایش در آن ها رخ داده عامل به وجود آورنده خدایان بوده اند که البته نحوه ی ساختن وسیله ی نجات را به فرد نجات دهنده آموخته اند و اغلب از او خواسته اند که موجودات دیگری را نیز با خود نجات دهد. و نیز این که در نتیجه فرایند پالایش فرض بر آن است که گروهی خاص و مورد التفات رستگار شوند و رهایی یابند نه همه ی موجودات.
در مورد نابودی دیوملکوس و پایان زمستان ملکوسان نیز در متون اوستایی سخنی به میان نیامده است اما براساس متون فارسی میانه با نیایش هایی که مزدیسنان به جای می آورند، ایزد دهمان آفرین، این دیو را از بین می برد و زمستان ملکوسان بدین ترتیب پایان می یابد (کرباسیان، ۱۳۸۴: ۴۹).
۳-۱-۴ علت وقوع فرایند پالایش در اساطیر ایرانی
کریستین سن بر این باور است که براساس بند ۲۲ از فصل دوم وندیداد، شرارت جهان استومند سبب می شود که دیو ملکوس، طی زمستانی سهمگین دست به ویرانگری هستی مادی بزند (کریستین سن،۱۳۸۶ : ۳۶۱).
در جایی دیگر نیز چنین بیان شده است که پس از گستراندن زمین برای بار سوم، توسط جمشید، در ظاهر تکرار چنین عملی غیر ممکن به نظر می رسید. بنابراین اهورامزدا و جم انجمنی از ایزدان و انسان ها بر پا کردند که در آن تصمیم گرفته شد که جمعیت زمین کاهش یابد و این اقدام می بایست از طریق ایجاد زمستانی سهمگین، زمستانی خاص که پس از ذوب شدن برف ها با سیل ادامه پیدا می کند، تحقق می یافت (شروو،۲۰۰۸ :۸).
بر خلاف مطالبی که در مورد علت فرایند پالایش در ایران ذکر شد و با توجه به مطالعات صورت گرفته، در فرگرد دوم وندیداد و نیز در متون فارسی میانه، علت واضح و روشنی برای ایجاد زمستان ملکوسان بیان نشده است.
پس تنها این مورد باقی می ماند که همان طور که پیش تر عنوان شد، تخریب و ویرانی و از نظم خارج کردن جهان، اقدامی شرارت آمیز و اهریمنی است و البته این که در اساطیر ایرانی اهریمن جایگاه ویژه ی خود را دارد و می تواند به نظم جهان و موجودات آن آسیب برساند. ملکوس نیز دیوی است که توسط اهریمن برای نابودی موجودات گماشته شده، بنابراین علت به وجود آمدن زمستان ملکوسان را می توان تلاش اهریمن برای نابودی نظم هستی و موجودات آفرینده ی اورمزد دانست. همچنین این زمستان در وندیداد با صفاتی مانند زشت و بد (Av.aßa-) و مرگبار Av.mrªra-)) از سوی اورمزد توصیف شده است و به طور یقین چنین عاملی نمی تواند اهریمنی و بدیمن نباشد.
۳-۱-۵ ابزار نجات نسل بشر در اساطیر ایرانی
در اساطیر ایرانی، وسیله ای که باعث نجات و بقای نجات دهنده ی نسل بشر و تعدادی از موجودات و جانداران جهان می شود و در واقع آن ها را از خطر نابودی حفظ می کند “وَر جمکرد” است.
روایت ساخت “وَر” (Av.vara-)، توسط جم، در منابع گوناگون اوستایی و پهلوی بیان شده است. از میان این منابع می توان به فصل دوم وندیداد، در میان متون اوستایی و متون فارسی میانه ای مانند: بندهشن، دادستان دینیگ، دینکرد هفتم و مینوی خرد اشاره کرد.
براساس متن فرگرد دوم وندیداد، پس از گسترداندن زمین برای بار سوم توسط جم، اهورامزدا پس از برپایی انجمنی جم را از تازش زمستان هایی همراه با سرمای سهم مرگبار آگاه می کند و از او می خواهد که برای جلوگیری از نابودی و ویرانی کل گیتی استومند و موجودات “ور” را بسازد.
در کتاب وزیدگی های زادِ سپَرم نیز از “ور جمکرد” (Mp.war-¨-¬am-kard) ، نام برده شده است. بدین صورت که سه پسر زرتشت به مانند بهمن، اردیبهشت و شهریور هستند و به وسیله ی زرتشت سروری سه سرزمین میان آن ها تقسیم شده است که این سه سرزمین عبارتند از زمین، وَرجمکرد و کنگ دژ (راشد محصل،۱۳۸۵ : ۱۰۱).
