از جمله دیگر عوامل ایجادکننده اضطراب اجتماعی میتوان به عوامل زیر اشاره کرد:
۱) نیازها و هیجانات در موقعیتهای طبیعی: این دو یعنی نیاز و هیجانات که در زندگی انسان وجود دارد، حرکات رشدی و تکاملی را برای بازخورد دادن به محیط را در وی منعکس میکند. این آمادگی در برابر هیجانات با جداسازی هیجان از نیاز حاصل نمیشود، بلکه این فرایند به طور طبیعی در انسان به وجود میآید؛ بنابرین ما به این نتیجه میرسیم که الگوهای هیجانی مختلفی وجود دارد. گسترش هیجان مربوط به اجتماع خود و اهمیت پیدا کردن ارزیابی اجتماعی در ارتباط با نیازها و خواستهها، موضوع اصلی در بین جوامع مختلف است که همین امر زمینههایی برای وارد شدن افراد در اجتماع به دلیل ترس از برداشت دیگران را فراهم میکند (مارک[۱۳۶] و همکاران، ۲۰۰۲؛ به نقل از البرزی، ۱۳۹۰).
۲) دلبستگی: مکانیک حرکت به سوی اضطراب اجتماعی
دلبستگی به موقعیت یا افراد که در اطراف ما هستند ممکن است به عنوان منبع اختلالات هیجانی باشند که به نوبه خود سبب آن میشود که افراد متقاضی رجوع به درمانگران باشند. بارها شاهد آن بودهایم که چگونه الگوهای متفاوت تصور یا اندیشه چیزی را که غیرواقع بینانه است به راحتی به شکستهایی که در زندگی شخصی و اجتماعی متحمل میشویم، مرتبط است. دلواپسی از دلبستگی زیاد به دیگران و اینکه مدام منتظر تأیید آن ها باشیم و ترس از متحمل شدن زیان باعث شدت اضطراب و به دنبال آن به وجود آمدن نیاز برای کمک به خود میشود (فرشواتر[۱۳۷]، روبرتسون[۱۳۸]، ۲۰۰۰؛ به نقل از البرزی، ۱۳۹۰).
۳) موقعیتهای ناآشنا[۱۳۹]: این اصطلاح مفهومی تازه در تحقیق پیرامون اضطراب اجتماعی است. موقعیت ناآشنا به موقعیتی که افراد در کنار افراد بیگانه شدیداًً احساس خجالت میکنند و سعی میکنند موقعیت اجتماعی خود را به کسانی که بسیار خوب میشناسند محدود سازند و برای احتراز از برخورد با بیگانهها نهایت تلاش را میکنند، گفته میشود. این اختلال را در بزرگسالان میتوان معادل فوبی اجتماعی دانست (کاستلو[۱۴۰] و کارستلو[۱۴۱]، ۱۳۷۳؛ به نقل از البرزی، ۱۳۹۰). تاثیر موقعیتهای ناآشنا از طرفی میتواند به صورت مستقیم باشد، مانند رفتارهایی که مانع بروز احساسات شده یا به عنوان کمرویی تلقی میشود. همچنین این تاثیر به طور غیر مستقیم به عنوان یک راهانداز نهایی اضطراب اجتماعی در نظر گرفته شود، به عنوان مثال فردی که با محیطهای اجتماعی مختلف سروکار دارد در عین حال فاقد اعتماد به نفس لازم است (آسندروپف[۱۴۲]، ۱۹۸۹؛ به نقل از البرزی، ۱۳۹۰).
۴) شرایط ارزشیابی: به طور رایج بین محققان در این رابطه با تمایز کمرویی در ارتباط با ترس از غریبهها تناقضاتی وجود دارد. از سوی دیگر ممکن است، کمرویی در ارتباط با ارزیابی اجتماعی که از فرد به عمل مرتبط باشد. آسندروپف (۱۹۸۹؛ به نقل از البرزی، ۱۳۹۰) به درجاتی از تمایز بین انواع کمرویی ممکن در بزرگسالی و نوجوانی اشاره کرد و در این رابطه دلایلی آورده است ” به همان اندازه رفتار کمرویی قابل مشاهده است که ناشی از تفاوت بین فرایندهای که مانع از بروز احساسات میشود، باشد.” بر طبق این عقیده، کمرویی غیر طبیعی و غیر منطقی در رابطه با افراد غریبه، سهم عمدهای در رفتارهای قابل مشاهده از جمله ظاهر نشدن در مجامع به دلیل اینکه شرایط ارزشیابی سنگینی به باور فرد حکمفرماست، دارد (آسندروپف، ۱۹۹۳؛ به نقل از البرزی، ۱۳۹۰).
۲-۱-۱-۴- راهبردهای درمانی اضطراب اجتماعی
چندین مدل شناختی و رفتاری متفاوت برای توضیح اختلال اضطراب اجتماعی ارائه شدهاند. درمانی که بیش از همه مورد مطالعه قرار گرفته است و احتمالاً موثرترین روش درمان برای فوبیهاست، رفتاردرمانی است (لیهی و هالاند، ۱۳۸۵). در ادامه روشهای درمانی گوناگون را مورد بررسی قرار میدهیم.
۲-۱-۱-۴-۱-دارودرمانی