از جمله دیگر عوامل ایجادکننده اضطراب اجتماعی می‌توان به عوامل زیر اشاره کرد:

۱) نیازها و هیجانات در موقعیت‌های طبیعی: این دو یعنی نیاز و هیجانات که در زندگی انسان وجود دارد، حرکات رشدی و تکاملی را برای بازخورد دادن به محیط را در وی منعکس می‌کند. این آمادگی در برابر هیجانات با جداسازی هیجان از نیاز حاصل نمی‌شود، بلکه این فرایند به طور طبیعی در انسان به وجود می‌آید؛ ‌بنابرین‏ ما ‌به این نتیجه می‌رسیم که الگوهای هیجانی مختلفی وجود دارد. گسترش هیجان مربوط به اجتماع خود و اهمیت پیدا کردن ارزیابی اجتماعی در ارتباط با نیازها و خواسته‌ها، موضوع اصلی در بین جوامع مختلف است که همین امر زمینه‌هایی برای وارد شدن افراد در اجتماع به دلیل ترس از برداشت دیگران را فراهم می‌کند (مارک^[۱۳۶] و همکاران، ۲۰۰۲؛ به نقل از البرزی، ۱۳۹۰).

۲) دلبستگی: مکانیک حرکت به سوی اضطراب اجتماعی

دلبستگی به موقعیت یا افراد که در اطراف ما هستند ممکن است به عنوان منبع اختلالات هیجانی باشند که به نوبه خود سبب آن می‌شود که افراد متقاضی رجوع به درمانگران باشند. بارها شاهد آن بوده‌ایم که چگونه الگوهای متفاوت تصور یا اندیشه چیزی را که غیرواقع بینانه است به راحتی به شکست‌هایی که در زندگی شخصی و اجتماعی متحمل می‌شویم، مرتبط است. دلواپسی از دلبستگی زیاد به دیگران و اینکه مدام منتظر تأیید آن‌ ها باشیم و ترس از متحمل شدن زیان باعث شدت اضطراب و به دنبال آن به وجود آمدن نیاز برای کمک به خود می‌شود (فرشواتر^[۱۳۷]، روبرتسون^[۱۳۸]، ۲۰۰۰؛ به نقل از البرزی، ۱۳۹۰).

۳) موقعیت‌های ناآشنا^[۱۳۹]: این اصطلاح مفهومی تازه در تحقیق پیرامون اضطراب اجتماعی است. موقعیت ناآشنا به موقعیتی که افراد در کنار افراد بیگانه شدیداًً احساس خجالت می‌کنند و سعی می‌کنند موقعیت اجتماعی خود را به کسانی که بسیار خوب می‌شناسند محدود سازند و برای احتراز از برخورد با بیگانه‌ها نهایت تلاش را می‌کنند، گفته می‌شود. این اختلال را در بزرگسالان می‌توان معادل فوبی اجتماعی دانست (کاستلو^[۱۴۰] و کارستلو^[۱۴۱]، ۱۳۷۳؛ به نقل از البرزی، ۱۳۹۰). تاثیر موقعیت‌های ناآشنا از طرفی می‌تواند به صورت مستقیم باشد، مانند رفتارهایی که مانع بروز احساسات شده یا به عنوان کم‌رویی تلقی می‌شود. همچنین این تاثیر به طور غیر مستقیم به عنوان یک راه‌انداز نهایی اضطراب اجتماعی در نظر گرفته شود، به عنوان مثال فردی که با محیط‌های اجتماعی مختلف سروکار دارد در عین حال فاقد اعتماد به نفس لازم است (آسندروپف^[۱۴۲]، ۱۹۸۹؛ به نقل از البرزی، ۱۳۹۰).

۴) شرایط ارزشیابی: به طور رایج بین محققان در این رابطه با تمایز کم‌رویی در ارتباط با ترس از غریبه‌ها تناقضاتی وجود دارد. از سوی دیگر ممکن است، کم‌رویی در ارتباط با ارزیابی اجتماعی که از فرد به عمل مرتبط باشد. آسندروپف (۱۹۸۹؛ به نقل از البرزی، ۱۳۹۰) به درجاتی از تمایز بین انواع کم‌رویی ممکن در بزرگسالی و نوجوانی اشاره کرد و در این رابطه دلایلی آورده است ” به همان اندازه رفتار کم‌رویی قابل مشاهده است که ناشی از تفاوت بین فرایندهای که مانع از بروز احساسات می‌شود، باشد.” بر طبق این عقیده، کم‌رویی غیر طبیعی و غیر منطقی در رابطه با افراد غریبه، سهم عمده‌ای در رفتارهای قابل مشاهده از جمله ظاهر نشدن در مجامع به دلیل اینکه شرایط ارزشیابی سنگینی به باور فرد حکم‌فرماست، دارد (آسندروپف، ۱۹۹۳؛ به نقل از البرزی، ۱۳۹۰).

۲-۱-۱-۴- راهبردهای درمانی اضطراب اجتماعی

چندین مدل شناختی و رفتاری متفاوت برای توضیح اختلال اضطراب اجتماعی ارائه شده‌اند. درمانی که بیش از همه مورد مطالعه قرار گرفته است و احتمالاً موثرترین روش درمان برای فوبی‌هاست، رفتاردرمانی است (لیهی و هال‌اند، ۱۳۸۵). در ادامه روش‌های درمانی گوناگون را مورد بررسی قرار می‌دهیم.