براساس بند ۲۵ وندیداد، این اهورامزد است که شیوه ی ساختن “وَر” را به جم می آموزد. “وَر” در واقع سه طبقه دارد که هر طبقه از چهار سو به اندازه ی میدان اسب دوانی (اَسپریس) است و سکونت گاه هایی با بالاخانه و زیر زمین دارد و دور تا دور آن حصار کشیده شده است. بخش بالایی وَر، نه گذر، بخش میانی شش و پایین ترین بخش آن سه گذر دارد (کرباسیان، ۱۳۸۴: ۱۲۲).
اورمزد از جم می خواهد که بزرگترین و بهترین و نیکوترین تخمه های نر نیکان و مادینگان روی زمین و بزرگترین و بهترین و نیکوترین تخمه های چارپایان گوناگون روی زمین و نیز تخمه ی همه خوردنی هایی که در این زمین خوردنی ترین و خوشبوترین هستند را جفت جفت به وَر فراز ببرد (رضایی،۱۳۸۹ : ۱۸۱).
در ادامه اورمزد از جم می خواهد که تنها موجودات اهورایی و بی نقص را با خود به وَر ببرد و موجوداتی را که دارای نقصی هستند و داغ اهریمن بر آن ها خورده است را به ور نبرد و بدین ترتیب هر گونه عیب و نقصی را از ور دور دارد.
براساس بند ۳۱ وندیداد، جم خود را در ساختن وَری که اهورامزدا ساختنش را از او خواسته، ناتوان و عاجز می بیند، اما اهورامزدا او را راهنمایی می کند و شیوه ساختن وَر مورد نظرش را به جم می آموزد و بدین ترتیب جم، وَر را می سازد.
وکیلی عقیده دارد که وَر شکلی کهن از ساخت خانه های مسکونی مربوط به خانواده های گسترده تر بوده و از بنایی تشکیل می شده با حیاط مرکزی و اتاق هایی در اطراف، که خانواده های مختلف یک طایفه در آن سکونت می کرده اند و الگوی آن در معماری سنتی ایرانی تا همین اواخر برقرار بوده است. بنا بر نظر او وَرجمکرد مربع شکل بوده و هر یک از ضلع هایش یک اَسپریس، طول داشته است. هر اَسپریس برابر با دو هاسَر بوده و هرهاسَر، یک فرسنگ طول داشته است (وکیلی،۱۳۸۹ : ۴۱).
جمعیت اولیه ی وَر، هزار و نهصد خانواده ی دو نفره، یعنی سه هزار و هشتصد نفر بوده است که در بخش بالایی هزار خانوار، در بخش میانی ششصد خانوار در بخش زیرین سیصد خانوار ساکن شده بودند (همان: ۴۲).
در کتاب متون مقدس بنیادین از سراسر جهان، در مورد وَر این گونه آمده است که به جم، اولین انسان و نخستین شهریار، پس از آگاهی از تازش زمستانی سخت توصیه می شود تا محوطه ای حصار کشی شده و مستحکم بسازد و در واقع در این کتاب وَر یک محوطه حصار کشی شده دانسته شده است و نه مانند بسیاری از منابع یک دژ یا بنایی با ویژگی های یک خانه یا ساختمان (الیاده،۱۳۸۸ : ۱۵۵).
بناها و گذرگاه های تمام این شهر (وَر)، به دستور اورمزد بنا شده اند، پس جلوه ای قدسی و با ثبات دارند. نورهایی که در این شهر می درخشند، روشنایی های طبیعی (Av.¸aÛ¦ta-) و روشنایی های مصنوعی (-Av.stiÛ¦ta) هستند، که حتی در آن ها هم نظم الهی به کار رفته است (رضایی راد،۱۳۸۹ : ۱۸۱).
واژه ی وَر به نوعی محصور کردن و پوشانندگی دلالت دارد. واژه ی انگلیسی (wall) به معنی دیوار نیز مشتق از واژه ی لاتین (vallum) است. این واژه (وَر)، با واژه ی هندی باستان (O.I.valÿ-) هم ریشه است.
شایان ذکر است که در کتاب روایت پهلوی، وَر به معنی “دریاچه” به کار برده شده است، در حالی که واژه ی فارسی میانه “"war به معنای دریاچه از واژه ی اوستایی (vairi-) که کلمه ای متفاوت است برگرفته شده است (شروو، ۲۰۰۸: ۸).