برای رفع نارسایی‌های مدل‌های ارزیابی عملکرد که به دلیل استفاده از اطلاعات حسابداری بوجود می‌آید، پژوهشگرانی از جمله سوجانن^[۸] ، استیوارت^[۹] ، باسیدور و همکاران^[۱۰] و باش و همکاران ^[۱۱] به جستجو برای ارائه معیار جدیدی برای ارزیابی عملکرد ادامه دادند. با پیدایش نظریه‌هایی در زمینه سود اقتصادی یا سود باقیمانده، مدل‌هایی به منظور محاسبه سود اقتصادی پیشنهاد شد(Stewart,1991,66). در این مدل‌ها، سود خالص عملیاتی پس از کسر مالیات و هزینه سرمایه به عنوان سود اقتصادی یا سود باقیمانده تعریف می‌شود. هدف اصلی بنگاه‌ها، حفظ و افزایش ثروت سهامداران است و ارزش آفرینی برای بنگاه‌ها تنها راه نیل به این هدف تلقی می‌شود. بنابراین، خلق سود اقتصادی (ارزش افزوده اقتصادی) را می‌توان عامل ارزش آفرینی بنگاه‌ها تلقی کرد که باعث افزایش ارزش سهام در بازار و بهبود ثروت سهامداران می‌شود ( (Bacidore et al.,1997,14. این معیارها در سیر تکاملی خود (ارزش افزوده اقتصادی، ارزش افزوده اقتصادی پالایش شده، ارزش افزوده بازار و سود باقیمانده اقتصادی) تلاش دارند ضمن توجه به پیچیدگی های رفتاری مدیران، به ارزیابی عملکرد آنها و تعدیل تضاد منافع پرداخته و اطلاعات موجود در قیمت و بازده سهام را توضیح دهند (Bausch et al.,2003,1).

( اینجا فقط تکه ای از متن فایل پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

