بر اساس تحقیقات صورت گرفته، تضادهای نمایندگی منجر به کاهش ثروت سهامداران و کاهش ارزش شرکت میشوند بنابرین اگر این اتفاق در یک بانک رخ دهد این امکان وجود دارد که قدرت وامدهی بانک کاهش یابد و در نتیجه شرکتها برای تامین مالی از طریق بانک باید باهم رقابت کنند و هزینه سرمایه شرکتها افزایش مییابد به این ترتیب باید عوامل مؤثر بر عملکرد را شناسایی و بررسی نمود و در جهت تقویت آن گام برداشت که در این صورت از یک طرف ارزش بانک افزایش مییابد و از طرف دیگر سهامداران بانک و سایر شرکتهای وامگیرنده منتفع میشوند.
بعلاوه، همان گونه که حسن زاده و احمدیان (۱۳۸۹) ذکر کردند اعتبارات اعطایی از سوی سیستم بانکی به بخش خصوصی بر رشد اقتصادی کشور بسیار مؤثر است چرا که طبق نظریه های اقتصاد کلان یکی از شرایط لازم برای رشد اقتصاد ملی، سرمایه است. بنابرین میتوان نتیجه گرفت که هرچه بانکها بیشتر در جهت کاهش تضادهای ممکنه گام بردارند عملکرد بهتری خواهند داشت و اعتماد سهامداران نیز به آن ها بیشتر خواهد شد و منابع بیشتری در اختیار بانکها قرار خواهند داد به این ترتیب بانکها نیز قادرند تسهیلات بیشتری به بخش خصوصی اعطا نمایند و در نهایت به رشد و توسعه کشور کمک نمایند.
وجود یک نظام بانکی ناکارآمد در یک کشور توسعه نیافته یا در حال توسعه، نه تنها منجر به بیثباتی مالی در کشور میشود بلکه اثرات مخرب آن در سطح بینالمللی نیز مشهود خواهد بود. بنابرین دستیابی به معیارهای یک نظام بانکی قوی و کارآمد، دستیابی به استفاده بهینه از منابع بانکها و انجام عملیات به شکل کارا از دیرباز مورد توجه مسئولان بانکها بوده است. نتایج حاصل از این تحقیق ضمن اینکه میتواند منجر به شناسایی عوامل مؤثر بر کارایی شود، موجب استفاده بهینه از منابع شده و از اتلاف منابع و سرمایه ملی جلوگیری میکند.
۴-۱-قلمرو تحقیق
بانک های دولتی و خصوصی در ایران طی سال های ۱۳۹۲-۱۳۸۷ که طی این بازه زمانی تأسيس و وارد بورس شده و صورتهای مالی خود را به عموم عرضه نمودهاند مورد بررسی قرار گرفتهاند. به عبارت دیگر:
قلمرو زمانی :دوره زمانی انجام این تحقیق ، سال ۱۳۹۲-۱۳۸۷ میباشد.
قلمرو مکانی : سازمان بورس اوراق بهادار تهران است.
۵-۱-جامعه و نمونهگیری
کلیه بانک های دولتی و خصوصی داخلی که صورت های مالی آن ها در دسترس عموم قرار گرفته است جامعه آماری این تحقیق را تشکیل میدهند.
بانک های دولتی و خصوصی که جامعه را تشکیل دادهاند و شامل ۱۹ بانک دولتی و خصوصی میباشند به عنوان نمونه این تحقیق درنظر گرفته شدهاند. برای نمونهگیری از روش نمونهگیری هدفمند استفاده شده است به طوری که کلیه بانکهایی که اطلاعاتشان طی سالهای ۱۳۸۷-۱۳۹۲ در دسترس بودهاند مورد بررسی قرار گرفتند.
۶-۱-روش جمع آوری داده ها
به منظور تدوین مبانی نظری و بررسی پژوهشهای پیشین از روش کتابخانهای استفاده میشود. به منظور جمع آوری داده های لازم برای آزمون فرضیه از نرم افزار رهاورد نوین و آرشیو آماری بورس و صورتهای مالی منتشره توسط بانکها استفاده میشود.