۲-۱-۱-۴-۱-دارودرمانی

در گذر زمان و بلوغ تدریجی شیوه های مورد استفاده در سیستم کیفیت و نیز در سیستم بهره‌وری، حیطه‌های تحت پوشش و بهره‌مند از منافع این دو سیستم، آرام آرام وارد مرحله هم‌پوشانی شده و در نهایت به دلیل آنکه هر دو سیستم اهداف مشابهی را دنبال می‌کرده‌اند ‌بر اساس منطق هم پایانی علمی، این هم‌پوشانی به کلیه سطوح سازمان گسترش یافته و امروزه دیگر فرایندی را در سازمان‌ها نمی‌توان یافت که نتواند به طور هم‌زمان تحت پوشش بهره‌وری و کیفیت قرار گیرد.

در چنین شرایطی، فلسفه استقلال تشکیلات عهده‌دار بهره‌وری و تشکیلات عهده‌دار کیفیت، مقبولیت و موضوعیت خود را از دست داده و ادامه وضع را به صورت عاملی ضد بهره‌وری و ضد کیفیت جلوه‌گر می‌کند. در چنین شرایطی، آخرین مأموریت مستقل تشکیلات بهره‌وری و نیز کیفیت را می‌توان ادغام و اتحاد با یکدیگر دانست تا ضمن ارتقای بهره‌وری و کیفیت سازمان، (از طریق حذف تشکیلات موازی) در صورت مدیریت صحیح فرایند وحدت، باعث ایجاد سینرژی مثبت و از آن طریق افزایش مجدد بهره‌وری و کیفیت سازمان شوند.(کتاب مدیریت بهره‌وری و کیفیت ،برنامه مدولار،۱۳۷۸)

۲-۳-۱-تعریف جدید بهره‌وری و کیفیت

بهره‌وری و کیفیت در واقع دو روی یک سکه‌اند و مفهوم آن ها محدود به تولید کالای کارخانه‌ای نیست، بلکه در مفهومی وسیع‌تر، تمامی فعالیت‌های واحدهای صنعتی از جمله: فروش، بازاریابی، اداری مالی، مهندسی و حتی وسیع‌تر از آن، همه کار و فعالیت‌ها را در کل و یا جزء نظام‌ها در برمی‌گیرد.

در تعریف جدید توجه به کیفیت اهمیت دارد، زیرا کیفیت بخش اساسی از بهره‌وری و در واقع عامل عمده آن است، به‌ خصوص اگر علاوه‌بر کیفیت محصولات، به کیفیت کل کسب و کار و سیستم‌ها و عناصر تولید، راهبرد، سازماندهی، افراد، فناوری، فرایندها و… نیز اندیشیده شود. (بهزاد امیر حسینی، ۱۳۹۰)

۲-۳-۲-چگونگی بهبود بهره‌وری و کیفیت

بهبود در بهره‌وری و کیفیت به تصادف و یا از روی شانس به دست نمی‌آید بلکه نتیجه فرایندی آگاهانه است. یعنی در مدیریت بهره‌وری و کیفیت همواره باید گلوگاه‌ها و حوزه های امکان بهبود، شناسایی شوند. لذا ضروری است سیستم‌های سازمانی و فضای عملیاتی لازم برای پیشبرد و تداوم پژوهش برای بهبود فراهم آید.

لازم به ذکر است که ساماندهی و مدیریت فضای عملیاتی (رفتاری)، مهم‌ترین عامل در رسیدن به بهره‌وری است، چرا که بسیاری از ابتکارهای خوب، در رویکردی با فضای عملیاتی نامناسب بیش از هر عامل دیگر بی‌ثمر شده‌اند.

همچنین باید نگرش‌ها و شایستگی‌های لازم برای هر یک از اعضای سازمان متناسب با شأن و توان آنان از طریق آموزش صحیح و مدیریت منابع انسانی ایجاد شود، مکانیسم‌هایی برای به کارگیری تمام سطوح بهره‌وری و کیفیت اجرا شود، نظارت و ارزیابی مداوم بر دستاوردهای بهره‌وری و کیفیت صورت پذیرد تا شناسایی حوزه هایی ممکن شود که امکان بهبود بیشتر در آن ها وجود دارد. به طور خلاصه برای استمرار بهبود باید سیستم مدیریت بهره‌وری و کیفیت وجود داشته باشد.(تجربیات ۱۴ سال سابقه مدیریت بهزاد امیر حسینی ،۱۳۸۵)

البته دستیابی به چشم‌انداز زیبای رشد و بقا که به عنوان نتایج وحدت بخش‌های بهره‌وری و کیفیت (به شرط اجرای صحیح فرایند مدیریت بهره‌وری و کیفیت) سعی در ترسیم آن به عمل آمد و می‌بایست مورد علاقه و اهتمام تمامی طرف‌های ذینفع سازمان قرار گیرد، نیازمند فراهم آوردن مقدماتی است که به صورت خلاصه به معرفی آن ها پرداخته می‌شود

۱.وجود اعتقاد منطقی و تعهد عملی در مدیریت ارشد سازمان ‌به این نکته مهم و اساسی که نیل به اهداف چرخه بهبود بهره‌وری و کیفیت علاوه‌بر آنکه جزء اصلی‌ترین وظایف و مسئولیت‌های مدیریت ارشد است همواره در اولویت اول سازمان نیز قرار خواهد داشت.