۲-۲- مدل‌های ارزیابی عملکرد
گسترش روز افزون صنعت و به تبع آن گسترش بازارهای سرمایه، از سویی موجب توسعه‏ ساز و کارهای تأمین مالی شرکت‌ها و پیچیده تر شدن روابط مالی و در نتیجه، دشواری تجزیه و تحلیل شرایط شرکت‌ها و بازار توسط سرمایه‌گذاران و تحلیل‌گران شد و از سوی دیگر پژوهشگران حسابداری و علوم مالی از جمله استیوارت (۱۹۹۱)، باسیدور(۱۹۹۷)، باش (۲۰۰۳) و … نیز پا به پای پیشرفت و گسترش بازار سرمایه به پژوهش‌های خود برای کشف روابط بین متغیرهای مختلف بازار سرمایه و همچنین متغیرهای تأثیر گذار بر آن، سرعت بخشیدند تا معیارهای جدید ارزیابی عملکردی ارائه کنند که نارسایی‌های معیارهای قبلی را نداشته باشد.
استفاده‌ کنندگان گزارش‌های مالی با بهره گرفتن از معیارهای مختلف، عملکرد شرکت را ارزیابی می‌کنند. روش‌های متعددی برای ارزیابی عملکرد وجود دارد که به ‌طور کلی می‌توان آنها را به دو دسته مدل‌های‌ حسابداری و مدل‌های‌ اقتصادی تقسیم کرد. در مدل حسابداری، ارزش سهام شرکت از حاصل‌ضرب سود شرکت در ضریب تبدیل سود به ارزش محاسبه می‌شود. در این مدل‌ها، از معیارهای مختلفی از جمله سود، سود هر سهم، رشد سود، سود تقسیمی، جریان نقدی آزاد، نرخ بازده حقوق صاحبان سهام و نرخ بازده سرمایه‌گذاری‌ برای ارزیابی عملکرد استفاده می‌شود. مهم‌ترین ایراد این معیارها، این است که قابلیت دستکاری دارند و هزینه سرمایه را نیز در نظر نمی‌گیرند و بنابراین، نشان‌دهنده ارزش واقعی شرکت نیستند. برای رفع نارسایی های مدل‌های حسابداری، مدل‌های‌ اقتصادی ارزیابی عملکرد ارائه شد که از مهم‌ترین آنها می‌توان به ارزش افزوده اقتصادی، ارزش افزوده اقتصادی پالایش شده و ارزش افزوده بازار اشاره کرد. در مدل‌های‌ اقتصادی ارزش شرکت براساس قدرت سودآوری دارایی‌های موجود و مابه‌التفاوت نرخ بازده و هزینه سرمایه، تعیین می‌شود (Charles et al,2004,83) .
۲-۲-۱- مدل‌های حسابداری ارزیابی عملکرد
حسابداری، سیستم اطلاعاتی است که فعالیت‌های اقتصادی و تجاری را در قالب اعداد و ارقام نشان می‌دهد. گزارش‌های مالی، از مهم‌ترین نتایج سیستم‌های اطلاعاتی حسابداری است که برای گروه‌های مختلفی از استفاده کنندگان برون سازمانی و درون سازمانی، تهیه و ارائه می‌شود. کارکنان، وام دهندگان، سهامداران، سرمایه‌گذاران، دولت، مشتریان، فروشندگان کالا و حتی رقبای شرکت تجاری استفاده کنندگان برون سازمانی از اطلاعات حسابداری هستند. هیأت استانداردهای حسابداری مالی بر این باور است که تصمیمات سرمایه‌گذاران ، بستانکاران و استفاده آنها از اطلاعات، دارای وسعت بیشتری نسبت به سایر گروه‌های برون سازمانی است و به همین دلیل تصمیم‌های آنها بر تخصیص منابع اقتصادی شرکت تأثیر عمده‌ای دارد (هیأت استانداردهای حسابداری مالی^[۱۲]، ۱۹۸۵: بند۳۰). همچنین در مفاهیم نظری گزارشگری مالی آمده است:
تأمین نیازهای اطلاعاتی تمام استفاده کنندگان امکان‌پذیر نیست ولی نیازهایی وجود دارد که برای همه استفاده کنندگان مشترک است، بالاخص همه استفاده‌ کنندگان به نوعی به وضعیت مالی، عملکرد مالی و انعطاف‌پذیری مالی واحد تجاری علاقه مند هستند. اعتقاد بر این است که هرگاه صورتهای مالی معطوف به نیازهای اطلاعاتی سرمایه‌گذاران باشد، اکثر نیازهای سایر استفاده‌ کنندگان را نیز در حد توان برآورد می‌کند (کمیته فنی سازمان حسابرسی، ۱۳۸۱: ۴۸۸).
حاصل سیستم اطلاعات حسابداری، گزارش‌های مالی است که سود گزارش شده در آنها از اهمیت زیادی برای استفاده‌ کنندگان برخوردار است. سرمایه‌گذاران با اتکا به سود حسابداری عملکرد شرکت را ارزیابی کرده و پیش‌بینی‌های خود را بر آن اساس انجام می‌دهند. مدیران نیز از سود برای برنامه‌ریزی آینده شرکت استفاده می‌کنند. در مدل حسابداری ارزیابی عملکرد، ارزش شرکت از حاصل‌ضرب دو عدد به‌دست می‌آید: عدد اول، سود شرکت و عدد دوم، ضریب تبدیل سود به ارزش است. همانطور که پیش از این نیز بیان شد در مدل‌های حسابداری ارزیابی عملکرد، ارزش شرکت تابعی از معیارهای مختلفی نظیر سود، سود هر سهم، نرخ رشد سود، بازده حقوق صاحبان سهام، بازده سرمایه‌گذاری‌، جریان نقدی آزاد و سود تقسیمی ‌است (Stewart,1991,44).
۲-۲-۱-۱- رشد سود
رشد سود به عنوان معیاری برای تعیین وضعیت سود هر شرکت در آینده تلقی می‌شود(Jackson,1996,99). در این روش، سود حسابداری با توجه به قیمت بازار سهام در نظر گرفته می‌شود که نشان دهنده انتظارات و پیش‌بینی‌های بازار از آینده و سودآوری آتی شرکت است. به نظر استیوارت (۱۹۹۱)، رشد سود نیز معیار گمراه کننده‌ای از عملکرد شرکت است و این معیار به تنهایی معیار مناسبی برای ارزیابی عملکرد نیست. اگر چه شرکت‌های دارای ضریب  بالا ، شرکت‌هایی با رشد سریع هستند با این حال رشد سریع، تضمینی برای ضریب  بالا نیست. موضوع بااهمیت نحوه دستیابی شرکت به رشد بالاست. نرخ رشد تابع دو عامل: میزان سرمایه‌گذاری و نرخ بازده سرمایه‌گذاری است. سرمایه‌گذاری مناسب زمانی است که بازده بیشتر از هزینه سرمایه باشد. برای نمونه،ارزش دو شرکت دارای نرخ رشد و مبلغ سود یکسان برابر است اما اگر یکی از این دو شرکت، وجوه بیشتری را برای کسب سود، سرمایه‌گذاری کرده باشد، ارزش آن کمتر از شرکت دیگر است. رشد سود زمانی معیار مناسبی برای ارزیابی عملکرد است که همراه با مدیریت صحیح و دقیق سرمایه باشد. رشد سود در صورتی که با نرخ بازده قابل قبول همراه باشد، معیار مناسبی برای ارزیابی عملکرد است (Stewart,1991,39-40).
۲-۲-۱-۲- سود هر سهم
سود هرسهم در حقیقت از تقسیم سود خالص بعد از مالیات بر تعداد سهام بدست می آید و طبعاً همان ایرادهای اساسی بر آن نیز وارد است که برسود و رشد سود وارد است. یعنی با دستکاری کردن سود یا تغییر روش های پذیرفته شده در حسابداری، سود هر سهم نیز تغییر خواهد کرد. در حقیقت، سود هر سهم تعیین کننده ارزش سهام شرکت نیست زیرا در مواردی سود هر سهم کاهش یافته ولی قیمت سهام افزایش یافته است. سود هر سهم فقط مربوط به دوره زمانی معین است و نمی توان با توجه به آن در مورد ارزش شرکت قضاوت کرد. چیزی که تعیین کننده قیمت سهام شرکت است عرضه و تقاضای سهام می باشد و عرضه و تقاضا مستقیماً به پیش بینی سودهای آینده بستگی دارد. در پیش بینی آینده، عوامل زیر مطرح هستند:
۱- میزان دریافت جریان های نقدی مورد انتظار آتی.
۲- ریسک یا درجه اطمینان نسبت به تحقق جریانهای نقدی مورد انتظار آتی.
۳- مدت زمان دریافت جریان های نقدی.
پس مشاهده می شود که سود هر سهم، به تنهایی نمی تواند مبنای اندازه گیری عملکرد و تعیین ارزش شرکت باشد(جهانخانی و سجادی، ۱۳۸۰: ۶۹و۷۰).
۲-۲-۱-۳- سود تقسیمی
سود تقسیمی نیز معیار نامناسبی برای ارزیابی عملکرد شرکت است. اغلب شرکت‌ها به دو دلیل بخش قابل ملاحظه‌ای از سود کسب شده را بین سهامداران خود تقسیم می‌کنند. این شرکت‌ها یا طرح‌های سرمایه‌گذاری سودآور ندارند و یا قصد دارند وجوه مورد نیاز خود را برای رشد و سرمایه‌گذاری، از منابع خارجی تأمین کنند. تقسیم سود در شرایط عدم امکان سرمایه‌گذاری در پروژه‌های سودآور، صحیح است اما اگر سود تقسیم شود و سپس وجوه لازم برای رشد از طریق افزایش سرمایه تأمین شود، سیاست تقسیم سود با اشکال روبرو است زیرا افزایش سرمایه برای تأمین مالی، گران‌ترین نوع تأمین مالی است. اگر سود بین سهامداران تقسیم شود و وجوه مورد نیاز برای رشد از طریق وام تأمین شود، شرکت از صرفه‌جویی مالیاتی برخوردار خواهد شد. همچنین کارآیی مدیران نیز به دلیل اجبار در پرداخت وام‌ها ممکن است افزایش یابد( Krolick,2005,116).
سیاست تقسیم سود باید با توجه به فرصت‌های سرمایه‌گذاری شرکت تعیین شود. تقسیم سود در صورت وجود فرصت‌های سرمایه‌گذاری سودآور برای شرکت، اقرار به ضعف مدیریت شرکت در اجرای فرصت‌های سرمایه‌گذاری سودآور است. اما تقسیم سود در مواردی سیاست درستی خواهد بود که بازده سرمایه‌گذاری کمتر از هزینه سرمایه است. نکته مهم این است که اولاً سود به‌راحتی توسط مدیران دستکاری می‌شود، ثانیاً صرف پرداخت سود سهام نمی‌تواند گویای موفقیت واقعی شرکت باشد (Stewart,1991,55).
۲-۲-۱-۴- جریان نقدی آزاد
جریان نقدی آزاد مقداری از جریان نقدی است که اگر بین سهامداران تقسیم شود، تأثیری در قدرت سوددهی شرکت ندارد. با توجه به مزیت در دسترس بودن اطلاعات مورد نیاز در این مدل‌ها و آسانی محاسبات مربوط به آن، این گروه از معیارهای ارزیابی عملکرد به شکل گسترده‌ای توسط استفاده کنندگان اطلاعات مالی مورد استفاده قرار می گیرد.
برای سنجش عملکرد شرکت فـقط مراجعه به ترازنامه کافی نیست چون ترازنامه تنها بیانگر آن است که در گذشته واحد تجاری چقدرمنابع پـولی در آن واریز شده است و اگر به خواهیم به ارزیابی عملکرد شرکت بپردازیم باید مقدار منابع پولی را محـاسبـه نماییم که از آن ایجاد می شود به بیان دقیق‌تر، عناصرترازنامه شرکت در بهترین حالت می‌تواند معیاری برای تعیین سرمایه ‌بکار گـرفته شده، یعنی وجوهی باشد که توسط سرمایه‌گذاران در شرکت تامین شده است. تبدیل چنین سرمایـه‌ای به ارزش بستگی به موفقیت مدیریت در زمینه کسب عایداتی که این سرمایه تحصیل می‌کند. بررسی‌‌های انجام شده توسط پژوهشگران نیز نشان می‌دهد که سود حسابداری و اطلاعات بدست آمده از آن، اطلاعات مفیدی را در اختیار استفاده کنندگان قرار می‌دهد که در تصمیم گیری ‌های آنها بسیار مؤثر است( Balsam& Lipka,1998,248).
مبنای محاسبه جریان نقدی آزاد اطلاعات حسابداری صورت های مالی است. در بعضی از کتب ارزشیابی عملکرد مدل صفحه بعد برای محاسبه جریان های نقدی آزاد به صورت گزارشی ارائه شده است (Yong,2001,123).
نام شرکت
صورت جریانهای نقدی آزادبرای دوره مالی…
مبلغ فروش ×××
کسر می‌شود:
هزینه‌های عملیاتی (به غیر از استهلاک) (×××)
سود قبل از بهره و مالیات و استهلاک ××× کسر می‌شود: استهلاک (×××)
کسر می‌شود: مالیاتها (×××)
سود خالص عملیاتی (NOPAT) ××× اضافه می‌شود: استهلاک ×××
کسر می‌شود: سرمایه‌گذاریها:
۱- افزایش سالانه در سرمایه در گردش (×××)
۲- افزایش سالانه در داراییهای ثابت (×××) جریانهای نقدی آزاد (FCF) ×××
چنانچه هزینه‌های عملیاتی شامل هزینه استهلاک باشد به عبارتی سود قبل از بهره و مالیات پس از کسر استهلاک محاسبه شده باشد در این صورت جریانهای نقدی آزاد واحد تجاری طبق معادله زیر نیز قابل محاسبه است: (Yong,2001,123)
FCF= EBIT (1-Tax rate) + Dep. Exp – (DWorking Capital + DFixed Assets)
جریان آزاد نقدی=سودخالص عملیاتی پس از مالیات + هزینه استهلاک- سرمایه گذاری ها
در اصطلاح مالی، به حاصل جمع مخارج انجام شده برای افزایش سرمایه درگردش یا تحصیل دارایی های ثابت سرمایه ای، سرمایه گذاری اطلاق می شود و آن را با نماد I نشان می دهند . محاسبه سرمایه گذاری در هر دوره زمانی از طریق بررسی تغییرات ادواری سرمایه به کار گرفته شده، امکان پذیر است . از این رو، می توان جریان های نقدی آزاد را معادل تفاوت سود خالص عملیاتی و سرمایه گذاری تعریف کرد.
FCF= NOPAT – Investment
جریان نقدی آزاد واحد تجاری وجه نقد باقی مانده ناشی از فعالیتهای عملیاتی است که واحد تجاری پس از تأمین مالی سرمایه‌گذاری های آن می‌تواند به صورت پرداخت های متقابل به تأمین کنندگان مالی پرداخت نماید. پرداخت های متقابل به صورت بازخرید سهام، تقسیم سود، پرداخت بهره وام ها و یا باز پرداخت اصل وام ها می باشد.
محاسبه جریان های نقدی آزاد در عمل مستلزم توجه به مبلغ سود خالص عملیاتی پس از کسر مالیات و مبلغ سرمایه گذاری هر واحد تجاری پس از کسر استهلاک(I ) می باشد .با انجام این عمل، پایداری مبلغ سود خالص عملیاتی بیشتر می شود و سرمایه گذاری نیز معرف مخارج سرمایه ای لازم برای حفظ یا نگهداشت سرمایه ، و سرمایه مورد نیاز برای ایجاد رشد در واحد تجاری خواهد بود. با این حال، از آن جا که استهلاک به صورت هم زمان از سود خالص عملیاتی و سرمایه گذاری کسر می شود، وجود یا نبود آن تاثیری در مبلغ جریان های نقدی آزاد واحد تجاری ندارد.
با این حال، برخی از نارسایی‌ها و معایب سود حسابداری باعث می‌شود که مدل‌های ارزیابی عملکرد مبتنی بر این اعداد دارای نارسایی‌هایی شود.
۲-۲-۱-الف )مزایای سود حسابداری و معیارهای ارزیابی عملکرد مبتنی بر آن
سود حسابداری، سنتی‌ترین معیار ارزیابی عملکرد است که برای سرمایه‌گذاران، سهامداران، مدیران، اعتباردهندگان و تحلیل‌گران اوراق بهادار از اهمیت زیادی برخوردار است. سود حسابداری که با فرض تعهدی محاسبه می‌شود به نظر بسیاری از استفاده کنندگان اطلاعات حسابداری، از مهم‌ترین ، ساده ترین و در عین حال قابل فهم ترین معیار‌های سنجش عملکرد محسوب می‌شود (Lehn&Makhija,1997-chen&daud,2001- Worthington& West,2004). برای نمونه، سود حسابداری به‌ عنوان معیار ارزیابی عملکرد در تعیین ارزش شرکت، پیش‌بینی سود‌های آتی شرکت، تفسیر سایر معیارها و اطلاعات مالی، ارزیابی عملکرد مدیران، قراردادهای اعتباردهی و نیز ارزیابی شرکت‌هایی که خواستار ورود به بازار سرمایه هستند، توسط سرمایه‌گذاران و اعتباردهندگان مورد استفاده قرار می‌گیرد(Dechow,1994,4). به رغم کاربردهای پیشگفته برای سود حسابداری در تصمیم‌گیری‌های اقتصادی، نحوه محاسبه آن بر مبنای فرض تعهدی باعث بروز مشکلاتی می‌شود که در ادامه برخی از آنها بیان شده است.
۲-۲-۱-ب) نارسایی‌های مدل‌های ارزیابی عملکرد مبتنی بر سود حسابداری
به رغم اهمیت زیاد سود، این معیار قابلیت دستکاری دارد و مدیر می‌تواند با انتخاب روش‌هایی، سود را تحریف و دستکاری کند (Stewart,1991,58). برخی از شرایطی که در آنها امکان دستکاری سود وجود دارد، به شرح زیر است :
۱- روش ارزیابی موجودی‌ها: مدیر با توجه به شرایط می‌‌تواند روش مورد نظر خود را برای ارزیابی موجودی کالا انتخاب کرده و از این طریق سود را دستکاری کند. برای نمونه، ممکن است در دوران افزایش قیمت‌ها به منظور صرفه‌جویی مالیاتی، مدیر روش اولین صادره از آخرین وارده^[۱۳] را برای ارزیابی موجودی کالا استفاده کند. در این شرایط، بهای تمام شده کالای فروش رفته نسبت به روش اولین صادره از اولین وارده^[۱۴] بیشتر شده و در نتیجه سود کمتری گزارش شده و مالیات کمتری نیز پرداخت می‌شود. مدیر می‌تواند با بهره گرفتن از روش اولین صادره از اولین وارده عملکرد خود را بهتر نشان دهد زیرا سود گزارش شده در این روش بیشتر است.
۲- هزینه‌های تحقیق و توسعه: نحوه به حساب هزینه منظور کردن هزینه‌های تحقیق و توسعه نیز بر سود اثر می‌گذارد. در صورتی که مخارج تحقیق و توسعه به محض وقوع به حساب هزینه منظور شود، سبب کاهش سود در سال وقوع این مخارج ‌می‌شود. اگر مخارج تحقیق و توسعه سرمایه‌ای تلقی شده و هر ساله بخشی از آن مستهلک شود، سود سال وقوع نسبت به روش قبل بیشتر شده اما سود سال‌های آتی به دلیل اینکه استهلاک مخارج تحقیق و توسعه سال‌های قبل نیز از آن کسر می‌شود، کمتر از سود محاسبه شده در حالت قبل خواهد بود.
۳- روش استهلاک دارایی‌های ثابت: هزینه استهلاک گزارش شده در صورت سود و زیان تحت تأثیر روش‌های خط مستقیم، مجموع سنوات، نزولی و … برای محاسبه استهلاک است. اگر شرکتی از روش نزولی برای محاسبه استهلاک استفاده کند، هزینه استهلاک در سال‌های اولیه عمر دارایی، زیاد و در سال‌های بعد کاهش می‌یابد. بنابراین، سود نیز در سال‌های نخست، کم و با گذشت زمان افزایش می‌یابد. مدیر با بهره گرفتن از این روش می‌تواند عملکرد خود را بهتر نشان دهد در حالی که دلیل بهبود عملکرد روش محاسبه استهلاک انتخابی است.
۴- ذخائر:بر طبق روش تعهدی حسابداری، مدیران هر ساله، ذخائری را برای حساب های بدهکاران، موجودی موادوکالا، ضمانت ‌ها و …. در نظر می‌گیرند که سبب کاهش سود می‌شود. این ذخایر بیشتر بر مبنای برآورد محاسبه می‌شوند و بنابراین، مدیر به راحتی می‌تواند مبالغ را دستکاری کند.
۵- در نظر نگرفتن هزینه سرمایه: ایرادهای مطرح شده در موارد قبلی را ممکن است با انجام تعدیلاتی برطرف کرد اما ایراد اساسی این معیار ارزیابی همچنان باقی می‌ماند چون در این روش تنها به کمیت سود توجه می‌شود در حالی که برای تعیین ارزش واقعی شرکت باید به کیفیت سود نیز توجه کرد. بنابراین، اینکه سود با چه میزان سرمایه‌گذاری حاصل شده و هزینه سرمایه چقدر بوده است می‌تواند کیفیت سود حسابداری گزارش شده را تحت تأثیر قرار دهد.

