ج: آیا بین دانشجویان مشروط و دانشجویان غیر مشروط از نظر نظر میزان استفاده از راهبردهای فراشناختی تفاوتی وجود دارد؟

د: آیا بین استفاده از راهبردهای شناختی با راهبردهای فراشناختی رابطه ای وجود دارد؟

ه: آیا بین استفاده از راهبردهای شناختی با میزان خودکارآمدی رابطه ای وجود دارد؟

و: آیا بین استفاده از راهبردهای فرا شناختی با میزان خودکارآمدی رابطه ای وجود دارد؟

۱-۶- فرضیه های پژوهش

۱-۶-۱- فرضیه ی اصلی

دانشجویان مشروط نسبت به دانشجویان غیر مشروط به طور معناداری میزان خودکارآمدی پایین تری دارند و از راهبردهای شناختی و فراشناختی به میزان کمتری استفاده می‌کنند.

۱-۶-۲- فرضیه های فرعی

الف: دانشجویان مشروط نسبت به دانشجویان غیر مشروط به طور معناداری از میزان خودکارآمدی کمتری برخوردارند.

ب: دانشجویان مشروط نسبت به دانشجویان غیر مشروط به طور معناداری از راهبردهای شناختی به میزان کمتری استفاده می‌کنند.

ج: دانشجویان مشروط نسبت به دانشجویان غیر مشروط به طور معناداری از راهبردهای فراشناختی به میزان کمتری استفاده می‌کنند.

د: بین استفاده از راهبردهای شناختی با راهبردهای فراشناختی رابطه مثبت و معناداری وجود دارد.

ه: بین استفاده از راهبردهای شناختی با میزان خودکارآمدی رابطه ی مثبت و معنی داری وجود دارد.

و: بین استفاده از راهبردهای فراشناختی با میزان خودکارآمدی رابطه ی مثبت و معنی داری وجود دارد.

۱-۷- تعریف متغیرهای پژوهش

۱-۷-۱- خودکارآمدی

۱-۷-۱-۱-تعریف مفهومی

بندورا (۲۰۰۰ :۱۲) در چـارچوب رویکـرد شـناختی- اجتماعی خود، مفهوم خودکارآمدی را چنین تعریف ‌کرده‌است: «خودکارآمدی، توان سازنده ای است که به وسیله آن، مهارت های شناختی، اجتماعی، عاطفی و رفتاری انسان برای تحقق اهداف مختلف، به گونه ای اثربخش ساماندهی می شود».

۱-۷-۱-۲-تعریف عملیاتی

عبارت است از نمره‌ای که دانش‌جویان در پرسشنامه خودکارآمدی عمومی شرر^[۲] کسب می نمایند. در این آزمون افرادی که یک انحراف معیار بالاتر از میانگین کسب کنند، افرادی با خودکارآمدی بالا و کسانی که یک انحراف معیار پایین تر از میانگین کسب کنند، افراد با خودکارآمدی پایین محسوب می‌شوند.

۱-۷-۲- راهبردهای شناختی

۱-۷-۲-۱-تعریف مفهومی

آن دسته از راهبردهای یادگیری را گویند که فرد برای پردازش اطلاعات مورد استفاده قرار می‌دهد و عبارتند از: ۱ـ راهبردهای تکرار و مرور ویژه تکـالیف ساده و پیچیده ۲ـ راهبردهای بسط ویژه تکالیف ساده و پیچیده ۳ـ راهبردهای سازمان‌دهی ویژه تکالیف ساده و پیچیده (سیف، ۱۳۹۰).

۱-۷-۲-۲- تعریف عملیاتی

عبارت است از نمره‌ای که دانشجویان در پرسشنامه سنجش راهبردهای شناختی کسب می‌کنند.و هرچه دانشجویان در این پرسشنامه نمره بالاتری کسب کنند ‌به این معنی می‌باشد که از راهبردهای شناختی به میزان بالاتری استفاده می‌کنند.

۱-۷-۳-راهبردهای فراشناختی

۱-۷-۳-۱-تعریف مفهومی

راهبردهای فراشناختی آن دسته از راهبردهای یادگیری را گویند که نظارت بر راهبردهای شناختی را برعهده دارند و عبارتند از: دانش و کنترل خود و دانش و کنترل فرایند. دانش و کنترل خود شامل سه بخش: تعهد، نگرش و دقت است و دانش و کنترل فرایند نیز شامل سه بخش: طرح‌ریزی، ارزش سنجی و نظم بخشی می‌باشد (پرویز، ۱۳۸۴ :۱۲).

۱-۷-۳-۲-تعریف عملیاتی

راهبردهای فراشناختی عبارت است از نمره‌ای که دانشجویان در پرسشنامه سنجش راهبردهای فراشناختی کسب می‌کنند. و هرچه دانشجویان در این پرسشنامه نمره بالاتری کسب کنند ‌به این معنی می‌باشد که از راهبردهای شناختی به میزان بالاتری استفاده می‌کنند.

۱-۷-۴-مشروطی

۱-۷-۴-۱-تعریف مفهومی

مشروطی مفهومی است قراردادی که به کسب نمره میانگین کمتر از ۱۲ برای دروس اخذ شده در یک ترم تحصیلی برای دانشجویان دوره کارشناسی و کمتر از ۱۴ برای دانشجویان دوره کارشناسی ارشد اطلاق می‌گردد.

۱-۷-۴-۲-تعریف عملیاتی

کسب نمره معدل دروس ترمی کمتر از ۱۲ برای دانشجویان دوره کارشناسی و نمره معدل کمتر از ۱۴ برای دانشجویان دوره کارشناسی ارشد به منزله و ملاک مشروطی آن دانشجویان می‌باشد.