۲.مشخص کردن جایگاه فعلی وضعیت سازمان و فاصله آن با دورنمای مطلوب و ترسیم شده.

۳.مشخص شدن طرف‌های ذینفع سازمان و تعیین میزان علاقه‌مندی و توانایی هر یک از آن ها در کمک به سازمان برای رسیدن به شرایط مطلوب.

۴.تدوین برنامه اجرایی واقع‌بینانه و متناسب با نقاط قوت و ضعف سازمان و به هنگام نگهداشتن آن از طریق مرور دائم برنامه و تأثیر دادن بازخوردهای به وجود آمده در جهت تصحیح و تکمیل برنامه.

۵.ایجاد فضای عملیاتی لازم و ضروری برای پیشبرد اهداف برنامه و ایجاد پذیرش عمومی اصلاحات و تغییرات از طریق اجرای تدابیر مناسب و دارای پشتوانه از جانب مدیریت ارشد. (رافاتل اگوایر، آموزه‌های دکتر دمینگ،چاپ ۱۳۷۸)

۲-۴-اصول مدیریت کیفیت

اصل اول: تمرکز بر مشتری^[۲]

هر سازمانی به مشتریان خود وابسته است و باید نیازهای حال و آینده آنان را درک نماید و نیازمندی های مشتریان خود را برآورده نماید. علاوه بر این سازمان ها باید برای عبور از انتظارات مشتریان خود برنامه ریزی و تلاش نمایند.

تمرکز بر مشتری و درک نیازهای حال و آینده او باعث ‌پاسخ‌گویی‌ منعطف و سریع سازمان به فرصت های بازار و در نتیجه افزایش سود سهام و سهم بازار برای سازمان خواهد شد.

رضایت مشتریان با افزایش اثربخشی به کارگیری منابع سازمان، افزایش یافته و بهبود وفاداری مشتری به سازمان باعث ماندگاری در تجارت می‌گردد.

به کارگیری اصل تمرکز بر مشتری عموما باعث می‌گردد که سازمان:

▪ برای درک نیازها و انتظارات مشتریان تحقیقات لازم را صورت دهد.

▪ از ارتباط اهداف سازمانی با نیازها و انتظارات مشتریان اطمینان حاصل نماید.

▪ ارتباطات درون سازمانی را در راستای نیازها و انتظارات مشتریان هدایت نماید.

▪ رضایت مشتریان را اندازه گیری نموده و بر مبنای نتایج حاصل از آن اقدام نماید.

▪ ارتباطات با مشتریان را به صورت سیستمی مدیریت نماید.

▪ از وجود توازن بین رضایتمندی مشتریان و سایر ذینفعان سازمان (نظیر مالکین، کارکنان، سرمایه گذاران، انجمن ها و مجامع محلی) اطمینان حاصل نماید. (رافاتل اگوایر، آموزه‌های دکتر دمینگ،چاپ ۱۳۷۸)

● اصل دوم: رهبری در مدیریت^[۳]

مدیر سازمان که از منش رهبری برخوردار است باید مقاصد و جهت گیری یکنواختی را در سازمان ایجاد نماید و محیط داخلی سازمان را به گونه ای ایجاد و نگهداری نمایند که کارکنان بتوانند در دستیابی به اهداف سازمانی کاملا مشارکت نمایند.

مدیریت سازمان با منش رهبری باعث می‌گردد کارکنان مقاصد و اهداف سازمانی را درک نموده و برای دستیابی به آن ها از انگیزه کافی برخوردار شوند. علاوه بر این با بکاربستن منش رهبری فعالیت های سازمان ارزیابی شده و در مسیری یکسان، منظم گردیده و استقرار می‌یابد و در نتیجه فقدان ارتباط بین سطوح مختلف سازمان به حداقل خود خواهد رسید.

به کارگیری اصل رهبری در سازمان عموما باعث می‌گردد که:

در این صورت بیمه­گرمتعهد می­شودکه به جای بدهکاری که ‌از ایفای ‌تعهد خود استنکاف کرده، این بدهی را بپردازد، یا اینکه اگرخطر موضوع بیمه، ازهرنوع خطرهای غیر تجارتی مثل حوادث طبیعی باشد، بیمه گر ضمن اینکه متعهد پرداخت خسارت به هنگام وقوع حادثه موضوع بیمه می شود (چون موقعیت مالی بیمه گذار را تثبیت می‌کند) به گونه ای غیر مستقیم ، اعتبار او رادر مقابل بستانکاران و افراد طرف معامله اش نیز تقویت می کند.(کریمی،۱۳۹۲،ص۴۸)

۲-۲-۵-۴ توسعه سرمایه گذاری

در تمام انواع بیمه، حق بیمه از قبل دریافت می شود، ‌بنابرین‏ شرکت های بیمه قبل از آنکه خسارتی بپردازند ، حق بیمه دریافت می‌کنند. حق بیمه های از قبل دریافت شده که در اختیار شرکت های بیمه بودند و اصطلاحا « ذخایر فنی» نامیده می شود، می‌توانند به شیوه های مختلف مورد استفاده قرار گیرند. ذخایر فنی شرکت های بیمه ممکن است به حدی باشد که به کار گیری آن ها، اثر قطعی در وضع اقتصاد آن کشور داشتاه باشد. (کریمی،۱۳۹۲،ص۴۸)