) همان، ص ۳۷۹. ↑
) همان، ص ۳۸۲-۳۸۱. ↑
) همان، ص ۳۸۳-۳۸۲. ↑
) همان، ص ۴۰۸. ↑
) همان، ص ۴۲۷. ↑
) همان، ص ۴۳۰. ↑
) همان، صص ۴۳۱-۴۳۰. ↑
) همان، ص ۴۳۱. ↑
) همان، ص ۴۳۷. ↑
) همان، ص ۴۳۷. ↑
) همان، ص ۴۳۷. ↑
) همان، صص ۴۳۹-۴۳۸. ↑
) همان، ص ۴۳۹. ↑
) همان، ص ۴۳۹. ↑
) همان، ص ۴۴۰. ↑
) همان، ص ۴۴۰. ↑
) همان، ص ۴۴۰. ↑
) همان، ص ۴۴۲. ↑
) همان، ص ۴۴۲. ↑
) همان، ص ۴۳۲. ↑
) همان، ص ۴۳۳. ↑
) همان، ص ۴۳۴. ↑
) همان، صص ۴۳۵-۴۳۴. ↑
) همان، ص ۴۳۵. ↑
) همان، ص ۴۳۵. ↑
) همان ، صص ۴۹۸-۴۹۶. ↑
) صحیفه امام، پیشین، ج ۱۲، ص ۵۰۲. ↑
) صحیفه امام، همان، ج ۵، ص ۲۹۴. ↑
۱) قبل از تصویب این قانون برخی از بیمه شدگان فوت شده تامین اجتماعی به دلیل این که نتوانسته اند حق بیمه ۳۰ سال خود را پرداخت کنند، خانواده های انها حقوق مستمری از بیمه دریافت نمی کردند.ولی بر اساس این قانون هر بیمه شده ای که فوت کند حقوق مستمری به خانواده او بر طبق سنواتی که کار کرده و حق بیمه خود را پرداخت کرده، تعلق می گیرد. ↑
) رجبی، شهناز، (۱۳۸۹)،پیشین، ص ۵۳۸. ↑
) همان، ص ۵۳۹. ↑
) همان، ص۵۳۹. ↑
) همان، صص ۵۴۰ و۵۳۹. ↑
) همان، ص۵۳۳. ↑
) همان، ص ۵۳۴-۵۳۳. ↑
) همان، ص ۵۳۱. ↑
) همان، ص ۵۴۲. ↑
) همان، ص ۵۴۲. ↑
) این قانون در رابطه با پرداخت دیه زندانیان معسر در تصادفات و کمک به خانواده های آن ها می باشد. ↑
) رجبی، شهناز، (۱۳۸۹)پیشین، ص ۶۱۴. ↑
) قانون ترویج تغذیه با شیر مادر و حمایت از مادران در دوران شیردهی در دوره چهارم مجلس در تاریخ ۲۲/۱۲/۱۳۷۴ به تصویب رسید. همچنین قانون الحاق تبصره «۳» به ماده (۳) قانون ترویج تغذیه با شیر مادر و حمایت از مادران در دوران شیر دهی در دوره ششم مجلس در تاریخ ۲۲/۱۲/۱۳۸۰ به تصویب رسید. در دوره ششم مجلس افزایش مرخصی زایمان برای وضع حمل دوقلو و بیشتر تصویب شد. در دوره هفتم مجلس افزایش مرخصی زایمان از ۴ ماه به شش ماه به تصویب رسید. ↑