فصل دوم

پیشینه نظری و عملی پژوهش

۲-۱- مقدمه

فصل حاضر با عنوان مبانی نظری و عملی پژوهش حول مباحث نظری و عملی موضوع مورد پژوهش همچون تاریخچه نظری و عملی متغیرهای پژوهش در نظر اندیشمندان و پژوهشگران داخلی و خارجی می چرخد. دانشمندان و صاحب نظران مختلفی درباره متغیرهای مورد بحث نظر داده‌اند که به تفصیل آن ها را مورد بحث قرار می‌دهیم. همچنین پژوهش های مختلفی در ارتباط با آن متغیر ها در داخل و خارج کشور انجام گرفته است که در آن بین مطالعاتی که در حیطه پژوهش مورد بحث است، به عنوان پیشینه عملی پژوهش مورد بررسی قرار می‌گیرد.

۲-۲- خودکارآمدی

مفهوم خودکارآمدی که عامل اصلی درتئوری یادگیری اجتماعی است، ابتدا در بســتر روانشناسی اجتماعی از ســوی بندورا شکل گرفت (کوربانگلــو^[۳]، ۲۰۰۳ .( در نظریه بنــدورا منظور از خودکارآمدی، احساس های شایســتگی، کفایت و قابلیت شخص در کنار آمدن با زندگی اســت. همچنین بندورا خودکارآمدی را بر میزان ادراک ما از درجــه کنترلی که بر زندگیمان داریم، تعریف می‌کند ) هوشمند جا، جوانمرد و مرعشی،۱۳۹۳ .(

بنــدورا (۲۰۰۱) همچنین خودکارآمدی را به ‏عنوان ایمان به توانایی‌های یک فرد برای ســازماندهی کردن و عملی کردن مســیرهای عملی مورد نیاز در مدیریت شرایط آینده، و اینکه مردم چگونه فکر می‌کنند، احســاس می‌کنند و خودشان را برمی انگیزانند و عمــل می‌کنند، تعریــف کرده اســت (نقل از سلیمانی و هویدا، ۱۳۹۲).

به نظر بندورا (۱۹۹۷) سطح انگیزش، شرایط عاطفی ‌و عملکردهای اشخاص ‌بر اساس آنچه که آنان باور دارند، شکل می‌گیرد تا ‌بر اساس آنچه واقعا درســت است. سازه خودکارآمدی بر باورهای افراد ‌در مورد قابلیت های خودشــان برای اعمال کنترل به سطح عملکردشان و به رویدادهایی که زندگی آن ها را تحت تأثیر قرار می‌دهد، مربوط است.

مطابــق نظر بندورا، خودکارآمدی یک فــرد مبتنی بر چهار منبع اطلاعاتی مهم اســت: تجربیات ماهرانه^[۴] یا موفقیت آمیز، (تجربه های قبلی، موفقیت و شکست) تجربیات الگوبرداری^[۵] ‌در مورد مشاهده‏ی عملکردها، موفقیت ها و شکســت های دیگــران، ترغیب اجتماعی^[۶] )ترغیب کلامی از همنوعان، همکاران وخویشــاوندان) و حالت های عاطفی و فیزیولوژیکی^[۷] که افراد براســاس آنهــا توانایی، نیرو و آســیب پذیری خود نســبت به عملکرد نادرست خود را مورد قضاوت قرار می‌دهند (نقل از سلیمانی و هویدا، ۱۳۹۲).

تجربیات ماهرانه یا موفقیت آمیز: این منبع اشــاره به مهارت حقیقی فــرد از یک کار خاص مربوط است. تجربیات گذشته‏ی فرد مجموعه‏ کلی تجربیاتی را ایجاد می‌کند که به شرایط جدید منتقل می شــود. حس خودکارآمدی زمانی که فرد قادر است برموانع چالش برانگیز با پشــتکار فائق آید، پیشــرفت می‌کند. تجربه هایی که اطمینان فرد به توانایی هایش را مهیا می‌سازد و به فرد اجازه می‌دهد که مشــکلات و شکست ها را بدون از دســت دادن اعتماد به نفس تحمل کند (پیلی و ویلیامز^[۸]،۲۰۰۴).

سوم آنکه افراد شاد، خوش­بین هستند و بیشتر از افراد بدبین احساس شادی دارند (سلیگمن، ۱۹۹۱).

چهارم آنکه افراد شاد برون­گرا هستند و در ارتباط و همکاری با دیگران توانمندند. افراد شاد در مقایسه با افراد ناشاد، چه در تنهایی و چه در حضور دیگران، احساس شادی ‌می‌کنند (دینر، سندویک، پاوت و فوجیتا^[۸۲]، ۱۹۹۲).

شوارز و استراک^[۸۳] (۱۹۹۱) معتقدند که افراد شادکام، کسانی هستند که در پردازش اطلاعات در جهت خوش­بینی و خوشحالی سوگیری دارند؛ یعنی اطلاعات را طوری پردازش و تفسیر ‌می‌کنند که به شادمانی آن­ها منجر شود. دینر و لوکاس^[۸۴] (۲۰۰۰)، فرد شادکام را فردی زنده­دل، سالم، فرهیخته، برون­گرا، خوش­بین، مذهبی، دارای عزت نفس بالا و تمایلات فروتنی می­دانند؛ اما بعضی پژوهش­گران در دهه ۱۹۸۰ مدعی کشف ژن شادی شدند. آن­ها شادمانی را به برون­گرایی و ثبات هیجانی مربوط ساختند و از آن­جا که این ویژگی های شخصیتی نیز تا حد زیادی مبنای ژنتیک دارند، ادعای فوق مطرح شد ( آیزنک^[۸۵]، ۱۹۹۰، به نقل از کشاورز و وفاییان، ۱۳۸۶).