۲-۲-۵-۵ تاثیر بر موازنه ارزی

«بیمه اتکایی» به معنی توزیع جهانی ریسک است،یعنی اینکه هر شرکت بیمه ای می‌تواند با توجه به امکانات مالی خود تا حد معینی ، خطر را قبول کند. لذا بیمه گذاران ناگزیرند یا از قبول بیمه ای با ارزش زیاد خودداری کنند یا برای هر مورد بیمه ای ، بیمه نامه ای صادر کرده و آن قسمت از ارزش مورد بیمه را که مازاد بر ظرفیت آن هاست به بیمه گران دیگر واگذار کنند.که این بیمه­گران اتکایی ممکن است شرکت های بیمه داخلی یا شرکت های بیمه اتکایی خارجی باشند.از آنجایی که نیاز به بیمه اتکایی برای هر کشوری قطعی است ، ‌بنابرین‏ قسمتی از حق بیمه ها به صورت ارز از کشور خارج می شود.در کشورهای صنعتی با توجه به درآمد های سرشلر ارزی و همچنین فعالیت وسیع و بنیه مالی قوی شرکت­های بیمه،تحمل هزینه ارزی بابت عملیات اتکایی،مسئله عمده ای را به وجود نمی آورد اما این امر برای کشور های در حال توسعه دارای اهمیت چشمگیری است.

هزینه ارزی عملیات اتکایی برای چنین کشورهایی که مشکلاتی در زمینه تامین ارز دارند ف سنگین است افزون بر اینکه در این کشور ها شرکت های بیمه از جهات مختلف ، از جمله:

وضع مالی، توسعه فعالیت و سطح اطلاعات فنی ، ضعیف بوده لذا این کشورها ناگزیرند مقدار بیشتری از معاملات بیمه ای خود را به صورت بیمه اتکایی به خارج از کشور واگذار کنند و ضمنا ، امکاناتی برای قبول بیمه اتکایی از خارج ندارند.(کریمی ، ۱۳۹۲،ص۵۰)

‌بنابرین‏ ، شرکت های بیمه به حسب طبیعت فعالیت­شان از کانال های مهم پس انداز و از نهادهای مهم و محوری مالی تجهیز و تخصیص سرمایه و تامین مالی واحدهای اقتصادی به شمار می‌آیند. زیرا صنعت بیمه با جذب حق بیمه های دریافتی و به جریان انداختن منابع پولی جمع‌ آوری شده به صورت کارا و سرمایه گذاری آن ، می‌تواند بسترمناسبی برای رشدو توسعه اقتصادی فراهم آورد.رونق صنعت بیمه نیز درگرو نرخ سودآوری این صنعت است. صنعت بیمه باتامین امنیت سرمایه می­تواندبسترمناسبی برای اجرای فعالیت­های اقتصادی فراهم کند.عملکرد نامناسب این صنعت علاوه بر اینکه ساختار درونی آن را تحت تاثیر قرار می‌دهد، اثرات جانبی گسترده ای بر سایر بازارها به جای خواهد گذاشت که از آن جمله می توان به کاهش کارایی سایر صنایع به دلیل عدم وجود امنیت و سلامت کافی برای انجام فعالیت های اقتصادی اشاره نمود. (بخشی ، ۱۳۸۲)

۲-۲-۶ تاریخچه شرکت‌های بیمه در ایران

«شرکت بیمه ایران»

‌در سال‌ ۱۳۱۴،در چهاردهم آبان شرکت سهامی بیمه ایران به عنوان نخستین شرکت بیمه ایرانی و دولتی تأسيس شد و به عنوان بنیانگذارصنعت بیمه کشور آغاز به کار کرد.آغازفعالیت بیمه ایران رابه تعبیری ‌می‌توان ملی شدن صنعت بیمه تلقی کرد. بیمه ایران در آذر ماه ۱۳۱۴ صدور بیمه نامه در رشته‌های مختلف آغاز نمود و ظرف یک سال در شهرهای مشهد، شیراز، اصفهان،همدان،اهواز و بوشهر نمایندگی تأسيس کرد.همزمان تعدادی از دانشجویان رشته‌های اقتصادی وتجارت برای آموختن فنون بیمه به خارج ‌از کشور اعزام شدند.شرکت بیمه ایران موفق شد در همان سال نخست فعالیتشف ۶۲% بازار بیمه کشور را دراختیار بگیردو سهم مؤسسات خارجی را از ۱۰۰% به ۳۸% کاهش دهد.بیمه ایران همچنین درصد واگذاری اتکایی راازحدود ۹۰% به ۴۴% تقلیل دادوبا کاهش نرخ حق بیمه در برخی از رشته ها به حدود ۵۰% ، گسترش و توسعه بیمه نقش مؤثری را ایفا کرد به طوری که امروزه نه تنها در سراسر کشور ، بلکه در کشورهای اروپایی و آسیایی، بویژه در خاورمیانه نامی پرآوازه و آشناست.