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

۲) رجبی، شهناز، (۱۳۸۹)، پیشین، ص ۵۵۷ ↑
) همان، ص ۵۵۸. ↑
) همان، صص ۵۶۱-۵۶۰. ↑
) همان، ص ۵۶۶. ↑
) همان، صص ۵۶۷-۵۶۶. ↑
) همان، ص ۵۶۹. ↑
) همان، ص ۵۷۰. ↑
) همان، صص ۵۶۶۳-۵۶۲. ↑
) همان، ص ۵۶۳. ↑
) همان، ۵۶۴-۵۶۳. ↑
) همان، ص ۵۶۴. ↑
) همان، صص ۵۶۵-۵۶۴. ↑

۴- جمله خطا به صورت نرمال توزیع شده است.
نکته قابل ذکر این است که در این پژوهش چندین رگرسیون چند متغیره آزمون می‌شود.
۳-۱۰-۲- نبود خود همبستگی
در مدل­های رگرسیون فرض بر آن است که جملات خطا (یعنی تفاوت بین مقادیر واقعی و مقادیر پیش ­بینی شده توسط معادله رگرسیون) از دوره‌ای به دوره بعد مستقل می‌باشند، اما در بسیاری موارد، جملات خطا در دوره‌های مختلف همبسته‌اند. به عبارت ساده­تر در صورتی که داده ­های مورد استفاده در رگرسیون، در طول زمان جمع­آوری شده باشند این امکان وجود دارد که مقدار y در زمان t، که آن را با نماد y_t نشان می­دهیم، با مقدار yدر زمان y_t-1، ارتباط داشته باشد، در چنین مواردی جملات خطا اصطلاحاً دارای خود همبستگی^[۵۹] یا همبستگی متوالی^[۶۰] هستند. خود همبستگی جملات خطا در مطالعات سری­های زمانی مشاهده می‌شود. برخی از دلایل وجود خود همبستگی در جملات خطا عبارتند از (زارع، ۱۳۸۱، ۹۷ و ذوالنور، ۱۳۷۴، ۸۰):
۱- متغیرهای توضیحی حذف شده: در چنین حالتی، از آن­جایی که اغلب متغیرهای اقتصادی خود همبسته می‌باشند، خطای خود همبستگی به وجود می‌آید، گنجانیدن متغیرهای توضیحی حذف شده در مدل، این مشکل را برطرف می کند.
۲- مدل­بندی اشتباه یک الگو: اگر الگویی خاص را خطی فرض نماییم، در حالی که شکل واقعی آن غیرخطی است، خطاها می‌توانند منعکس کننده برخی وابستگی‌ها باشند.
۳- تحریف مشاهدات آماری: برخی داده‌های سری­های زمانی شامل نوعی از فرایند هموارسازی می­باشند که توزیع واقعی داده‌ها در خلال دوره‌های مورد بررسی را به صورت میانگین متحرک درآورده و برای مثال آثار فصلی آن را در یک سری زمانی از بین می‌برند. در نتیجه برای چنین متغیری، مقادیر می‌توانند با یکدیگر همبستگی پیدا کنند. وجود خود همبستگی در جملات خطای مدل رگرسیون منجر به نتایج زیر می‌شود (زارع، ۱۳۸۱، ۱۰۰ و ذوالنور، ۱۳۷۴، ۸۵-۸۶):

( اینجا فقط تکه ای از متن پایان نامه درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. )