فروید، طنز را وسیله­ای برای دست­یابی به شادی با وجود تمام اتفاقات اضطراب­آور و شرایط نامساعد می­داند. طنز، از ارزش ایمن­سازی بسیاری برخوردار است. فروید معتقد است بدون داشتن حس طنز و استفاده از آن در موقعیت­های مناسب امکان ندارد بتوان از لحاظ روانی شاد بود. طنز به ما این توانایی را می­دهد که شادی را در زندگی حفظ کنیم (جیکسون^[۸۶]، ۲۰۰۵، نقل از عناصری، ۱۳۸۶).

دینر و دینر (۱۹۹۵) و آرگایل (۲۰۰۱) معتقدند شادکامی، شامل حالت خوشحالی یا سرور (هیجانات مثبت)، راضی بودن از زندگی و فقدان اضطراب (عواطف منفی) است. بعضی فیلسوفان معتقد بودند شادکامی را ‌می‌توان به بهترین وجه با سرکوب امیال و خواسته ­ها به دست آورد، در حالی که عده­ای دیگر، تحقق یافتن امیال را دلیل شادکامی می­دانستنند ( فریش^[۸۷]، ۲۰۰۶). کار (۱۳۸۵) معتقد است که شادکامی حقیقی از ارضای امیال حاصل نمی­ شود، بلکه از انجام چیزی که از لحاظ اخلاقی ارزش انجام دادن را دارد، حاصل می­ شود.

۲-۲- پیشینه تحقیق

در این قسمت، پژوهش های انجام گرفته ‌در مورد متغیرهای اصلی پژوهش و ارتباط آن ها با یکدیگر را مد نظر قرار خواهد گرفت.

۲-۲-۱-پژوهش­های مربوط به ارتباط الگوهای ارتباطی خانواده با احساس تنهایی و شادکامی

پژوهش­های انجام گرفته مربوط به احساس تنهایی در سال­های اخیر رشد قابل توجهی داشته است که دلایل آن را ‌می‌توان به گسترش روزافزون این پدیده در همه جوامع دانست (پپلو و پرلمن، ۱۹۸۲).

تجربه­نشان داده است احساس تنهایی با افسردگی رابطه دارد. کرن^[۸۸] (۲۰۰۵)، یکی از متغیرهای مؤثر بر افسردگی را، تجربه­ احساس تنهایی دانست. یافته ها نشان داده ­اند که جوانان بیشتر از بزرگسالان تنهایی را تجربه ‌می‌کنند. تنهایی به ویژه میان دانشجویان یک مشکل عمده برای مشاوران و درمان­گران است. نتایج تحقیقات نشان داده ­اند که تنهایی همبستگی مثبتی با مشکلات درونی شده دارند (فونتین، یانگ، برکز، دج، پرایز، پتی و بیتز^[۸۹]، ۲۰۰۹).

در پژوهشی که ارتباط بین بعد ارتباطی (گرمی-حمایت­گری) خانواده و احساس تنهایی را مورد بررسی قرار می­داد، این دو همبستگی منفی داشتند (دیزلند^[۹۰]، ۲۰۰۰). داده ها نشان می­ دهند نوجوانانی که رابطه­ عاطفی گرمی با والدین خود دارند و راجع به مسائل خود با والدین به راحتی گفت و گو ‌می‌کنند، به رشد عاطفی، اجتماعی و رفتارهای بهنجار آن­ها کمک می شود و احساس تنهایی کمتری خواهند کرد (خوئی­نژاد، رجایی و محب­راد، ۱۳۸۶).

نتایج پژوهش های متفاوت نشان داده بعد گفت و شنود با عزت نفس و حمایت اجتماعی رابطه مثبت ( کوئرنر و ماکی^[۹۱]، ۲۰۰۴) و با اضطراب و افسردگی رابطه منفی دارد ( گودیکانست^[۹۲] و نیشیدا^[۹۳]، ۲۰۰۱).

لوبدل^[۹۴] و پرلمن (۱۹۸۶)، در یک پژوهش بر روی دانشجویان دختر و والدین آن ها، به بررسی موضوع ذکر شده پرداختند: آیا احساس تنهایی والدین و شیوه فرزندپروری آن ها، با احساس تنهایی فرزندشان ارتباط دارد؟ یافته ها نشان داد که دخترانی که از مهرورزی والدین و رفتارهای مثبت آن­ها بی بهره بودند، نمرات احساس تنهایی بالاتری داشتند. شِیوِر^[۹۵] و پپلو (۱۹۷۹؛ نقل از بولاک^[۹۶]، ۱۹۹۳) گفتند که کسانی که در کودکی والدینشان را دور از خود حس می‌کردند، در بزرگسالی احساس تنهایی بیشتری داشتند.

در بررسی بین ارتباط بین سبک های دلبستگی در خانواده و احساس تنهایی، پژوهش برلین^[۹۷] و همکاران (۱۹۹۵) نشان داد که احساس تنهایی در کودکان نا­ایمن اجتنابی پایین و در کودکان ایمن متوسط است. اما نتایج پوهش میکولینسر و ناچشون^[۹۸] (۱۹۹۱) نشان داده که افراد دلبسته ایمن به دلیل روابط رضایت بخششان با دیگران احساس تنهایی پایین تری دارند.

هنوود و سولانو^[۹۹] (۱۹۹۴) نشان دادند که احساس تنهایی کودکان با راهبردهای ارتباطی ضعیف و نگرش منفی به دیگران ارتباط معنا داری دارد. پژوهش­گران پیشین (جونز، کارپنتر و کوئین­تانا^[۱۰۰]، ۱۹۸۵) به نقش عوامل فرهنگی و رابطه والدین با کودک (حجت، ۱۹۸۲) در فرهنگ های مختلف به ویژه رابطه مادر با کودک (حجت، ۱۹۸۹) یا جانشین مادر و ارتباط اولیه او با کودک، اشاره کرده ­اند و آن را بر میزان احساس تنهایی تجربه شده، نحوه واکنش به تنهایی و احساس گزارش شده از تنهایی و رشد و شکل­ گیری احساس کودکان مؤثر می­دانند.