بیمه ایران در کلیه رشته‌های بیمه زندگی و غیر زندگی فعالیت می کندو با عرضه بیمه­های تجاری و خانواده شامل بیمه های اتومبیل ، اشخاص (عمر-حادثه-درمان) ، آتش سوزی، باربری، مهندسی و مسئولیت بیش از ۵۰% سهم بیمه های بازرگانی کشور را در اختیار دارد.در بخش حمایت های ملی نیز اکثریت پروژه های بزرگ ملی نظیر نفت و گاز و پتروشیمی،هواپیمایی،سدسازی،نیروگاه ها و صنایع تحت پوشش بیمه ایران است که ‌در مواقع لزوم خطرات بیمه شده خود را نزد بازارهای بین‌المللی بیمه اتکایی می‌کند. بیمه ایران با توجه به ظرفیت بالای ریسک پذیری خود علاوه برانجام بیمه های مستقیم ،نسبت به پذیرش ریسک به صورت بیمه اتکایی قبولی از شرکت بیمه داخلی و خارجی اقدام می‌کند.تعداد کل شعب بیمه ایران ۲۶۸و تعداد نمایندگان ۲۷۴۳می باشد.]وب سایت بیمه مرکزی[

«شرکت بیمه آسیا»

شرکت بیمه آسیا در تیر ماه سال ۱۳۳۸ به منظور انجام انواع معاملات بیمه ای و عملیات بازرگانی تأسيس شد. این شرکت درهمان تاریخ ذیل به شماره ۶۷۹۵ دراداره ثبت شرکت‌ها به ثبت رسیده است.‌بر اساس مصوبه شورای انقلاب اسلامی و لایحه قانونی ملی شدن مؤسسات بیمه و مؤسسات اعتباری مصوب سال ۱۳۵۸ شرکت سهامی بیمه آسیا ازتاریخ ۴/۴/۱۳۵۸ ملی اعلام شد.در اوایل سال ۱۳۶۰به دلیل عدم اجازه فعالیت به برخی از شرکت‌های بیمه، ساختار وفعالیت­های شرکت سهامی بیمه آسیا ابعادی تازه یافت.به استناد ماده دوم قانون اداره امورشرکت­های بیمه مصوب ۱۳/۹/۱۳۶۷ مجلس شورای اسلامی و بنا به پیشنهاد وزارت امور اقتصادی و دارایی، اساسنامه این شرکت در جلسه مورخ ۱۵/۹/۱۳۶۸ به تصویب هیات وزیران وقت رسید. این اساسنامه موجب شد تا تسهیلات مطلوبی برای کلیه فعالیت‌های شرکت فراهم شود.

بر اساس مصوبه جدید، موضوع فعالیت شرکت بیمه آسیا عبارت است از:

1. 1. انجام انواع عملیات مربوط به امور بیمه های بازرگانی در رشته بیمه های اشیا، مسئولیت و اشخاص

1. 1. قبول بیمه های اتکایی از مؤسسات داخلی و خارجی

1. واگذاری بیمه های اتکایی از مؤسسات بیمه داخلی و خارجی

همچنین شرکت سهامی بیمه آسیا به منظورتوسعه فعالیتی خود درسراسر کشور و تامین نیازهای بیمه ای هم میهنان عزیز،مبادرت به تشکیل سرپرستی های یازده­گانه نموده است که هریک از آن ها نیز چند شعبه را تحت پوشش دارد.درحال حاضر ۱۱سرپرستی،حدود ۹۰ شعبه و اداره پرداخت خسارت و افزون بر ۲۰۰۰ نمایندگی حقیقی و حقوقی در بیش از ۲۷۵ شهر کشور، شبکه فعالیت بیمه آسیا را تشکیل می‌دهند.]وب سایت بیمه مرکزی[

«شرکت بیمه دانا»

1. اندوه جدایی^[۸۳]: اضطراب ناشی از فقدان و نبودن فردی که کودک به او دلبستگی دارد (فرهنگی، ۱۳۸۸؛ به نقل از عظیمی معنوی، ۱۳۸۹).

انواع دلبستگی

طبقه ­بندی مری اینثورث

مری اینثورت از همکاران بالبی، طبقه بندی را بر اساس الگوهای دلبستگی ارائه داده است. وی (۱۹۸۹)، در طی آزمایشی، با قرار دادن کودکان در موقعیت های نا آشنا، واکنش های آن ها را ثبت می کرد. این کودکان سه جزء استرس زا، که عبارت بودند از: محیط ناآشنا، تعامل با یک فرد نا آشنا، و جدایی کوتاه مدت از والد یا مراقب خود را تجربه می‌کردند (ماسن و همکاران، ۱۹۹۵، ترجمه یاسایی، ۱۳۸۴). بر این اساس، وی سه نوع سبک دلبستگی را شرح می‌دهد که عبارتند از:

۱-کودکان با دلبستگی ایمن

این کودکان بعد از ورود مادرانشان به اتاق بازی، خیلی زود مادر را به عنوان پایگاهی امن برای کاوش مورد استفاده قرار می‌دادند، اما هنگامی که مادر اتاق را ترک می کرد، بازی اکتشافی آنان کاهش می یافت وگاهی آشکارا آشفته می شدند. هنگامی که مادر برمی­گشت نیز فعالانه از او استقبال می‌کردند و یکی دو دقیقه نزدیک او باقی می ماندند و هنگامی که از بودن او مطمئن می شدند، بار دیگر مشتاقانه به کشف محیط می­پرداختند. اینثورث مشاهده کرد، مادران این کودکان که معمولا به عنوان افرادی حساس و پاسخ دهنده به گریه کودکان و سایر علائم آنان درجه بندی شده بودند، هر زمان که این کودکان به آرامش بخشی مادرانشان نیاز داشتند، با آن ها، با محبت و عشق پاسخ می‌دادند و به آنان رسیدگی می­کردند. کودکان نیز در خانه خیلی کمتر گریه می‌کردند، و برای کاوش محیط اطراف خود، مادر را به عنوان پایگاه امن مورد استفاده قرار می­دادند (کرین، ۱۹۹۷، ترجمه فدایی، ۱۳۷۹).