الف) ضرایب رگرسیون کماکان برآورد کننده‌های نااریب^[۶۱] می‌باشند، اما ویژگی­های واریانس حداقل را ندارند. این برآورده کننده‌ها نسبتاً ناکارا می‌باشند.
ب) میانگین مربعات جملات خطا، می‌تواند به صورتی قابل­ توجه واریانس واقعی جملات خطا را کم برآورد نماید.
ج) شیوه‌های فاصله اطمینان و آزمون­ها که در آن­ها از توزیع‌های t و F استفاده می‌شود، اکیداً قابل کاربرد نیستند.
د) در نتیجه اریب بودن میانگین مربعات جملات خطا،  نیز غیر قابل اتکا و اریب خواهد بود.
برای بررسی آن­ که در یک مدل رگرسیون، جملات خطا خود همبسته می‌باشند یا خیر، آزمون­هایی طراحی شده است. در این میان آزمونی که بیش­تر مورد استفاده قرار می‌گیرد، آزمون دوربین- واتسن^[۶۲] است. آزمون دوربین- واتسن بر مدل خطای خود همبسته مرتبه اول مبتنی می‌باشد. این مدل به صورت زیر است:
(۳-۱۰)
که در این معادله:
پارامتر خود همبستگی با مقدار  و  متغیر مستقل با فرض  .
در این مدل وقتی که  مثبت باشد، خود همبستگی مثبت و وقتی که  منفی باشد، خود همبستگی منفی وجود دارد. در حالت  خود همبستگی وجود ندارد (ذوالنور، ۱۳۷۴، ۸۶-۸۸).
۳-۱۰-۳- ضریب تعیین و ضریب تعیین تعدیل شده
ضریب تعیین معیاری است که قوت رابطه میان متغیر مستقل و متغیر وابسته را تشریح می‌کند. مقدار این ضریب در واقع مشخص کننده آن است که چند درصد از تغییرات متغیر وابسته توسط متغیر مستقل توضیح داده می‌شود و هر چه مقدار آن بیشتر باشد، خطاها کمتر و مدل رگرسیون قابل اعتماد تر است. مقدار  از رابطه زیر تعیین می‌شود (پیندیک و روبینفیلد، ۱۳۷۰، ۱۱۲):
(۳-۱۱)
که در آن:
SSE = تغییرات جمله خطا که توسط رگرسیون توضیح داده نمی‌شود.
SST = کل تغییرات در مقدار متغیر وابسته.
با این حال اغلب ترجیح داده می‌شود که از مقیاس دیگری به نام ضریب تعیین تعدیل شده^[۶۳] برای بررسی نیکویی برازش^[۶۴] مدل رگرسیون چند متغیره استفاده کنند. این ضریب همان ضریب تعیین است که در آن مقادیر SST و SSE با درجات آزادی­شان تعدیل گردیده‌اند. این ضریب در رگرسیون چند متغیره به صورت زیر محاسبه می‌شود (همان، ص: ۱۱۳):
(۳-۱۲)
که در آن n تعداد مشاهدات و k تعداد متغیرهای مستقل است. در واقع هدف از به‌کارگیری  تعدیل شده، تسهیل در مقایسه نیکویی برازش چندین معادله رگرسیون است که از نظر تعداد متغیرهای مستقل توضیحی متفاوتند.
۳-۱۰-۴- آزمون معنی­دار بودن در الگوی رگرسیون
در رگرسیون چندگانه دو یا چند متغیر مستقل وجود دارد و لازم است که برای مشخص شدن معنی­دار بودن آن­ها، دو آزمون انجام گیرد. ابتدا آزمون معنی­دار بودن معادله رگرسیون و در مرحله بعد آزمون معنی­دار بودن هر کدام از ضرایب متغیرهای مستقل در معادله بیان خواهد شد.
۳-۱۰-۴-۱- آزمون معنی­دار بودن معادله رگرسیون
در یک معادله رگرسیون چندگانه، چنان­چه هیچ­گونه رابطه‌ای میان متغیر وابسته و متغیرهای مستقل وجود نداشته باشد، می‌بایست تمامی ضرایب متغیرهای مستقل در معادله، مساوی صفر باشند. بدین ترتیب ما می‌توانیم معنی­دار بودن معادله رگرسیون را آزمون کنیم. این کار با بهره گرفتن از آماره F با فرض‌های زیر صورت می‌گیرد (عباسی­نژاد، ۱۳۸۰، ۸۹ و ذوالنور، ۱۳۷۴، ۵۶-۵۹):
معادله رگرسیون معنی­دار نیست معادله رگرسیون معنی­دار است
چنان­چه در سطح اطمینان ۹۵% (خطای ۵%= ) آماره F محاسبه شده از معادله رگرسیون کوچک­تر از مقدار F بدست آمده از جدول باشد فرض  را نمی­ توان رد کرد و در غیر این صورت  رد می‌شود. واضح است که در صورت رد شدن  ، معادله رگرسیون معنی­دار خواهد بود.
۳-۱۰-۴-۲- آزمون معنی­دار بودن ضرایب رگرسیونی
بعد از آزمون معنی­دار بودن رگرسیون، بایستی معنی­دار بودن هر کدام از ضرایب آزمون گردد. هدف از انجام این آزمون آن است که مشخص شود آیا در سطح اطمینان مورد نظر ضریب محاسبه شده مخالف صفر است یا خیر؟ فرض­های این آزمون به شرح زیر است (ذوالنور، ۱۳۷۴، ۵۴-۵۶):
ضریب جامعه صفر است
ضریب جامعه مخالف صفر است
برای آزمون این فرضیه ­ها از آماره t استفاده می‌شود. اگر در سطح اطمینان ۹۵% (خطای ۵%=) آماره بدست آمده از آزمون کوچک­تر از t بدست آمده از جدول با همان درجه آزادی باشد، فرض  تأیید شده و در غیر این صورت رد می‌شود. در این آزمون عدم رد  به مفهوم بی ­معنی­ بودن ضریب مورد نظر و رد  به معنی معنی­دار بودن ضریب مورد نظر است.
۳-۱۰-۵- روش استفاده از داده‌ها
معمولاً استفاده از داده ­های آماری به سه روش مقطعی^[۶۵]، سری زمانی^[۶۶] و ترکیبی/تلفیقی^[۶۷] امکان­ پذیر است:
۱- داد­ه­های مقطعی: در داده ­های مقطعی، مقادیر یک یا چند متغیر برای چندین واحد اقتصادی (مشاهدات نمونه ­ای) برای یک زمان مشخص جمع­آوری می­ شود.
۲- داده ­های سری زمانی: در داده ­های سری زمانی، مقدار یک یا چند متغیر در طول یک دوره زمانی مشاهده می­ شود.
۳- داده ­های ترکیبی/تلفیقی: در داده ­های ترکیبی/تلفیقی، عناصر هر دو دسته از داده ­های سری زمانی و مقطعی وجود دارد، یعنی اطلاعات مربوط به داده ­های مقطعی در طول زمان مشاهده می­ شود. به بیان دیگر، چنین داده­هایی دارای دو بعد می­باشند که یک بعد آن مربوط به واحدهای مختلف در هر مقطع زمانی خاص است و بعد دیگر آن مربوط به زمان می­باشد، یعنی روش داده ­های ترکیبی/تلفیقی، روشی برای تلفیق مشاهدات مقطعی در خلال چندین دوره زمانی است (گجراتی، ۱۹۹۵: ۶۴).
در این پژوهش با توجه به نوع داده ­ها و روش­های تجزیه و تحلیل موجود، از روش «داده ­های ترکیبی/تلفیقی» استفاده می­ شود. منظور از داده ­های ترکیبی/تلفیقی، مجموعه ­ای از داده­هاست که متشکل از تعداد زیادی از متغیرهای مقطعی (N) است که در طول یک دوره زمانی مشخص (T) مورد بررسی قرار می­گیرند. در این صورت تعداد مشاهدات N × T بوده که با بهره گرفتن از مدل­های مختلفی قابل تخمین است.
با بهره گرفتن از داده ­های ترکیبی/تلفیقی، می­توان به تخمین­های کارا دست یافت. شکل کلی مدل داده ­های ترکیبی که به اجزاء خطا^[۶۸] معروف است، به صورت زیر می­باشد (دوقرتی^[۶۹]، ­۲۰۰۴، ۴۱۰):
(۳-۱۳)
در رابطه فوق Y نشان­دهنده متغیر وابسته، X متغیرهای توضیحی مشاهده شده و Z نشان­دهنده متغیرهای توضیحی غیرقابل مشاهده اثرگذار بر متغیر وابسته برای هر مقطع است که برای توضیح بهتر مدل داده ­های ترکیبی، این دسته از متغیرها از مقادیر اجزاء خطا جدا شده است. نماد i نشان­دهنده مقطع­ها یا واحدهای مشاهده شده، t نشان­دهنده دوره زمانی و j و p به ترتیب نشان­گر تعداد متغیرهای مشاهده شده و مشاهده نشده است.  نشان دهنده خطای برآورد داده ­های ترکیبی است که تمامی شرایط مربوط به جملات خطا تحت فروض گوس- مارکف^[۷۰] را داراست. جمله روند (  ) نشان­دهنده تغییرات جمله ثابت در طول زمان است. این مدل به «مدل داده ­های ترکیبی دوطرفه^[۷۱]» معروف است (دوقرتی، ۲۰۰۴، ۴۱۱).
از آن جا که متغیرهای Z قابل اندازه ­گیری نیستند، می­توان مجموع همه آن­ها را به صورت یک متغیر  نشان داد. در این صورت، معادله بالا را می­توان به صورت زیر بازنویسی کرد:
(۳-۱۴)