محیط خانواده، نوع ارتباط افراد و نوع تربیت فرزندان توسط والدین، همگی می‌توانند پیش ­بینی کننده­ احساس تنهایی فرزندان باشند. نتایج تحقیقات( خیّر و حسین­چاری، ۱۳۸۱) نشان می­دهد که سبک تربیتی سهل گیرانه با احساس تنهایی نوجوانان رابطه­ مثبت دارد، اما میزان آسیب آن به نوجوانان کمتر از سبک تربیتی مستبد است. این موضوع شاید ‌به این دلیل باشد که والدین سهل­گیر از تنبیه و سرزنش فرزندان خود اجتناب ‌می‌کنند و تنها توجه کمتری نسبت به آن­ها دارند، این بی­توجهی تخریب کمتری در روابط عاطفی آنان با فرزندان آن­ها دارد و فرزندان آن­ها احساس بهتری نسبت به والدین دارند و کمتر احساس تنهایی ‌می‌کنند.

ساختارهای خانواده شامل تضادها، هم­دلی‌ها، سبک­های فرزندپروری و نحوه تعاملات، بر ابعاد مختلف شخصیت اثر دارد. هم­چنین ساختار خانواده با ابعد خودپنداره و سلامت روانی و نحوه شکل گیری آن ارتباطی قوی دارد (نلر، اسمیت، بوما وشوییتزر^[۱۰۱]، ۱۹۹۲).

برخی پژوهش­ها نشان داده است که برداشت و درک فرزندان از روابطشان با والدین، پیش‌بینی کننده­ خوبی برای رضایتمندی آنان از زندگی است ( لانگ و لانگ^[۱۰۲]، ۱۹۹۲؛ به نقل از آقا محمدیان و حسینی، ۱۳۸۴).

۳- هر دو جنس در مقابل تند خویی های مردان بیشتر پرخاشگرتر می‌شوند تا در مقابل تندخویی های زنان.

هم چنین این دو محقق یادآور شدند، تفاوت‌های جنسی در پرخاشگری، به عوامل ژنتیکی، باورهای فرهنگی و تفاوت قدرت بدنی دو جنس مربوط می شود. به طوری که مردان در مقایسه با زنان به علت داشتن ۱- کروموزم جنسی y 2- قدرت بدنی بیشتر ۳- باور فرهنگی و اجتماعی سهل تر بیشتر دست به رفتارهای پرخاشگرانه می‌زنند.

استنگور، (۲۰۰۴) در تحقیقات خود نشان داد، مردان به دو دلیل عمده در مقایسه با زنان رفتارهای پرخاشگرانه بیشتری دارند :

اول این که مردان به علت هورمونهای جنسی مردانه مانند ‌آندروژن‌ها، قدرت بدنی بیشتری دارند. که این مهم ( قدرت بدنی) نقش به سزایی در رفتارهای پرخاشگرانه دارد.

دوم این که رفتار پرخاشگرانه مردان در مقایسه با رفتارهای پرخاشگرانه زنان بیشتر از سوی اجتماع مورد اغماض قرار می‌گیرد و این مهم از دوران کودکی به بعد قابل ملاحظه می‌باشد.

یک یافته همگرا با تحقیقات استنگور و بارون توسط دکارد و دوج، ۱۹۹۷ پری و ویس، ۱۹۸۹ ( به نقل از بارون، ۱۹۹۱) انجام گرفت. این محققان در تحقیقات خود روشن ساختند، پسران به سه دلیل عمده بیشتر از دختران در تعامل های خانوادگی دست به رفتارهای پرخاشگرانه می‌زنند :

اول این که پسران در مقایسه با دختران بیشتر از سوی والدین خود به خاطر رفتارهای پرخاشگرانه شان تنبیه می‌شوند. که این مهم باعث می‌گردد، همین شیوه و راهبرد را در رابطه با دیگران داشته باشند.

دوم این که پاره ای از والدین حساسیت بیشتری به رفتارهای پرخاشگرانه دختران دارند در حالی که همین رفتارها را پسران داشته باشند، با بی اعتنایی از کنار آن می گذرند و آن را جدی نمی گیرند.

سوم این که پسران در مقایسه با دختران ‌در مورد رفتارهای پرخاشگرانه خود کمتر احساس گناه می‌کنند و انتظار دارند به خاطر رفتارهای پرخاشگرانه مورد سرزنش والدین واقع نشوند.

به طور کلی بسیاری از محققان براین باورند، گرچه عوامل ژنتیکی، قدرت بدنی و باورهای فرهنگی مربوط به دو جنس در ایجاد رفتارهای پرخاشگرانه زنان و مردان نقش مؤثری دارند، اما دامنه تفاوت‌های جنسی صرفاً در این مسائل خلاصه نمی شود. چرا که این مسائل می‌توانند با تغییراتی که در اجتماع ایجاد می شود، دگرگون شوند. مثلاً اگر تصورات قالبی مربوط به نرینگی و مادینگی در جامعه تغییر یابد، قطعاً تفاوت‌های جنسی در رفتارهای پرخاشگرانه هم کاهش می‌یابد، و برعکس چنانچه چنین تصورات قالبی در جامعه وجود داشته باشد، تفاوت‌های موجود بین دو جنس ‌در مورد رفتارهای پرخاشگرانه افزایش می‌یابد( بارون، ۱۹۹۱).