۲-کودکان ناایمن اجتنابی^[۸۴]

این کودکان، درموقعیت نا آشنا، کاملاً مستقل به نظر می­رسیدند. آنان به محض ورود به اتاق، به سمت اسباب بازی ها می رفتند. گرچه به کشف محیط می پرداختند، اما مادر را به عنوان پایگاهی امن (‌به این معنا که به تناوب از حضور او مطمئن شوند) مورد استفاده قرار نمی دادند، بلکه خیلی راحت، مادر را فراموش می‌کردند. هنگامی که مادر اتاق را ترک می کرد، پریشان نمی شدند و وقتی بر می گشت، درصدد نزدیک شدن به او بر نمی آمدند. اگر مادر سعی می کرد آنان را در آغوش بگیرد، با پس کشیدن خود، از او اجتناب می‌کردند. این الگوی اجتنابی در تقریبا ۲۰ درصد از نمونه ها دیده می شد (کرین، ۱۹۹۷، ترجمه فدایی، ۱۳۷۹).

۳-کودکان ناایمن دوسو گرا^[۸۵]

در موقعیت نا آشنا، این کودکان چنان نگران حضور مادر بودند و به او چسبیده بودند، که اصلا به کاوش در محیط اطراف خود نمی­پرداختند. هنگامی که مادر اتاق را ترک می کرد بسیار آشفته می­شدند و موقع برگشت مادر، آشکارا رفتاری دوسویه با او در پیش می­گرفتند، لحظاتی به او نزدیک می­شدند و لحظاتی بعد، او را با خشم از خود می­راندند (برک، ۲۰۰۱، ترجمه سید محمدی، ۱۳۸۳). این کودکان، هنگامی که مادر، اتاق بازی را ترک می­کرد، بسیار ناراحت می­شدند و هنگام بازگشت مادر، تلاش می­کردند به سرعت به او نزدیک شوند، اگرچه خشم خود را نیز به او بروز می­دادند و گاهی در مقابل نزدیکی مقاومت می­کردند (کرین، ۱۹۹۷، ترجمه فدایی، ۱۳۷۹).

اینثورث یادآور می شود که دلبستگی ایمن، محصول حساسیت مادرانه به علائم و نیاز های کودک است. اهمیت این نکته بدین خاطر است که کردار شناسان عقیده دارند که شکوفایی کودکان، مستلزم توجه به آنان است (کرین، ترجمه خویی نژاد و رجایی، ۱۳۸۴). البته، قابل ذکر است که پس از طبقه بندی اینثورث، روانشناسان، نوع دیگری از واکنش نوزاد را شناسایی کرده‌اند که بدان دلبستگی سازمان نا یافته^[۸۶] می‌گویند. این کودکان، رفتارهای سازمان نایافته، که دارای نوعی بی ثباتی است را از خود نشان می­ دهند. این کودکان ترکیبی از گروه دوم و سوم را در واکنش های خود دارند و وقتی مادر، یا مراقب به خانه برمی­گردد، رفتارهای متناقضی از خود نشان می­ دهند، زمانی با مادر رابطه برقرار کرده و زمانی از او اجتناب ‌می‌کنند (سیگلمن و رایدر، ۲۰۱۲).

طبقه بندی بارتلمو

بارتلمو (۱۹۹۱)، نیز دلبستگی را به چهار طبقه تقسیم ‌کرده‌است، که این چهار دسته بر اساس دو بعد از الگوی ذهنی مبتنی بر خود و الگوی ذهنی بر اساس دیگران تقسیم بندی می شود:

۱-ایمن^[۸۷]: فردی با چنین الگوی دلبستگی، الگوی مثبت از خود و دیگران دارد.

۲- ترسو^[۸۸]: چنین فردی الگوی منفی از خود و الگوی مثبت از دیگران دارد.

۳-مطرود یا انکار کننده^[۸۹]: چنین فردی دارای الگوی مثبت از خود و الگوی منفی از دیگران است.

۴-آشفته، نگران یا دل مشغول^[۹۰]: این افراد هم از خود و هم از دیگران، الگوی منفی دارند (بارتلمو^[۹۱] و هورویتز^[۹۲]، ۱۹۹۱؛ به نقل از عظیمی معنوی، ۱۳۸۹).

بارتلمو عنوان می‌کند که سبک های دلبستگی ثابت هستند، چون حالت خود تقویتی دارند. بر اساس این دیدگاه، رفتارها بر اساس الگوی ذهنی^[۹۳] فرد، از خود و دیگران تثبیت می‌شوند (بارتلمو و هورویتز، ۱۹۹۱؛ به نقل از عظیمی معنوی، ۱۳۸۹).