معنای لغوی در فرهنگ فارسی معین ج۱ و لغت نامه دهخدا و فرهنگ صبا در رابطه با معنای لغوی آسیب این گونه آمده است.
آسیب: زخم، ضرب، صدمه، رنج، مشقت، زیان، ضرر، کوب، افت
در فرهنگ معاصر فارسی در رابطه با معنای لغوی اسیب چنین آمده است:
آسیب: گزند.

معنای اصطلاحی

در فرهنگ معاصر فارسی در رابطه با معنای اصطلاحی آسیب چنین ذکر شده است: آسیب، آنچه موجب خرابی چیزی می‌شود.
و در فصلنامه انتظار این گونه آمده است:
آسیب: عاملی است که سبب اختلال، ناهنجاری و آفت در پدیده‌ها می‌شود.

آسیب شناسی

آسیب شناسی به معنای بازشناسی اختلال‌های مفهومی و مصداقی بحث است. این اختلال‌ها ممکن است در اثر ناکارآمد بودن و ضعف روش‌های پیام رسانی و یا محتوای پیام باشد. بعضی از عوامل به صورت مستقیم در ایجاد این اختلال‌ها دخیل بوده (مثل ضعف در محتوا) یا ممکن است به جهت عواملی غیر مستقیم این مسئله رخ داده باشد. به هر حال باید هم اختلال‌ها بازشناسی شود و هم علل ایجاد این اختلال‌هاف که به مجموع این‌ها آسیب شناسی گویند.
و در کتاب آسیب شناسی اجتماعی چنین نوشته شده است:
آسیب شناسی عبارت است «از مطالعه و شناخت ریشه بی‌نظمی‌ها در ارگانیسم» در پزشکی به فرایند و علت یابی بیماری‌ها، آسیب شناسی گویند.

فرهنگ

معنای لغوی

در فرهنگ معین ج۲ و فرهنگ صبا و معارف و معاریف (دایره المعارف جامع اسلامی) و قاموس الفارسیه در مورد تعریف لغوی فرهنگ این چنین بیان شده است:
فرهنگ: ادب، تعلیم و تربیت، دانش، علم، معرفت، آثار علمی و یا ادبی یک قوم یا ملت آداب و سنن.

معنای اصطلاحی

در معارف و معاریف (دایره المعارف جامع اسلامی) در مورد معنای اصطلاحی فرهنگ چنین آمده است:
امور متداوله در میان یک قوم و ملت (اعم از علوم و رسوم و آداب و سنن) که آحاد آن قوم به دریافت و عمل به آنها پایبند بودند، آن چنان که زیر بنای اندیشه‌ها و مبنای تصمیم‌های آنان بوده و شکل دهنده مغز آنها باشند. در قرآن کریم سوره اسراء آیه ۸۴ از این معنی به شاکله تعبیر شده است: « قُلْ کُلٌّ یَعْمَلُ عَلَى شَاکِلَتِهِ» هر کس بر وفق امور شکل دهنده خود عمل می‌کند چه این که روان آدمی ماده‌ای خام و شکل پذیر است جوّ حاکم بر آن، معلم، مربی، دوست، هیئت حاکمه، آداب و سنن وی را می‌سازند و به آن شکل و صورت می‌بخشند. هر قوم و ملی- به مقتضای زمان و مکان و عوامل عامله بر آن و جوّ حاکم بر زندگی آن- شکل خاصی و ساختار ویژه‌ای دارد، طبیعتاً همان شکل و ساختار منشأ تصمیم‌ها و انگیزه حرکات و سکنات آن قوم و ملت خواهد بود. بنابراین، معنی آیه این است: «بگو به مردم که هر کسی به مقتضای وضعیت فکری خویش و به موازات منش ساخته شده‌اش و آن چنان که مغزش شکل گرفته عمل می‌کند»

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

پیغمبر اکرم e ضمن بیاناتی مفصل از اخبار آخرالزمان که روی سخن خویش به سلمان داشت فرمود: ای سلمان در آن هنگام چیزی از مشرق و چیزی از مغرب آورده شود که امت مرا رنگ و وارنگ سازد پس وای بر ضعفای (فرهنگی) امتم از دست اینها و وای بر آنها از خشم خدا، به کودک رحم نیاورند و بزرگان را احترام ننهند و از کسی گذشت نکنند، خبرهاشان ناسزا، اندامشان اندام آدمیان و دلهایشان دلهای شیاطین باشد.
و در فرهنگ معاصر فارسی چنین نگاشته شده است:
فرهنگ: ۱-استعدادهای فکری و اخلاقی پرورش یافته به وسیله آموزش، ۲- ذوق اعتلا و گسترش یافته از راه تربیت فکری و زیبایی شناختی، ۳- آشنایی و علاقه‌مندی به هنرهای زیبا، ادبیات و علوم، جدا از مهارت‌های فنی و شفاهی، ۴- شکل یکپارچه آگاهی، اعتقاد و رفتار انسان، که تابع ظرفیت فراگیری او و انتقال آگاهی‌ها به نسل‌های بعدی است، ۵- باورهای سنتی، شکل‌های اجتماعی و ویژگی‌های مادی یک گروه نژادی، دینی یا اجتماعی، ۶- ادب و تربیت اجتماعی

انتظار

معنای لغوی:

انتظار از ریشه نظر، یَنظُرُ می‌باشد که در قاموس لغات قرآن ج۲ و فرهنگ بزرگ جامع نوین و فرهنگ المنجد ج۲ و فرهنگ فارسی و فرهنگ صبا و فرهنگ نوین عربی- فارسی
در مورد معنای لغوی آن چنین آمده است.
نَظَرَ، یَنظُرُ، نَظراً و نَظَراً یعنی: چشم به راه بودن، چشم داشتن، نگران شدن، چشمداشت، توقع داشتن
تَنظُرُ: آن را به تأخیر انداخت، آن را مهلت داد، امید آن را داشت
نَظَرَ الشیء: منتظر آن چیز شد.
الناظر: به تأخیر اندازنده، انتظار کشنده و امید دارنده به چیزی
اِنتَظَرَ، اَستَنظَرَ: چشم به راه شد، بردباری کرد.
تَنظُّر: درنگ کردن، چشم داشتن به چیزی
اِنتَنظَرهُ، استَنظَرَهُ: منتظرش مانده انتظارش را کشید، متوقع آن بود. به او مهلت داد، از او مهلت خواست در فرهنگ معاصر فارسی چنین ذکر شده:
انتظار داشتن: امیدوار بودن
انتظار کشیدن: برای پیدایش رویدادی صبر کردن
در لغت نامه دهخدا جلد ۵ آمده است:
انتظار: چشم داشتن، توقع، ترقب، تربص
در فرهنگ نوین عربی- فارسی این چنین بیان شده ا ست:
اِنتَظَرَ، اِستَنظَرَ به معنای تَرَقَّبَ، تَطَّلِعَ الی، چشم به راه شر و صَبَرَ، حوصله کرد، بردباری کرد و در فرهنگ ابجدی عربی- فارسی این گونه نگاشته شده است:
اِنتَظَرَ، انتظاراً (نَظَرَهُ): مراقب آن چیز شد، توقع آن چیز را داشت در آن کار درنگ کرد.