۲-۵ پرخاشگری و ناسازگاری اجتماعی

محققان تسلسل پیدایش نیاز و ارضای آن را سازگاری می‌نامند. به دیگر سخن هر انسان برای حفظ و تأمین نیاز خود تلاش می‌کند تا با محیطی که در آن زندگی می‌کند، سازگار شود. این تلاش جریانی پویا و بدون انقطاع است. چرا که هم نیازهای او متنوع و در حال دگرگونی می‌باشد و هم شرایط و اوضاع و احوال محیطی که در آن نیازهای مذبور می بایستی برآورده گردند، در حال تغییر و دگرگونی است ( والی پور، ۱۳۷۷).

دانشمندان، فرایند سازگاری را عبارت می دانند از وجود یک انگیزه که باعث حرکت می شود، گاهی اوقات پدیدار شدن مانعی انسان را از رسیدن به هدف باز می‌دارد و در او احساس ناکامی و تنش به وجود می آورد. برخورد با مشکل و احساس ناکامی باعث می شود، انسان رفتار خود را تغییر دهد یا تعدیل نماید تا بالاخره به یک راه حل منطقی برسد و به خواست خود دست یابد. ولی برخی مواقع، علی‌رغم تمام تلاشهایی که انسان می‌کند تا مانع را از سر راه بردارد، متأسفانه مانع از راه برداشته نمی شود و در نتیجه مشکل لاینحل باقی می ماند. در چنین شرایطی ناکامی و دیگر رفتارهای غیر منطقی از جمله رفتارهای پرخاشگرانه شکل می گیرند و موجبات ناسازگاری رافراهم می‌سازند( همان منبع).

‌بنابرین‏ انسان ها چنانچه در مناسبات اجتماعی خود، بتوانند به راحتی نیازهای اجتماعی خود را ارضاء نمایند، دارای سازگاری اجتماعی می‌باشند. اما گاهی اوقات علی‌رغم تلاش‌های بسیار، نمی توانند نیازهای اجتماعی خود را برآورده سازند، در نتیجه ناکام می‌شوند و این مهم به نوبه خود منجر به رفتارهای مختلفی از جمله رفتارهای پرخاشگرانه در تعاملات اجتماعی می‌گردد. در چنین شرایطی انسان ها نمی توانند خود را با مقررات و ارزش‌های اجتماعی سازگار نمایند و دچار ناسازگاری اجتماعی می‌گردند.

فلسون (۱۹۹۳) در تحقیقات خود روشن ساخته، بسیاری از نوجوانان پرخاشگر از آنجا که سبک پاسخ دهی درستی ندارند، اغلب دارای ناسازگاری اجتماعی می‌باشند به طوری که از امر و نهی های بزرگترها سرپیچی می‌کنند و قادر به انطباق خود با معیارها و آداب و رسوم جامعه نمی باشند.

یک یافته همگرا با تحقیق فلسون توسط لوچمن^[۷۴] و داژ^[۷۵] ، ۱۹۹۸ ( به نقل از بیکر و اسکارتس، ۲۰۰۵) به دست آمد. این محققان نشان دادند، کودکان بسیار پرخاشگر، اغلب دچار مشکلات جدی هستند. آن ها به دلیل رفتارهای خصمانه و کنترل شخصی ضعیف خود، توسط همسالانشان طرد می‌شوند، در مدرسه مردود می‌شوند و در نوجوانی ‌گروه‌های همسال منحرفی را می جویندکه آن ها را به سمت بزهکاری و تبهکاری سوق می‌دهند.

امونز^[۷۶]، ۱۹۷۵ (به نقل از استنگور، ۲۰۰۴) در تحقیقات خود سه سبک پاسخ دهی را در طی یک پیوستار روشن ساخته که عبارتند از :

عدم ابراز وجود ، پرخاشگری و ابراز وجود.

او معتقد است افراد پرخاشگر اشخاصی ناسازگار، زورگو، سلطه گروغیرخویشتن داری می‌باشند. افراد فاقد ابراز وجود افرادی ضعیف، ساده لوح، نالایق، ترسو و بی اعتماد به نفس هستند. اما افرادی که قدرت ابراز وجود منطقی دارند به حقوق دیگران احترام می‌گذارند، روابط رضایت بخشی با دیگران دارند و از تعارضات پرخاشگرانه غیر ضروری خودداری می‌کنند. این محقق بر این باور است افراد پرخاشگر و افراد فاقد ابراز وجود، دارای ناسازگاری اجتماعی می‌باشند به طوری که نمی توانند در تعاملات اجتماعی خود سبک درستی از خود ابرازی را داشته باشند. ‌بنابرین‏ با آموزش ابراز وجود به آن ها می توان رفتارهای منطقی و اجتماعی بهتری از آن ها انتظار داشت.

تاچ ، ۱۹۸۵ ( به نقل از بارون، ۱۹۹۱) در تحقیقات خود روشن ساخته، معمولاً افراد پرخاشگر، سازگاری اجتماعی بالایی ندارند و با کمک آموزش ابراز وجود و دیگر مهارت‌های اجتماعی می توان به آن ها آموخت ، عصبانیت خود را کنترل کنند، به حقوق دیگران احترام بگذارند، احساسات و عواطف خود را به طور خشن ابراز نکنند و خلاصه این که رفتارهای سازگارانه تری در رابطه با دیگران داشته باشند.