طبقه بندی هازن و شیور

هازن و شیور (۱۹۸۷)، نیز ‌بر اساس نظریه دلبستگی بالبی، سبک هایی را مطرح کرده‌اند که این طبقه بندی از سبک های دلبستگی، مناسب بزرگسالان است (بشارت، شریفی و ایروانی، ۱۳۸۰). این محققان سبک های دلبستگی را برای بزرگسالان به دو صورت تعریف کرده‌اند: یکی بازنمایی های درونی یا الگوهایی که رفتار میان فردی یا پردازش اطلاعات^[۹۴] را هدایت می‌کنند. و دیگری، راهبردها و شیوه های اختصاصی که افراد برای حفظ امنیت خود استفاده می‌کنند و بر اساس این دو تعریف، سه سبک دلبستگی را برای افراد بزرگسال پیشنهاد کرده‌اند:

1. سبک دلبستگی ایمن

افراد ایمن به راحتی می‌توانند با دیگران رابطه برقرار کنند و در جهت دریافت حمایت دیگران، از خود تمایل نشان دهند. کسانی که سبک دلبستگی ایمن دارند، تصور مثبتی از خود داشته و از دیگران نیز توقعات و انتظارات معقول و مثبتی دارند (هازن و شیور، ۱۹۸۷).

1. سبک دلبستگی مضطرب دوسو گرا

این افراد تمایل زیادی به برقراری ارتباط صمیمانه با دیگران دارند، اما در عین حال نگران این هستند که مورد پذیرش قرار نگیرند (سیگلمن و رایدر، ۲۰۱۲). آنان در صورتی احساس خوب نسبت به خود دارند که دیگران آنان را بپذیرند. این افراد تصور منفی از خود و تصور مثبت از دیگران دارند (هازن و شیور، ۱۹۸۷).

دلبستگی اجتنابی

برای این افراد مسئله مهم اتکا به خویشتن است، و زمانی که احتمال طرد شدن از سوی دیگران می رود، این افراد، می کوشند نیاز به دلبستگی را انکار کرده و تصویر مثبت خود را حفظ کنند. اشخاص دارای سبک دلبستگی اجتنابی، تصویر منفی از دیگران دارند (هازن و شیور، ۱۹۸۷).

رابطه سبک دلبستگی با بروز رفتارهای پر خطر

جدول ۳-۱ تفکیک سوالات پرسشنامه سلامت سازمانی مدرسه

ردیف

مؤلفه‌

شماره سوالات

۱

یگانگی نهادی

سوالات ۷-۱

۲

نفوذ مدیر

سوالات ۱۲-۸

۳

مراعات

سوالات ۱۷-۱۳

۴

ساختدهی

سوالات ۲۲-۱۸

۵

حمایت منابع

سوالات ۲۷-۲۳

۶

روحیه

سوالات ۳۶-۲۸

۷

تأکید علمی

سوالات ۴۴-۳۷

پرسشنامه خلاقیت که دارای ۵۰ سوال است و سوالات امتیازبندی شده است و بر حسب جمع امتیازات پنج طیف خیلی خلاق، بالای متوسط، متوسط، زیر متوسط، غیر خلاق محاسبه می شود این پرسشنامه توسط رندسیپ ابداع شده است و در جمله personal-journal به چاپ رسیده است.

۳- ۶- روایی و پایایی ابزارهای سنجش

روایی و پایایی خصوصیاتی هستند که برای مفید و مؤثر بودن روش های جمع‌ آوری داده ها از شرط های اساسی به شمار می‌روند.( قائمی،۱۳۶۸، به نقل از بهیادی، ۱۳۸۵)

۳-۶-۱- روایی^[۵۳]

منظور از روایی پرسشنامه مناسب بودن، با معنی بودن و مفید بودن استنباط های خاصی است که از روی نمره های پرسشنامه به عمل می‌آید. در حقیقت در روایی پژوهشگر در پی آن است که تعیین نماید آیا ابزار سنجش آنچه را که مدنظر است می سنجد یا خیر. یعنی پرسشنامه باید چیزی را اندازه بگیرد که برای اندازه گیری آن ساخته شده است. بر این اساس هر ابزار پژوهشی با داشتن این خصیصه همان مقولاتی را تعیین می‌کند که برای تعیین آن طرح ریزی شده است (بست، ترجمه شریفی و طالقانی، ۱۳۷۹)

‌بنابرین‏ آزمون زمانی دارای روایی محتوایی است که سوالات مطرح شده در آن تمامی جنبه‌های مورد نظر محقق را اندازه گیری نماید.

روایی سوالات پرسشنامه های این پژوهش نیز هر کدام به طور جداگانه با بهره گرفتن از نظرات پنج نفر از افراد صاحب نظر سنجیده وبا روش سیگما شمارشی تأیید گردید. نتایج آن در جدول ۳-۲ که در زیر آمده نشان داده شده است. ضمناً جدول خلاصه محاسبه روایی پرسشنامه‌ها نیز در قسمت پیوست ضمیمه می‌باشد.

جدول ۳-۲ نتایج روایی پرسشنامه های پژوهش

پرسشنامه

روایی

پرسشنامه سلامت سازمانی

۹۵%

پرسشنامه خلاقیت ونوآوری

۸۴%

۳-۶-۲- پایایی^[۵۴] یا ثبات

پایایی یا اعتبار به معنای آن است که یک آزمون آنچه را که اندازه می‌گیرد و نتایج حاصل از آن دارای ثبات، پایایی، قابلیت اعتماد و قابلیت تکرار باشد و مقصود این است که اگر خصیصه مورد سنجش را تحت شرایط مشابه دوباره اندازه بگیریم نتایج حاصل مشابه وقابل اعتماد باشد (هومن، ۱۳۶۶، به نقل از بهیادی، ۱۳۸۵). ‌بنابرین‏ اعتبار به دقت اندازه گیری و ثبات و پایایی آن مربوط است و دومعنی دارد، اول اینکه اگر یک آزمون در زمان مختلف چندین بار اجرا شود نتایج آن در همه موارد یکسان باشد.