معنای اصطلاحی

در دائره المعارف تشیع ج۲ و در کتاب ظهور مهدی از دیدگاه اسلام در مورد معنای اصطلاحی انتظار این چنین آمده است:
انتظار به معنی چشم به راه بودن و درنگ کردن به امید پیشامد خاصی (اصطلاحی است برای چشم دوختن به ظهور امام قائم. حضرت رسول و امامان معصوم بر انتظار آن روز موعود و لحظه شماری در فرا رسیدن حکومت حقه که تنها به دست آن جناب تشکیل می‌گردد تأکید فراوان نموده و آن را از اصول اساسی دینداری شمرده و پاداش‌های بزرگی برای منتظران بیان فرموده‌اند. از همین رو علمای بزرگ انتظار را یکی از وظایف مهم مردم در عصر غیبت دانسته و هم پیوسته مؤمنین را به مراعات این وظیفه خطیر با گفتار و کردار وا می‌داشتند)
و در معارف و معاریف این گونه ذکر شده است.
انتظار فرج چشمداشت گشایش گره‌های زندگی از جانب خدا، انتظار ظهور حضرت مهدی در کتاب قاموس قرآن در وجوه و لغات مشترک، ج۲ نَظَرَ که ریشه انتظار است را بر ۴ وجه آورده است، وجهی که مربوط به بحث رساله حاضر می‌شود به این ترتیب است:
نظر به معنی انتظار کشیدن است، چنانکه خدای تعالی در سوره (یس آیه ۴۹) می‌فرماید: « مَا یَنظُرُونَ إِلَّا صَیْحَهً وَاحِدَهً» این منکران قیامت انتظار نکشند جز یک صیحه اسرافین حق که به مرگ همه آنها را فرا گیرد و در سوره (ص، آیه ۱۵) می‌فرماید: « وَمَا یَنظُرُ هَؤُلَاء إِلَّا صَیْحَهً وَاحِدَهً» و این منکران عالم آخرت جز یک صیحه آسمانی انتظاری ندارند. و در سوره بقره آیه ۲۸ می‌فرماید: « فَنَظِرَهٌ إِلَى مَیْسَرَهٍ» و اگر از فرد تنگدستی طلبکار هستید مدتی به او مهلت دهید تا توانگر گردد. و در سوره اعراف آیه ۱۴ می‌فرماید: « قَالَ فَأَنظِرْنِی إِلَى یَوْمِ یُبْعَثُونَ» ابلیس گفت: خدایا پس مرا تا روزی که خلایق برای جزای اعمالشان برانگیخته شوند مهلت ده. نظیر این آیه در سوره حجر آیه ۳۶ و ص آیه ۷۹ نیز آمده است و در سوره حدید آیه ۱۳ می‌فرماید: « انظُرُونَا نَقْتَبِسْ مِن نُّورِکُمْ» روز جزا منافقان به اهل ایمان گویند: نشتابید لحظه‌ای مکث کنید تا ما هم از نور شما روشنایی بگیریم.
همچنین در سوره اعراف آیه ۷۱ در این مورد می‌فرماید:
« فَانتَظِرُواْ إِنِّی مَعَکُم مِّنَ الْمُنتَظِرِینَ» منتظر باشید و چشم بردارید که من نیز با شما از منتظرانم.

فرهنگ انتظار

تعریف اصطلاحی که از فرهنگ انتظار می‌شود این گونه است:

در مطالعه‌ای که توسط کوچران و همکارانش در سال ۱۹۸۴ در زمینه مدیران امور کارکنان انجام شد ویژگیهای محل کار افراد با شخصیت آنان انجام داد نتایج زیر بدست آمد:
ـ مدیران سلطه‌گر و علاقه‌مند به پیشرفت، دکوراسیون اتاق کار خود را با لوازم و مبلمان استاندارد تزئین می‌کردند.
ـ مدیران متظاهر، عکس‌های مربوط به گردش و تفریح و مسافرت خود را در اتاق کارشان قرار می‌داده‌اند تا بدین وسیله دوران خوش خود را به یاد آورند. ضمناً، در اتاق خود ساعت دیواری داشته‌اند تا زمان خروج از محل کار خود را فراموش نکنند.
ـ مدیران درونگرا در اتاق کار خود گل و گیاه و تابلوی نقاشی می‌گذاشته‌اند تا بدین وسیله اتاق کارشان تداعی کننده محل زندگی آنان باشد.
ـ مدیران منظم در اتاق کار خود کاریکاتور می‌گذاشته‌اند تا نشان دهند هرچند تمیز و وسواسی هستند، اما از حس شوخ طبعی نیز برخوردارند.
در مورد رضایت کارکنان از کار و محیط کاری نظریه های فراوانی در متون رفتار سازمانی مطرح شده که این نظریه ها می تواند راهنمای اجمالی مدیران در عمل باشد ولی آزمون این نظریه ها در چارچوب فرهنگ و باور بومی جوامع مختلف از جمله قوم های مختلف کشور خودمان ضروری است.^[۴۶]

نقدهای تئوری هرزبرگ:
هر چند که تئوری هرزبرگ مورد پذیرش قرار گرفته است، اما همواره انتقاداتی نیز بر آن وارد شده است. برخی از این انتقاداتی که درخصوص نظریه هرزبرگ مطرح شده، عبارتند است از:
۱-   موضوع قابل اعتبار بودن روش هرزبرگ مورد پرسش است. از آنجا که باید مقادیر را تفسیر نمود امکان دارد که با اعمال نظر شخصی نتایج و دستاوردهای حاصل را تحریف کرده و هر یک از پاسخها را به روش خاصی بررسی نمود.
۲-  این نظریه تا آنجا می‌تواند قابل اعتماد باشد که موضوع رضایت شغلی را توجیه کند و در واقع نمی‌توان آن را نظریه انگیزشی نامید.
۳-   در این نظریه رضایت شغلی کلی مورد توجه است. به ‌بیان دیگر امکان دارد شخصی یک بخش از کارش را دوست نداشته باشد ولی به‌طور کلی به شغلش علاقمند باشد و آن را بپذیرد.
۴-   هرزبرگ فرض خود را بر این می‌گذارد که بین رضایت شغلی و بازدهی یک رابطه وجود دارد ولی با توجه به روش تحقیقی که استفاده کرد تنها به موضوع رضایت شغلی توجه نموده و نه به بازدهی. برای اینکه چنین تحقیقی منطقی و معقول گردد، باید فرض کرد که بین رضایت شغلی و بازدهی رابطه‌ای وجود دارد.^[۴۷]

(( اینجا فقط تکه ای از متن درج شده است. برای خرید متن کامل فایل پایان نامه با فرمت ورد می توانید به سایت feko.ir مراجعه نمایید و کلمه کلیدی مورد نظرتان را جستجو نمایید. ))

سوابق مطالعات انجام شده در حوزه حفظ و نگهداشت نیروی انسانی
پیشینه پژوهش در زمینه بررسی و عوامل موثر بر ماندگاری پرسنل ، بسیار غنی است. در این قسمت به پاره ای از آنها اشاره می شود.