به طور کلی بسیاری از محققان بر این باورند، رفتارهای پرخاشگرانه، موجبات ناسازگاری اجتماعی را فراهم می‌سازد و چنانچه رفتارهای پرخاشگرانه کاهش یابد، افراد در تعاملات اجتماعی خود احساس رضایت بهتری می‌کنند

۲-۶ سازگاری

ثبت هواپیماهای متعلق به متصدیان حمل و نقل چند ملیتی

در بعضی مواقع هواپیمایی در شرکت­های چند ملیتی مورد بهره ­برداری قرار گیرد. موضوع تابعیت و ثبت هواپیما در صورت بهره ­برداری مشترک از هواپیما ممکن است منجر به مشکلاتی سیاسی و حقوقی گردد. این مسئله در سال ۱۹۶۱ ‌در مورد ایرافریک بدین صورت مطرح شد که آیا این چنین بهره ­برداری مشترک از هواپیما با مواد ۱۷ الی ۲۱ و مواد ۷۷ الی ۷۹ کنوانسیون شیکاگو، که به سازمان­ های بهره ­برداری مشترک مربوط­اند، مطابقت دارد یا نه؟ به عبارت دیگر، آیا ماده ۱۸ کنوانسیون شیکاگو که ثبت هواپیما در بیش از یک کشور را ممنوع نموده است با ماده ۷۷ کنوانسیون مغایر است؟ مطابق ماده ۷۷ کنوانسیون هیچ یک از مواد این کنوانسیون دو یا چند کشور متعاهد را از تشکیل سازمان­ های مشترک بهره ­برداری حمل و نقل هوایی یا نمایندگی‌های بهره ­برداری بین ­المللی و یا از اتحاد سرویس­های هوایی خود در خطوط و یا مناطق معینی ممنوع نخواهد داشت، لیکن چنین سازمان­ها یا ‌نمایندگی‌ها و چنین سرویس­های متحد شده­ای مشمول کلیه مقررات این کنوانسیون منجمله ثبت این گونه موافقت­نامه­ ها در شوری خواهند بود. ادامه این ماده می­گوید: شورای ایکائو تعیین خواهد نمودکه به چه ترتیب مقررات این کنوانسیون مربوط به تابعیت هواپیماها مشمول هواپیمایی که از طرف نمایندگی های بهره ­برداری بین ­المللی به کار انداخته ‌شده‌اند خواهد بود. به عبارت دیگر شرکت­های بهره ­برداری مشترک باید از ایکائو ‌در مورد طریقه ثبت، استعلام نمایند. کمیته حقوقی ایکائو موضوع را در خصوص ایرافریک بررسی کرد و چنین پاسخ داد که در خصوص ثبت این نوع هواپیماها، شرایط زیر مد نظر قرار گیرند:

الف) کشورهایی که شرکت بهره ­برداری مشترک تابعیت آن­ها را دارد ثبت مشترک ایجاد نمایند (محلی را در یکی از کشورها تعیین نمایند که ثبت مشترک در آنجا صورت گیرد).

ب) ثبت مشترک به تعداد کشورهایی که شرکت ‌می‌کنند بخش‌های متعدد داشته باشد.

ج) هواپیما باید همیشه در یکی از کشورها ثبت گردد.

د) به جای نشان ملی، هواپیمای ثبت شده باید از نشان مشترک استفاده کند.

هـ) کشوری که به عنوان کشور ثبت کننده هواپیما معین گردیده، باید همه مراحل ثبت را که در کنوانسیون شیکاگو لازم شمرده شده است طی نماید.

و) کشورهایی که بدین نحو در ثبت هواپیما دخالت دارند، به طور تضامنی مسئول­اند.^[۲۱۳]

۲- ثبت و تابعیت هواپیما در قوانین هواپیمایی کشوری

۲-۱- تعریف هواپیما در قوانین هواپیمایی کشوری

قانون هواپیمایی کشوری جمهوری اسلامی ایران تعریف ساده­ای از هواپیما ارائه ‌کرده‌است. مطابق آن منظور از هواپیما وسیله نقلیه­ای است که بتواند در نتیجه عکس­العمل هوا خود را در فضا نگه دارد.^[۲۱۴] ضمناً قانون هواپیمایی کشوری ایران مربوط به هواپیماهای کشوری است و شامل هواپیماهای نظامی نمی ­باشد.^[۲۱۵]

در حقوق کامن لا، اگر چه تلاش­هایی برای تعریف هواپیما صورت گرفته است ولی تعریف قابل قبولی در این سیستم برای هواپیما وجود ندارد. در این سیستم به کرات تلاش شده است هواپیما را با توجه به طبیعت آن، مانند سایر وسایل نقلیه مثل اتومبیل و کشتی تعریف نمایند.^[۲۱۶]ولی باید توجه کرد که علی‌رغم شباهت این وسایل نقلیه، هواپیما، با توجه به خصوصیات خاص آن، وسیله منحصر به فردی بوده و نمی­تواند در همان طبقه ­بندی با دیگر وسایل نقلیه قرار گیرد.^[۲۱۷]

مقررات هوانوردی ۱۹۴۹ و ۱۹۵۴ انگلستان، هواپیما را بدین صورت تعریف ‌کرده‌است، هواپیما عبارت است از: هر گونه بالون، بادبادک^[۲۱۸]، هواپیمای بی­موتور، کشتی هوایی^[۲۱۹] و وسیله پرنده.^[۲۲۰]

‌بنابرین‏ مقررات هوانوردی انگلستان هم به بر شمردن وسائلی که هواپیما نامیده می­شوند اکتفا ‌کرده‌است و تعریف کلی از هواپیما ارائه نداده است. البته قانون فوق در ادامه برشمردن موارد مطرح به توضیح هر کدام از واژه­ های مذبور پرداخته است. قوانین بعدی انگلیس نیز همچون مقررات ۱۹۷۶ هوانوردی انگلستان ضمن بر شمردن موارد مذکور، چند مورد ‌به این فهرست افزوده است که عبارتند از: هواپیمای قابل پرواز در سطح زمین با وجود برف و یخ^[۲۲۱]، هواپیمای دریایی^[۲۲۲]، هواپیمای آبی خاکی^[۲۲۳]، هواپیمای بی­موتور خود پرواز جایروپلن^[۲۲۴] و هلیکوپتر.