مفهوم دوم اعتبار به همسانی دورنی آن اشاره دارد و نشان دهنده این است که سوالات آزمون تا چه اندازه با یکدیگر همبستگی متقابل دارد. (بست، ترجمه شریفی وطالقانی، ۱۳۷۹)

اعتبار و پایایی پرسشنامه های مربوط ‌به این پژوهش نیز به وسیله روش آلفای کرونباخ سنجیده و تأیید گردید. نتایج آن در جدول ۳-۳ که در زیر آمده نشان داده شده است. ضمناً جدول خلاصه محاسبه پایایی پرسشنامه‌ها نیز در قسمت پیوست ضمیمه می‌باشد.

جدول ۳-۳- نتایج پایایی پرسشنامه های پژوهش

پرسشنامه

روایی

پرسشنامه سلامت سازمانی

۹۰%

پرسشنامه خلاقیت ونوآوری

۸۷%

۳-۷- شیوه های جمع‌ آوری اطلاعات:

برای گردآوری داده های مورد نیاز این تحقیق از دو پرسشنامه بسته پاسخ که قبلاً به آن اشاره شد استفاده گردید. جهت انجام این کار پس از اخذ مجوز از بخش حراست سازمان آموزش و پرورش ناحیه ۲ ‌شهر کرمان به مدارس متوسطه و دخترانه ناحیه ۲ مراجعه کرده و پرسشنامه‌ها توسط مدیران و معلمان تکمیل شد.

جهت گردآوری داده ها تلاش شد که تا حد امکان بیشتر پرسشنامه‌ها در حضور محقق و با توضیحات لازم تکمیل و سپس جمع‌ آوری شوند.

۳-۸- روش های آماری تجزیه و تحلیل داده ها

بدون شک یکی از مهمترین مراحل انجام تحقیق تجزیه وتحلیل داده های گردآوری شده است. زیرا به کارگیری روش های صحیح آماری امکان ارائه نتایج صحیح را میسر می‌سازد (دلاور، ۱۳۸۳)

تجزیه و تحلیل داده های این پژوهش از طریق آمار توصیفی و آمار استنباطی صورت گرفته و به منظور تجزیه تحلیل داده ها از نرم افزار spss استفاده شده است.

الف) آمار توصیفی

جهت تحلیل داده ها در سطح توصیفی از روش های زیر استفاده شده است:

1. 1. استفاده از جدول توزیع فراوانی

1. 1. استفاده از نمودارها

1. 1. استفاده از شاخص های مرکزی مانند میانگین

1. استفاده از شاخص های پراکندگی مانند واریانس و انحراف معیار

ب) آمار استنباطی

جهت تکمیل داده ها در سطح استنباطی از روش های زیر استفاده شده است:

1. 1. ضریب همبستگی پیرسون

1. 1. آزمون همبستگی اسپیرمن

1. رگرسیون

فصل چهارم

تجزیه و تحلیل یافته ها

۴-۱- مقدمه

برای اجرای یک طرح پژوهشی به روش علمی، محقق با بهره گرفتن از ابزارهای مناسب، اطلاعات و شواهد کافی برای اندازه ­گیری و ارزیابی فراهم ‌می‌آورد و با بهره گرفتن از روش­های معین، داده ­های گردآوری شده را تلخیص، تنظیم و طبقه بندی می­ کند و به صورت جداول و نمودارهای آماری نمایش می­دهد. به بیان دیگر، اطلاعات جمع ­آوری شده به منظور استنتاج صحیح آماری و توجیه و تفسیر دقیق، مورد تجزیه و تحلیل قرار می‌گیرد.

با توجه به اینکه صرف حدس ‌و گمان، ایجاد یقین نمی­کند لذا بایستی با بهره گرفتن از روش­های آماری و استدلال قیاسی به طریقی صحیح حدس و گمان بخردانه را تأیید و یا تکذیب نمود. در فصل سوم روش­های جمع ­آوری داده ­ها و نحوه پردازش آن­ها مورد بحث و بررسی قرار گرفت و اطلاعات لازم جهت آزمون فرضیه ­ها فراهم گردید. در این فصل به تجزیه و تحلیل حاصل از اطلاعات پرداخته می­ شود و اثر پنج متغیر مستقل موردنظر بر متغیر وابسته تشریح می­گردد.

داده ها با بهره گرفتن از دو پرسشنامه سلامت سازمانی مشتمل بر ۴۴ سوال (۹ سوال مربوط به تأکید علمی و ۱۰ سوال مربوط به روحیه و ۵ سوال مربوط به حمایت منابع و ۵ سوال مربوط به ساختدهی و ۶ سوال مربوط به ملاحظه گری و ۵ سوال مربوط به نفوذ مدیر و ۴ سوال مربوط به یگانگی نهادی) که در بین مدیران دبیرستان های دخترانه ناحیه ۲ شهرستان کرمان در سال تحصیلی ۹۱-۹۰ توزیع و جمع‌ آوری شد، و پرسشنامه خلاقیت و نوآوری مشتمل بر ۵۰ سوال می‌باشد و در بین معلمان دبیرستان های دخترانه ناحیه ۲ شهرستان کرمان در سال تحصیلی ۹۱-۹۰ توزیع و جمع‌ آوری شد.