مطالعه میرباقری و همکاران:
نتایج بدست آمده از این تحقیق نشان می دهد، برای عملی کردن مباحث مربوط به نگهداری کارکنان دانش محور در سازمان های ایرانی، کارفرمایان باید با توجه به جوان بودن اکثر کارکنان دانش محور، بدون غفلت از کارکنان دانش محور مسن تر، تمام تلاش خود را به کار بندند تا برای کارکنان دانش محور جوان امنیت شغلی و امکان پیشرفت و توسعه در زمینه های علمی و شغلی مربوطه را فراهم کنند. همچنین از آنجا که در ایران بین عرضه جمعیت تحصیلکرده جویای کار و تقاضا و نیاز بازار به کارکنان دانش محور تعادل وجود ندارد و رقابت شدیدی در بین فارغ التحصیلان دانشگاهی ایران برای کسب شغلهای دانش محور وجود دارد، به نظر میرسد استراتژی پرداخت حقوق، دستمزد و پاداش مناسب، موثرترین استراتژی برای حفظ و نگهداری کارکنان دانش محور ایرانی نباشد و در اولویتهای بعدی قرار داشته باشد.^[۴۸]

مطالعه قاضی زاده و همکاران:
در این تحقیق عوامل انگیزشی ، عوامل محیط داخلی و عوامل محیط خارجی سازمان بعنوان عوامل موثر بر ماندگاری نیروی انسانی مورد بررسی قرار گرفته است. نتایج تجزیه و تحلیل داد ه ها نشان داد که تأثیر عوامل انگیزشی بر ماندگاری پرسنل به مراتب کم تر از عوامل محیطی است. همچنین ارتباطی معکوس بین تأثیر عوامل انگیزشی و عوامل محیط خارجی مشاهده گردید. با بهره گرفتن از همین نتایج، می توان برنامه ریزی های مناسبی را در جهت بهبود فرایند حفظ و نگهداری نیروی انسانی انجام داد .بعبارت دیگر با اجرای برنامه های گوناگون انگیزشی، باید از قدرت عوامل محیط خارجی در ماندگاری پرسنل کاست.^[۴۹]

مطالعه اصیلی و قدیریان:
بطور کلی در این مقاله سعی شد با معرفی جایگاه والای کارکنان سازمانهای دانش مدار و اهمیت آن در ایجاد و حفظ مزیت رقابتی با تعریف و طبقه بندی انواع ترک خدمت به اهمیت و ضرورت ترک اختیاری کارکنان دانش مدار که خروج آنها از سازمان ضمن تحمیل هزینه سنگین، باعث از دست رفتن مزیت رقابتی سازمان
می گردد پرداخته شود. شوک های کاری به مفهوم هر گونه فکر یا رخدادی که کارمند را نسبت به ترک سازمان فعال سازد بعنوان دلیل اصلی ترک خدمت و دلایل ناخشنود کننده دیگر همراه با آسیب شناسی ترک خدمت کارکنان دانش مدار ارائه گردید. نتایج تحقیقات در سالهای اخیر مبین این است که هر چند عوامل نگهدارنده مانند حقوق و دستمزد، امنیت شغلی و …. در نگهداری کارکنان مؤثر است ولیکن عوامل انگیزشی مانند ارتقاء شغلی، مشارکت دادن کارکنان در تصمیم گیری، تاکید بر توسعه دانش و شایستگی های فردی و… تأثیر بیشتری در ماندگان کارکنان دانش مدار در سازمان دارد.^[۵۰]

مطالعه راملال:
سونیل راملال در مقاله ای کوشیده است تا نظریات انگیزشی را درهم آمیخته و توجیهی پیدا کند که عوامل انگیزشی چگونه موجب ماندگاری پرسنل می شود. در این پژوهش به گزارش سال ۱۹۹۸ هیأت امور کشوری اشاره شده که در آن میزان ترک خدمت در سازمان ها به بالاترین حد خود تا آن زمان رسیده است. همچنین خاطر نشان شده است که علیرغم اجرای شمار گوناگونی از برنامه های حفظ و نگهداشت کارکنان، این اقدامات اغلب بر مبانی درست تئوریک استوار نبوده اند. افزون بر این به نقل از هیل یادآوری گردیده است که ۸۶ درصد از کارفرمایان در جذب کارکنان جدید با دشواریهایی رو به رو بوده اند و نیز ۵۸ درصد از سازمان ها ادعا کرده اند که حفظ و نگهداری کارکنان نسبتاً دشوار می باشد.^[۵۱]

مطالعه شلی لنگان:
شلی لنگان نیز در تحقیق خود به نقل از گزارش هیأت امور کشوری ، متوسط زمان ماندگاری در یک شغل را ۴ سال ذکر کرده است. این تحقیق مدعی است که تفکر امنیت شغلی امروزه دیگر برای اغلب کارکنان و داوطلبان کار ، از دغدغه های اصلی به شمار نمی رود.^[۵۲]
در یک بررسی درباره رانندگان کامیون ، پژوهشگران چنین نتیجه گیری کردند که شرکت های کوچک (کمتر از ۵۰ راننده تمام وقت) در نگهداشت پرسنل کامیاب تر از شرکت های بزرگ بوده اند. بر این اساس چنین نتیجه گیری شده است که شرکت های بزرگ باید سازوکارهای متنوع تری را برای نگهداشت کارکنان به خدمت بگیرند. در این پژوهش همچنین تأثیر عواملی همچون سن رانندگان و تمام وقت بودن و یا پاره وقت بودن ایشان نیز بر میزان ماندگاری آنها بررسی شده است.^[۵۳]

مطالعه کوین سینگر:
در پژوهش دیگر نگهداشت پرسنل واجد شرایط ، خود از توانمندی های سازمان به شمار رفته و مشکلات، هزینه ها و روش های آن مورد نقد و بررسی قرار گرفته است. در این پژوهش ، بجز عوامل یادشده در تحقیقات دیگر ، دخالت دادن کارکنان در تصمیم گیری ها نیز در زمره متغیرهای اثرگذار بر افزایش رضایت شغلی قلمداد شده که خود به ماندگاری کارکنان در سازمان خواهد انجامید. اثری که کارکنان شایسته روی عملکرد دیگر کارکنان می توانند داشته باشند نیز از جمله نکته هایی است که در این بررسی شایان توجه واقع شده و این ادعا که برخی از کارکنان واجد شرایط ، توان آن را ندارند که در کارکنان دیگر اثر مثبت داشته باشند ، مورد بررسی قرار گرفته است.^[۵۴]

مطالعه مولهرن:
مولهرن در یک بررسی به اهمیت وجود ارتباطات سیال و روان در سازمان بویژه میان کارکنان و مدیران اشاره کرده و تأکید می کند که اگر پاسخ مدیران سازمان به پرسش هایی از این قبیل که : ” آیا روش کاملاً شناخته شده و آشکاری را برای پرداختن به اعتراضات کارکنان به آگاهی آنها رسانیده اید؟ و یا نشست های برنامه ریزی شده ای را با کارکنان دارید که به مسائل و مشکلات آنها بپردازید؟ ” منفی باشد؛ آنگاه باید تلاش ها و مطالعاتی در این زمینه انجام دهند تا مسائل فوق به معضلی تبدیل نشده و مقدمه ترک خدمت کارکنان نگردد.^[۵۵]