علی‌رغم عدم وجود تعریف مشخص در قوانین انگلستان و با توجه به مشخص شدن مصداقهای هواپیما، هیچ مشکلی در شناسایی هواپیما و اعمال مقررات هوایی بر آن در انگلستان وجود ندارد.در بعضی از موارد در دادگاه های انگلستان، قوانین و مقررات مربوط به کشتی در خصوص هواپیما هم قابل اجرا دانسته شده است. علت این امر در بعضی از موارد صراحت قانون دریایی انگلیس است که در مواردی هواپیما را هم نام برده و قوانین مذبور را در خصوص هواپیما هم قابل اعمال دانسته است. از جمله آن­ها ‌می‌توان به عملیات نجات هواپیما و انهدام هواپیما در دریا و بنادر اشاره کرد.^[۲۲۵] در بعضی از موارد هم علی‌رغم عدم ذکر کلمه هواپیما در قوانین دریایی، در بعضی از قضایا، قوانین دریایی ‌در مورد هواپیما قابل استناد دانسته شده است.^[۲۲۶]با توجه به اینکه در توضیح مصداق هواپیما، انواع وسایل پروازی برشمرده نشده­اند، لذا مقررات مربوط به هواپیما ‌در مورد همه این وسایل پرنده قابل اجرا هستند. البته باید این مطلب را هم افزود که در انگلستان مقررات خاصی هم وضع ‌شده‌اند که مخصوص نوع خاصی از هواپیما هستند و ‌در مورد انواع وسایل پروازی به کار نمی­روند.^[۲۲۷] قوانین انگلستان هم همچون کنوانسیون­های بین ­المللی و مقررات بسیاری از کشورها، هواپیماها را از نظر نوع استفاده طبقه ­بندی ‌کرده‌است. مطابق آن، تعدادی از انواع مختلف هواپیماها در زمره هواپیماهای تجاری (از جمله هواپیماهایی که برای حمل و نقل، آموزش، یدک کش^[۲۲۸] و…) قرار می­ گیرند و تعدادی دیگر در ردیف هواپیماهای دولتی هستند. همچنین قوانین انگلستان هواپیماها را به منظور اعطای قابلیت پرواز و اعطای مجوز و گواهینامه تقسیم بندی می­نمایند. در این کشور مقررات مفصلی در خصوص هر کدام مقرر شده است.

۲-۲- شرائط و نحوه ثبت هواپیما در قوانین هواپیمایی کشوری

بند دوم : ابعاد فرهنگی

تبلیغات تجاری تأثیری ناخود آگاه و تدریجی، اما عمیق، بر باور ها، عادت ها، آرزو ها و آداب و رسوم شهروندان باقی می‌گذارد، آنان را تنوع طلب، جویای رفاه و دارای حق انتخاب برتر می‌کند، با ورود کالاهای جدید، به ویژه خارجی، نوع زندگی ‌و مطالبات مردم و همچنین رؤیا ها و اهداف آنان تغییر می‌کند.از سوی دیگر، بر اساس اصول حرفه ای «آگهی تبلیغاتی برای این که تأثیر گذار باشد، بایستی برای مخاطبان خود جذاب باشد و ارزش های مشترک را انعکاس دهد». ‌بنابرین‏ می توان گفت، تبلیغات مؤثر، فهرستی از فرهنگ عمومی مردم است. در گذشته و در سال ۱۹۱۷ نیز این مطلب به نحو دیگری مطرح شده بود؛ چنان که نویسنده ای به نام نورمن داگلاس عنوان کرد: «شما می توانید ایده آل های هر ملتی را به وسیله ی تبلیغاتشان بیان کنید».^[۹]

واتسون (Watson) و هایل (Hile) در فرهنگ مطالعات ارتباطی و رسانه ای، ذیل مدخل «تبلیغات»

گفته اند:

«اگر تبلیغات، منحصر به فروش محصولات و کالا ها باشد، انتقاد های زیادی را موجب نمی شود، اما واقعیت این است که تبلیغات، فروش تصورات، رؤیا ها و شیوه های آرمانی زندگی را نیز در بر می‌گیرد».^[۱۰]

دقیقاً به همین دلیل است که قدرت های بزرگ سیاسی و اقتصادی تلاش می‌کنند تا از طریق تبلیغات، عادت ها و رفتار های ملت ها را، آن گونه که می خواهند، دگرگون ساخته و به طور نامحسوس فرهنگ خود را بر آنان تحمیل کنند.

تولید انبوه که از ویژگی های عصر صنعت و مدرنیته است، علاوه بر آن که به مطلع شدن مردم از وجود محصولات تازه نیاز دارد، محتاج این نیز هست که با ایجاد تغییر در نگرش و رفتار مردم، مخاطبان ساده ی پیام را به کسانی که حاضرند مصرف کننده ی کالای خاص (تجاری یا فرهنگی) شوند، تغییر دهد و اینجا دقیقاً نقطه ی ورود یا مرز مشترک فعالیت های بازرگانی – که صنایع فرهنگی نیز امروزه جزئی از آن شده – با مطالعات فرهنگی و ارتباطات جمعی است.