۷-۱-فرضیه تحقیق
طبق تئوری نمایندگی، زمانی که مدیریت از مالکیت جدا میشود هر بخش به دنبال منافع شخصی خود میرود بنابرین بین این دو بخش تضاد منافع به وجود میآید به عبارت دیگر کارفرما به دنبال حداکثر کردن ارزش شرکت، و نماینده به دنبال حداکثر کردن ثروت خود است به این ترتیب این احتمال وجود دارد که مدیر در جهت منافع کارفرما عمل نکند.
این مسئله سالهاست که مورد توجه سهامداران و کارشناسان حوزه مالی و سرمایهگذاری قرار گرفته است و منجر به این امر گردیده که برای حل مشکلات حاصل از آن از عوامل و ابزارهای انگیزشی استفاده شود. در نتیجه، هزینه های به کارگیری عوامل انگیزشی و استفاده از فرآیندها و سیاستهای نظارتی از سوی سهامداران تحت عنوان هزینه های نمایندگی ارائه میگردند.
این هزینه ها به منظور رفع مغایرت ناشی از نتایج عملکرد مدیران و انتظارات سهامداران، تحمل میشوند هزینه هایی مثل مخارج نظارت مالکان بر عملکرد نماینده، مخارج التزام و زیانهای باقیمانده را به شرکت تحمیل میکنند، هزینه هایی که ممکن است عملکرد شرکت را به صورت منفی تحت تاثیر قرار دهند.
با توجه به موارد فوق الذکر، فرضیه این تحقیق به صورت ذیل میباشد:
فرضیه: تضاد نمایندگی ناشی از تضاد بین نماینده (مدیر)-کارفرما (سهامدار) (PA) با عملکرد بانکها رابطه دارد.
۸-۱-اهداف تحقیق
با توجه به رشد روزافزون بانکها و ورود بانکهای دولتی و خصوصی به بورس اوراق بهادار تهران هرچه که سطح عملکرد بهبود یابد مزایایی برای جامعه در پی خواهد داشت که در نهایت منجر به رفاه کل جامعه میشود. مدیران و سهامداران بزرگ به دنبال منافع شخصی خود هستند به همین دلیل مسئله نمایندگی در شرکت ایجاد میشود اما باید نوجه داشت که اگر به پیامدهای حاصل از اینگونه تضادها توجه نشود اگرچه ممکن است در کوتاه مدت این افراد منتفع شوند اما چون در دراز مدت این تضادها تاثیر معکوسی بر عملکرد دارند خود این دو گروه نیز متضرر میشوند به همین دلیل بهتر است که این عوامل را شناسایی و کنترل نمود. بعبارت دیگر، بانکها از مهمترین مؤسسات مالی بازار پولی هر کشور محسوب میشوند که میتوانند نقش سازندهای در اقتصاد هر کشور ایفا نمایند. این امر منوط به این است که وظایف خود را به نحو مؤثر و کارا انجام دهند.
همچنین، با توجه به تحقیقاتی که در زمینه اقتصاد اسلامی در سایر کشورها صورت گرفته است میتوان ادعا نمود که تضاد کارفرما-نماینده در بانکهای ایران نیز وجود دارد و انتظار میرود پس از تجزیه و تحلیل داده ها و بررسی صورتهای مالی بانکها، به این نتیجه دست یابیم که بین تضاد نمایندگی و عملکرد بانکها رابطه منفی وجود دارد. بنابرین با توجه به این موضوع که تحقیقات زیادی در این زمینه انجام نشده است این پژوهش میتواند امکان تحقیقات دیگری را در این حوزه فراهم آورد
۹-۱-روشهای آزمون آماری فرضیه تحقیق و نحوه بررسی فرضیه
برای انجام این پژوهش مراحلی باید انجام شودکه به ترتیب در ذیل ارائه شدهاند:
اول باید مسئله را شناسایی کنیم و با بررسی مبنا یا مبانی تئوریک به تدوین تئوری بپردازیم بعد از انجام این مراحل به سراغ فرضیه سازی میرویم و برای آزمون فرضیهها اطلاعاتی گردآوری مینماییم که پس از تحلیل آن ها به یک نتیجهگیری درمورد مسئله مورد نظر دست مییابیم.