هرچند تبلیغات بازرگانی در غرب، عامل رونق تجارت و صنعت، ارتقای کیفی تولید و کاهش قیمت قلمداد می شود، اما تبلیغ بی امان درباره ی ویژگی های مثبت کالا ها و خدمات، در نزد بسیاری از محققان علوم اجتماعی و ارتباطات به عنوان نوعی شستشوی مغزی خطرناک نیز قلمداد شده است. منتقدان فرهنگی معتقدند که هدف اصلی تبلیغات بازرگانی، ایجاد میل و علاقه ای است که قبل از آن وجود نداشته. آنان بر این باورند که تبلیغات تجاری صرفاً به دنبال ایجاد آگاهی در مخاطب نسبت به یک محصول ساده نیست، بلکه معتقدند فعالیت های تبلیغاتی در عصر حاضر، منجر به ایجاد شور و اشتیاقی در مخاطب می شود که صرفاً با خرید کالا یا خدمت تبلیغ شده فرو می نشیند و این قطعاً می‌تواند خطرناک باشد.^[۱۱]

آنچه درباره ی تأثیر تبلیغات تجاری بر جامعه انسانی، گفته شد، بدون تردید درباره ی افراد هم صادق است. اگر «این پدیده، امروزه بر مناسبات و رفتار های اجتماعی و فرهنگی مردم از قبیل انتخاب مسکن، خوراک، پوشاک، وسایل زندگی و در ابعاد کلان تر، ساختار تولید و توزیع اثر می‌گذارد».^[۱۲]‌به این دلیل است که در مرحله ای مقدم بر آن، شخصیت فکری و هویت ذهنی شهروندان تحت تأثیر قرار گرفته است.

موج سهمگین تبلیغات، ناخودآگاه^[۱۳] همه ی کنش ها و واکنش ها را به جهت دلخواه هدایت می‌کند، ذهن و در نتیجه انسانی جدید می‌سازد و با قدرت سحر آمیزی که دارد، آنان را به انتخاب مورد نظر ناگزیر

می‌سازد. این واقعیت، همان انتقاد اساسی متفکرانی است که تبلیغات را خالق «طبیعت ثانوی» انسان دانسته و نتیجه آن را «بردگی فکری» او خوانده اند؛ برای مثال، «هربرت مارکوزه، فیلسوف آلمان الاصل آمریکایی، نیز از جمله کسانی است که تبلیغات بازرگانی را با دیده ای به شدت انتقاد می نگرد.

مارکوزه معتقد است که اقتصاد به اصطلاح مصرف، در انسان یک «طبیعت ثانوی» پدید آورده است که او را بیش از پیش [نسبت] به شرایط سود جویانه ی حاکم بر جامعه وابسته می‌کند. احتیاج به دارا شدن، مصرف کردن، به کار انداختن و تعویض پیاپی انواع مختلف وسایل و دستگاه هایی که به انسان ها عرضه و یا حتی تحمیل می‌شوند و احتیاج به استفاده از این وسایل، حتی خطر از دست دادن زندگی، همگی ناشی از همین «طبیعت ثانوی» است.

بدین گونه، طبیعت ثانوی با هر گونه تغییر و تحولی که به وابستگی فرد به بازار اشباع شده از کالا ها لطمه وارد سازد و یا آن را از میان بردارد، در تضاد قرار می‌گیرد؛ زیرا این امر می‌تواند به خصوصیت مصرف کنندگی او که در جریان خرید و فروش های خود، حتی وجود خویش را نیز مصرف می‌کند، پایان دهد. ‌بنابرین‏، نیازهای ناشی از اقتصاد مصرف، نقش ایجاد ثبات و محافظه کاری را میان مردم دارد و روش های ضد انقلابی، در عمیق ترین سطح ساختمان فکری جامعه، از آن ناشی می‌شوند.

در عصر حاضر، روش تولید سرمایه داری پیشرفته، ماهیت سلطه طلبانه ی خود و منافع طبقاتی حاکم بر فروش کالا ها را با پرده ی فناوری پوشانده است. این در حالی است که همه می دانند که ماشین و صنعت، سلطه گر نیستند، بلکه تنها عامل سلطه، منفعت جویی سرمایه داران بزرگی است که اداره ی ماشین های صنعتی را به عهده دارند؛ زیرا همین سرمایه داران انحصار گر هستند که درباره ی تعداد، مدت دوام، قدرت و نقش ماشین در زندگی انسان ها تصمیم می گیرند و به طور کلی، عامل تعیین کننده ی احتیاج انسانی ‌به این ماشین های می‌باشند؛ و گرنه علم و فناوری، عامل عمده ی رهایی انسان از قید های گران طبیعت به شمار می‌روند.

اتومبیل، تلویزیون و وسایل مختلف خانگی، به خودی خود، در زندگی انسان نقش سرکوب کننده ندارند و چون در شرایط سودجویانه و سود پرستانه مکمل هستی افراد و زندگی روزانه آن ها شده اند و افراد ناچارند با خرید این محصولات، جزئی از هستی خود را به دست آورند، زندگی انسانی به تولید آن ها وابسته شده است.

پس، تنها منافع طبقاتی سرمایه داران است که ‌بر ساختن اتومبیل های نامطمئن حاکم شده، سبب نابودی انسان ها می شود. همین منافع طبقاتی است که ارتباطات جمعی را برای تعریف و تمجید از خشونت و نادانی به کار می اندازد و استفاده کنندگان آن ها را به بردگی می کشاند.

اکنون صاحبان سرمایه، استفاده کنندگان وسایل ارتباطی جمعی را در شرایطی قرار داده‌اند که نا خود آگاه خواستار کالا های صنعتی می‌باشند. به همین جهت، تحت تأثیر فشار های نامرئی سرمایه داران برای خرید کالای بیشتر، امکان تظاهر شخصیت انسانی و خود مختاری فردی از میان رفته است و نوعی «بردگی فکری» پدید آمده است».^[۱۴]

بند سوم :ابعاد اجتماعی

تغییر رفتار و نگرش اقتصادی و فرهنگی، بدون تردید روابط اجتماعی مردم را نیز دگرگون می‌کند. تبلیغات تجاری، همان گونه که می‌تواند زمینه ساز رقابت تولید کنندگان و پیدایش محصولات برتر با بهای متعادل تر را فراهم آورد، حق انتخاب مشتری ها را بیشتر کند و رفاه و تنوع به بار آورد، در صورت نبود نظارت و کنترل، ممکن است آثار نامطلوب اجتماعی بر جای نهد.